มาตรา 163: เจ้าพนักงานไปรษณีย์กระทำผิดต่อจดหมาย
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ในการไปรษณีย์ โทรเลขหรือโทรศัพท์ กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ดังต่อไปนี้ (๑) เปิด หรือยอมให้ผู้อื่นเปิด จดหมายหรือสิ่งอื่นที่ส่งทางไปรษณีย์หรือโทรเลข (๒) ทำให้เสียหาย ทำลาย ทำให้สูญหาย หรือยอมให้ผู้อื่นทำให้เสียหาย ทำลายหรือทำให้สูญหาย ซึ่งจดหมายหรือสิ่งอื่นที่ส่งทางไปรษณีย์หรือโทรเลข (๓) กัก ส่งให้ผิดทาง หรือส่งให้แก่บุคคลซึ่งรู้ว่ามิใช่เป็นผู้ควรรับซึ่งจดหมาย หรือสิ่งอื่นที่ส่งทางไปรษณีย์หรือโทรเลข หรือ (๔) เปิดเผยข้อความที่ส่งทางไปรษณีย์ ทางโทรเลขหรือทางโทรศัพท์ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever, being an official having a duty relating to the post, telegraph or telephone, commits any of the following acts wrongful to their duty:
(1) opens, or permits another person to open, a letter or other thing sent by post or telegraph;
(2) damages, destroys, causes to be lost, or permits another person to damage, destroy or cause to be lost, a letter or other thing;
(3) detains, misroutes, or delivers to a person known not to be the proper recipient, a letter or other thing;
(4) discloses a message sent by post, telegraph or telephone,
shall be liable to imprisonment not exceeding five years, or a fine not exceeding one hundred thousand baht, or both.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 163 คุ้มครองความลับและการนำส่งอย่างปลอดภัยของการสื่อสารที่อยู่ในความดูแลของเจ้าพนักงานไปรษณีย์และโทรคมนาคมของรัฐ องค์ประกอบคือ ผู้กระทำเป็นเจ้าพนักงานที่มีหน้าที่ในการไปรษณีย์ โทรเลข หรือโทรศัพท์ และกระทำอันมิชอบด้วยหน้าที่อย่างหนึ่งอย่างใดในสี่อนุมาตรา ครอบคลุมการเปิด การทำให้เสียหายหรือสูญหาย การกักหรือส่งผิดทาง และการเปิดเผยข้อความ เป็นบทเฉพาะและหนักกว่าความผิดทั่วไปฐานล่วงละเมิดจดหมาย สะท้อนความไว้วางใจที่มีต่อเจ้าหน้าที่ไปรษณีย์ ในทางปฏิบัติมักถูกฟ้องคู่กับมาตรา 157 มาตรา 147 กรณีเบียดบังค่าธรรมเนียม และพระราชบัญญัติไปรษณีย์ และอาจฟ้องตามอนุมาตราเฉพาะ เช่น (3) ฐานกักหรือส่งผิดทาง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
โทษสูงถึงห้าปี และเนื่องจากเป็นความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการจึงยอมความกับผู้ฝากส่งหรือผู้รับไม่ได้ คดีจริงมักเป็นเจ้าพนักงานไปรษณีย์ที่กักหรือหน่วงจดหมาย และมักมีการเบียดบังค่าธรรมเนียมไปรษณีย์ด้วย โทษในทางปฏิบัติจึงอาจทวีขึ้นเมื่อมีหลายกระทงและเรียงกระทงลงโทษ แนวต่อสู้อยู่ที่ว่าผู้ถูกกล่าวหามีหน้าที่ไปรษณีย์ที่เกี่ยวข้องหรือไม่ และการจัดการนั้นมิชอบจริงหรือเป็นเพียงความผิดพลาดในการคัดแยกหรือนำจ่ายตามปกติ หากท่านเชื่อว่าจดหมายถูกดักหรือถูกกักโดยเจ้าพนักงาน หรือท่านเป็นเจ้าพนักงานที่ถูกไต่สวน ควรปรึกษาทนายความโดยเร็ว
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2395/2527 (1984)
เจ้าพนักงานไปรษณีย์ที่กักจดหมายซึ่งมีผู้ฝากส่งไว้อันมิชอบด้วยหน้าที่ พร้อมกับเบียดบังค่าธรรมเนียมที่เกี่ยวข้อง ย่อมมีความผิด การกักจดหมายเข้าลักษณะการกระทำที่มาตรา 163 มุ่งลงโทษ
จำเลยซึ่งเป็นเจ้าพนักงานไปรษณีย์ถูกฟ้องว่ากักจดหมายที่ประชาชนฝากส่งจำนวน 32 ฉบับ พร้อมเบียดบังค่าธรรมเนียมที่เก็บได้ ต่อมาให้การรับสารภาพ คดีนี้แสดงการกระทำตามอนุมาตรา (3) คือการกักจดหมายอันมิชอบ ซึ่งมักถูกฟ้องคู่กับบทเบียดบังทรัพย์
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2515 ถึง 2556)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7904/2549 (2006)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1259/2515 (1972)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13134/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2395/2527 (1984)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 830/2524 (1981)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มาตรา 163 ใช้กับใคร?
ใช้เฉพาะเจ้าพนักงานที่มีหน้าที่ในการไปรษณีย์ โทรเลข หรือโทรศัพท์ ส่วนบุคคลทั่วไปที่ล่วงละเมิดจดหมายผู้อื่นจะถูกดำเนินคดีตามบทอื่น
การกักหรือหน่วงจดหมายผิดมาตรา 163 หรือไม่?
ผิด การกัก ส่งผิดทาง หรือส่งให้ผู้ที่รู้ว่ามิใช่ผู้ควรรับ อยู่ในอนุมาตรา (3) และเคยมีการลงโทษในลักษณะนี้ มักควบคู่กับการเบียดบังค่าธรรมเนียมไปรษณีย์
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 163 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 163. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-163/ (accessed 6 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 163 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-163/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-163/"><p>ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่ในการไปรษณีย์ โทรเลขหรือโทรศัพท์ กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ดังต่อไปนี้ (๑) เปิด หรือยอมให้ผู้อื่นเปิด จดหมายหรือสิ่งอื่นที่ส่งทางไปรษณีย์หรือโทรเลข (๒) ทำให้เสียหาย ทำลาย ทำให้สูญหาย หรือยอมให้ผู้อื่นทำให้เสียหาย ทำลายหรือทำให้สูญหาย ซึ่งจดหมายหรือสิ่งอื่นที่ส่งทางไปรษณีย์หรือโทรเลข (๓) กัก ส่งให้ผิดทาง หรือส่งให้แก่บุคคลซึ่งรู้ว่ามิใช่เป็นผู้ควรรับซึ่งจดหมาย หรือสิ่งอื่นที่ส่งทางไปรษณีย์หรือโทรเลข หรือ (๔) เปิดเผยข้อความที่ส่งทางไปรษณีย์ ทางโทรเลขหรือทางโทรศัพท์ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>Penal Code, s. 163 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-163/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา