มาตรา 302: ทำให้หญิงแท้งลูกโดยหญิงยินยอม
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดทำให้หญิงแท้งลูกโดยหญิงนั้นยินยอม ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าการกระทำนั้นเป็นเหตุให้หญิงรับอันตรายสาหัสอย่างอื่นด้วย ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินเจ็ดปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าการกระทำนั้นเป็นเหตุให้หญิงถึงแก่ความตาย ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบปี และปรับไม่เกินสองแสนบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever causes a woman to abort with her consent shall be liable to imprisonment not exceeding five years, or a fine not exceeding one hundred thousand baht, or both.
If such act also causes any other grievous bodily harm to the woman, the offender shall be liable to imprisonment not exceeding seven years, or a fine not exceeding one hundred forty thousand baht, or both.
If such act causes the death of the woman, the offender shall be liable to imprisonment not exceeding ten years and a fine not exceeding two hundred thousand baht.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
องค์ประกอบความผิดคือ (1) การทำให้หญิงแท้งลูก และ (2) หญิงนั้นยินยอม มาตรานี้มุ่งลงโทษผู้ทำให้แท้งลูก มิใช่ตัวหญิงเอง ซึ่งอยู่ภายใต้มาตรา 301 มาตรานี้มีสามระดับ คือความผิดพื้นฐาน ความผิดฉกรรจ์เมื่อหญิงได้รับอันตรายสาหัสอย่างอื่น และความผิดฉกรรจ์ยิ่งขึ้นเมื่อหญิงถึงแก่ความตาย โดยโทษสูงขึ้นตามลำดับ มาตรา 303 เป็นความผิดคู่กันสำหรับกรณีที่หญิงไม่ยินยอม ซึ่งมีโทษหนักกว่า และมาตรา 305 ยกเว้นความรับผิดให้ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมที่เข้าเงื่อนไขในกรณีที่กำหนด
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการทำให้หญิงแท้งลูกเป็นความผิดไม่ว่าหญิงจะยินยอมหรือไม่ และผู้ที่เพียงช่วยเหลือหรืออำนวยความสะดวกอาจมีความผิดฐานเป็นผู้สนับสนุน ที่สำคัญ ความผิดนี้มิใช่ความผิดต่อส่วนตัวที่ยอมความได้ พนักงานสอบสวนจึงดำเนินการได้โดยไม่ต้องมีการร้องทุกข์จากผู้เสียหาย และพนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้องได้ การตกลงกันเองจึงไม่ทำให้คดีระงับ ข้อต่อสู้สำคัญในทางปฏิบัติคือข้อยกเว้นทางการแพทย์ตามมาตรา 305 หากการทำแท้งกระทำโดยผู้ประกอบวิชาชีพที่เข้าเงื่อนไขย่อมไม่เป็นความผิด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6443/2545 (2002)
การทำให้หญิงแท้งลูกเป็นความผิดไม่ว่าหญิงจะยินยอมหรือไม่ ผู้ที่ช่วยเหลือหรือให้ความสะดวกก่อนหรือขณะกระทำเป็นผู้สนับสนุนตามมาตรา 302 วรรคแรก ประกอบมาตรา 86 และศาลลงโทษได้แม้โจทก์มิได้ขอให้ลงโทษตามมาตรานี้
จำเลยสองคนพาผู้เสียหายซึ่งยินยอมไปให้หญิงไม่ทราบชื่อทำแท้งและคอยเฝ้าระหว่างนั้น ศาลลงโทษฐานเป็นผู้สนับสนุนตามมาตรา 302 วรรคแรก ประกอบมาตรา 86 โดยชี้ว่าการทำให้แท้งลูกเป็นความผิดไม่ว่าหญิงจะยินยอมหรือไม่
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6318/2541 (1998)
ความผิดตามมาตรา 302 มิใช่คดีความผิดต่อส่วนตัว พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวนได้โดยไม่จำต้องมีการร้องทุกข์ และพนักงานอัยการมีอำนาจเป็นโจทก์ฟ้องคดีได้
แม้ผู้ร้องทุกข์คือมารดาของเด็กหญิงซึ่งมิใช่ผู้เสียหาย การสอบสวนและการฟ้องก็ชอบด้วยกฎหมาย เพราะความผิดตามมาตรา 302 มิใช่ความผิดต่อส่วนตัวที่ต้องมีการร้องทุกข์
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 874/2544 (2001)
การทำให้หญิงแท้งลูกโดยหญิงยินยอมอันเป็นการฝ่าฝืนกฎหมาย เป็นความผิดตามมาตรา 302 วรรคแรก
จำเลยสองคนถูกลงโทษตามมาตรา 302 วรรคแรก ประกอบมาตรา 83 ร่วมกับความผิดตามพระราชบัญญัติควบคุมการประกอบโรคศิลปะ จากการทำให้หญิงแท้งลูกโดยหญิงยินยอม โดยจำเลยให้การรับสารภาพ
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 6 คดี (พ.ศ. 2502 ถึง 2548)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6443/2545 (2002)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6318/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 954/2502 (1959)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 30/2507 (1964)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4978/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 874/2544 (2001)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 83 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
การทำแท้งโดยหญิงยินยอมเป็นความผิดในประเทศไทยหรือไม่
เป็นความผิดตามมาตรา 302 เว้นแต่ทำโดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมที่เข้าเงื่อนไขตามมาตรา 305 โทษพื้นฐานคือจำคุกไม่เกินห้าปี และหนักขึ้นหากหญิงได้รับอันตรายสาหัสหรือถึงแก่ความตาย
คดีทำแท้งตามมาตรา 302 ยอมความและถอนได้หรือไม่
ไม่ได้ ศาลฎีกาถือว่าความผิดนี้มิใช่ความผิดต่อส่วนตัวที่ยอมความได้ พนักงานสอบสวนดำเนินการได้โดยไม่ต้องมีการร้องทุกข์ และพนักงานอัยการฟ้องได้แม้มีการตกลงกันเอง
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 302 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 302. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-302/ (accessed 6 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 302 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-302/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-302/"><p>ผู้ใดทำให้หญิงแท้งลูกโดยหญิงนั้นยินยอม ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าการกระทำนั้นเป็นเหตุให้หญิงรับอันตรายสาหัสอย่างอื่นด้วย ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินเจ็ดปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าการกระทำนั้นเป็นเหตุให้หญิงถึงแก่ความตาย ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบปี และปรับไม่เกินสองแสนบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>Penal Code, s. 302 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-302/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา