มาตรา 331: เอกสิทธิ์คู่ความและทนายความในศาล
ตัวบทกฎหมาย
คู่ความ หรือทนายความของคู่ความ ซึ่งแสดงความคิดเห็น หรือข้อความในกระบวนพิจารณาคดีในศาล เพื่อประโยชน์แก่คดีของตน ไม่มีความผิดฐานหมิ่นประมาท
คำแปลภาษาอังกฤษ
A party to a case, or the lawyer of a party, who expresses an opinion or a statement in the proceedings of a case in court for the benefit of his own case, is not guilty of defamation.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 331 ให้ข้อยกเว้นความผิดฐานหมิ่นประมาทสำหรับข้อความที่กล่าวในการดำเนินคดี องค์ประกอบคือ ผู้กล่าวเป็นคู่ความหรือทนายความของคู่ความ ข้อความหรือความเห็นนั้นกล่าวในกระบวนพิจารณาคดีในศาล และกล่าวเพื่อประโยชน์แก่คดีของตน บทนี้เป็นเอกสิทธิ์ในการว่าความ คู่ความและทนายความต้องสามารถเสนอคดีของตนรวมถึงข้อกล่าวหาฝ่ายตรงข้ามได้โดยไม่ต้องกลัวถูกฟ้องหมิ่นประมาท เอกสิทธิ์นี้จำกัดเฉพาะสิ่งที่กล่าวในกระบวนพิจารณาและผูกกับวัตถุประสงค์เพื่อประโยชน์แก่คดี ข้อความนอกกระบวนพิจารณาหรือไม่เกี่ยวกับคดีจึงไม่ได้รับความคุ้มครอง บทนี้อยู่ควบคู่กับข้อยกเว้นความสุจริตตามมาตรา 329 และการฟ้องหมิ่นประมาทเรื่องที่ชัดเจนว่าอยู่ในมาตรา 331 อาจเป็นการใช้สิทธิโดยไม่สุจริต
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
บทนี้เป็นเกราะที่แข็งแรงสำหรับคู่ความและผู้ว่าความ ข้อกล่าวหาที่เป็นส่วนหนึ่งของคำคู่ความหรือการนำสืบเพื่อประโยชน์แก่คดีไม่อาจเป็นมูลฟ้องหมิ่นประมาทได้ ในทางกลับกัน หากคิดจะฟ้องเรื่องข้อความที่กล่าวในอีกคดีหนึ่ง มาตรา 331 มักตัดสิทธินั้น และการฝืนดำเนินคดีอาจถูกฟ้องกลับเรื่องการดำเนินคดีโดยไม่สุจริต ความคุ้มครองมิได้ไร้ขอบเขต ไม่รวมข้อความที่กล่าวนอกกระบวนพิจารณา ต่อสื่อ หรือที่ไม่เกี่ยวกับคดีอย่างแท้จริง การเรียบเรียงถ้อยคำให้อยู่ในกระบวนพิจารณาและผูกกับประเด็นจึงสำคัญ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 826/2564 (2021)
ข้อความที่คู่ความหรือทนายความกล่าวในกระบวนพิจารณาคดีเพื่อประโยชน์แก่คดีของตนไม่เป็นความผิดฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 331 นักกฎหมายที่ทราบเช่นนั้นแต่ยังฟ้อง ย่อมเป็นการใช้สิทธิซึ่งมีแต่จะก่อให้ผู้อื่นเสียหาย
ข้อความในคำฟ้องคดีแพ่งที่ยกขึ้นเพื่อขอเพิกถอนนิติกรรม ถือเป็นการที่คู่ความแสดงข้อความในกระบวนพิจารณาเพื่อประโยชน์แก่คดีตามมาตรา 331 จึงไม่เป็นหมิ่นประมาท จำเลยซึ่งมีอาชีพนักกฎหมายย่อมทราบว่าการกระทำของโจทก์ไม่มีมูลความผิด
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 8 คดี (พ.ศ. 2508 ถึง 2564)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 826/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1586/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2212/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4111/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6483/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3963/2529 (1986)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 530/2515 (1972)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 563-565/2508 (1965)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ถูกฟ้องหมิ่นประมาทจากสิ่งที่พูดในศาลได้หรือไม่
ไม่ได้ หากท่านเป็นคู่ความหรือทนายความของคู่ความและข้อความนั้นกล่าวในกระบวนพิจารณาเพื่อประโยชน์แก่คดี มาตรา 331 ยกเว้นความรับผิดฐานหมิ่นประมาทให้
เอกสิทธิ์นี้คุ้มครองการให้ข่าวต่อสื่อเรื่องคดีหรือไม่
ไม่ มาตรา 331 คุ้มครองเฉพาะข้อความที่กล่าวในกระบวนพิจารณาคดีเพื่อประโยชน์แก่คดี ความเห็นที่กล่าวนอกกระบวนพิจารณา เช่น ต่อสื่อ ไม่ได้รับความคุ้มครอง
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 331 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 331. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-331/ (accessed 10 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 331 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-331/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-331/"><p>คู่ความ หรือทนายความของคู่ความ ซึ่งแสดงความคิดเห็น หรือข้อความในกระบวนพิจารณาคดีในศาล เพื่อประโยชน์แก่คดีของตน ไม่มีความผิดฐานหมิ่นประมาท</p><footer>Penal Code, s. 331 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-331/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา