398: ทารุณเด็ก คนป่วยเจ็บ หรือคนชราที่ต้องพึ่งพา
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการทารุณต่อเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปี คนป่วยเจ็บหรือคนชรา ซึ่งต้องพึ่งผู้นั้นในการดำรงชีพหรือการอื่นใด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๕๘]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever does any act of cruelty to a child not over fifteen years of age, to a sick person, or to an aged person, who depends on that offender for subsistence or for any other matter, shall be liable to imprisonment not exceeding one month, or a fine not exceeding ten thousand baht, or both.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
องค์ประกอบของความผิดคือ (1) การกระทำอันเป็นการทารุณด้วยประการใด ๆ (2) ต่อเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปี คนป่วยเจ็บ หรือคนชรา และ (3) ความสัมพันธ์ในลักษณะพึ่งพา กล่าวคือผู้ถูกกระทำต้องพึ่งผู้กระทำในการดำรงชีพหรือการอื่นใด องค์ประกอบเรื่องการพึ่งพานี้เองที่ทำให้มาตรานี้ต่างจากความผิดฐานทำร้ายร่างกายทั่วไป เพราะมุ่งไปที่ผู้ดูแล สมาชิกในครัวเรือน หรือนายจ้างที่ผู้ถูกกระทำต้องพึ่งพา และครอบคลุมการทอดทิ้งและการปฏิบัติที่ไม่เหมาะสมซึ่งยังไม่ถึงขั้นเป็นอันตรายแก่กาย มาตรานี้เป็นมาตราสุดท้ายของประมวลกฎหมายอาญาและเป็นความผิดลหุโทษที่มีโทษของตนเอง คือจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หากการกระทำเป็นเหตุให้เกิดอันตรายแก่กายจริง จะเข้าความผิดต่อร่างกายตามมาตรา 295 เป็นต้นไปซึ่งหนักกว่ามาก และหากผู้ถูกกระทำเป็นเด็ก ยังมีพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546 ซึ่งให้อำนาจคุ้มครองและมีโทษแยกต่างหาก
ความสำคัญต่อ
มาตรานี้มีความสำคัญมากกว่าที่อัตราโทษบ่งชี้ เพราะเป็นบทเฉพาะของประมวลกฎหมายอาญาที่ว่าด้วยการทารุณภายในความสัมพันธ์แบบพึ่งพา ได้แก่ บิดามารดาสูงอายุ ญาติที่เจ็บป่วย เด็กอายุไม่เกินสิบห้าปี และผู้ช่วยงานบ้านที่อาศัยอยู่กับนายจ้างและต้องพึ่งพาทั้งอาหารและที่พัก โจทก์ต้องพิสูจน์ความสัมพันธ์แบบพึ่งพา พยานหลักฐานว่าผู้ใดเป็นผู้จัดหาอาหาร ที่อยู่อาศัย เงิน หรือการดูแล จึงมักเป็นตัวชี้ขาด โทษสูงสุดเพียงหนึ่งเดือนทำให้ในคดีร้ายแรงข้อหาที่แท้จริงอยู่ที่อื่น คือความผิดต่อร่างกาย พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546 หรือพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว ส่วนมาตรา 398 มักใช้กับกรณีที่มีการปฏิบัติทารุณจริงแต่ยังไม่ถึงขั้นเป็นอันตรายแก่กาย
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 1 คดี (พ.ศ. 2535 ถึง 2535)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 321/2535 (1992)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
มาตรา 398 บัญญัติเรื่องใด
ลงโทษการกระทำอันเป็นการทารุณต่อเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปี คนป่วยเจ็บ หรือคนชรา ซึ่งต้องพึ่งผู้กระทำในการดำรงชีพหรือการอื่นใด มีโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ เป็นฐานความผิดในตัวเอง มิใช่บทว่าด้วยการยอมความ
ต้องพิสูจน์สิ่งใดตามมาตรา 398
การกระทำอันเป็นการทารุณ ผู้ถูกกระทำเป็นเด็กอายุไม่เกินสิบห้าปี คนป่วยเจ็บ หรือคนชรา และความสัมพันธ์ในลักษณะที่ผู้ถูกกระทำต้องพึ่งผู้กระทำ ความสัมพันธ์แบบพึ่งพานี้เป็นองค์ประกอบที่แยกมาตรานี้ออกจากการทำร้ายร่างกายทั่วไป พยานหลักฐานว่าผู้ใดจัดหาอาหาร ที่อยู่อาศัย เงิน หรือการดูแล จึงมักเป็นตัวชี้ขาด
คดีตามมาตรา 398 ร้ายแรงกว่าที่อัตราโทษบ่งชี้หรือไม่
บ่อยครั้งใช่ โทษสูงสุดเพียงหนึ่งเดือนทำให้ในคดีร้ายแรงข้อหาที่แท้จริงอยู่ที่อื่น คือความผิดต่อร่างกายตามมาตรา 295 เป็นต้นไป พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546 หรือพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 398 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 398. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-398/ (accessed 17 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 398 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-398/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-398/"><p>ผู้ใดกระทำด้วยประการใด ๆ อันเป็นการทารุณต่อเด็กอายุยังไม่เกินสิบห้าปี คนป่วยเจ็บหรือคนชรา ซึ่งต้องพึ่งผู้นั้นในการดำรงชีพหรือการอื่นใด ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งเดือน หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๒) พ.ศ. ๒๕๕๘]</p><footer>Penal Code, s. 398 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-398/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา