ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 130: ความเห็นของผู้เชี่ยวชาญด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือ
ตัวบทกฎหมาย
ผู้เชี่ยวชาญที่ศาลแต่งตั้งอาจแสดงความเห็นด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือก็ได้ แล้วแต่ศาลจะต้องการ ถ้าศาลยังไม่เป็นที่พอใจในความเห็นของผู้เชี่ยวชาญที่ทำเป็นหนังสือนั้น หรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดเรียกร้องโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลเรียกให้ผู้เชี่ยวชาญทำความเห็นเพิ่มเติมเป็นหนังสือ หรือเรียกให้มาศาลเพื่ออธิบายด้วยวาจา หรือให้ตั้งผู้เชี่ยวชาญคนอื่นอีกถ้าผู้เชี่ยวชาญที่ศาลตั้งจะต้องแสดงความเห็นด้วยวาจาหรือต้องมาศาลเพื่ออธิบายด้วยวาจา ให้นำบทบัญญัติในลักษณะนี้ว่าด้วยพยานบุคคลมาใช้บังคับโดยอนุโลม
คำแปลภาษาอังกฤษ
An expert appointed by the court may give an opinion orally or in writing, as the court requires. If the court is not yet satisfied with the written opinion of the expert, or when a party so requests by motion, the court shall require the expert to give a supplementary opinion in writing, or shall summon the expert to appear in court to explain orally, or shall appoint another expert. If an expert appointed by the court is to give an opinion orally or to appear in court to explain orally, the provisions of this Title concerning ordinary witnesses shall apply mutatis mutandis.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 130 กำหนดรูปแบบและการใช้ความเห็นของผู้เชี่ยวชาญที่ศาลแต่งตั้ง ผู้เชี่ยวชาญอาจรายงานด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือแล้วแต่ศาลต้องการ และความเห็นที่เป็นหนังสืออาจรับฟังเป็นพยานได้โดยลำพัง หากศาลไม่พอใจหรือคู่ความร้องขอ ศาลอาจให้ทำความเห็นเพิ่มเติมเป็นหนังสือ เรียกมาอธิบายด้วยวาจา หรือตั้งผู้เชี่ยวชาญคนใหม่ เมื่ออธิบายด้วยวาจา ให้ใช้บทว่าด้วยพยานบุคคลโดยอนุโลม จึงซักถามและถามค้านได้ ในทางปฏิบัติหมายความว่าความเห็นเป็นหนังสือรับฟังได้โดยไม่ต้องให้ผู้เชี่ยวชาญมาเบิกความ เว้นแต่ศาลหรือคู่ความต้องการให้อธิบายด้วยวาจา ซึ่งมักชี้ขาดในข้อพิพาทลายมือชื่อ มาตรานี้ต่อจากมาตรา 129
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
อย่าเข้าใจว่าคุณมีสิทธิถามค้านผู้เชี่ยวชาญของศาลโดยอัตโนมัติ ตามมาตรา 130 ความเห็นที่เป็นหนังสือรับฟังได้โดยลำพัง และผู้เชี่ยวชาญจะมาอธิบายด้วยวาจาต่อเมื่อศาลต้องการหรือคู่ความร้องขอ ดังนั้นหากความเห็นเป็นหนังสือเป็นผลร้ายแก่คุณ ควรยื่นคำร้องเรียกผู้เชี่ยวชาญมาศาลหรือขอตั้งผู้เชี่ยวชาญคนใหม่ อย่านิ่งเฉย ในทางกลับกัน ความเห็นที่เป็นคุณอาจไม่ต้องมีการเบิกความ ควรปรึกษาทนายเรื่องจังหวะการยื่นคำร้อง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6985/2551 (2008)
ตามมาตรา 130 ผู้เชี่ยวชาญอาจแสดงความเห็นด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือแล้วแต่ศาลต้องการ เมื่อไม่มีคู่ความฝ่ายใดร้องขอให้เรียกผู้เชี่ยวชาญมาอธิบายด้วยวาจา ศาลย่อมรับฟังความเห็นเป็นหนังสือเป็นพยานได้โดยไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิด
ศาลนำความเห็นทางวิชาการของผู้เชี่ยวชาญมารับฟังประกอบพยานอื่นและเปรียบเทียบลายมือชื่อด้วยตาเปล่า และเห็นว่าตามมาตรา 130 ผู้เชี่ยวชาญอาจให้ความเห็นด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือ เมื่อไม่มีคู่ความขอให้เรียกมาอธิบายด้วยวาจา การรับฟังความเห็นเป็นหนังสือจึงไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาที่ผิด
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4693/2545 (2002)
เมื่อผู้เชี่ยวชาญได้ทำความเห็นในการตรวจพิสูจน์ลายมือชื่อเป็นหนังสือมาแล้ว มาตรา 130 ไม่บังคับให้ผู้เชี่ยวชาญต้องมาเบิกความหากการเบิกความไม่เป็นประโยชน์ต่อการวินิจฉัยคดี
พนักงานผู้ตรวจพิสูจน์ให้ความเห็นเป็นหนังสือว่าลายมือชื่อเขียนไม่คงที่ ไม่อาจลงความเห็นได้ ศาลเห็นว่าตามมาตรา 130 การให้เขามาเบิกความอีกไม่เป็นประโยชน์ต่อการวินิจฉัยข้อเท็จจริง การไม่เรียกมาเบิกความจึงชอบแล้ว
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7073/2559 (2016)
ผลการตรวจดีเอ็นเอที่ส่งมาศาลโดยไม่มีพยานบุคคลมาสืบประกอบ ยังรับฟังและใช้ประกอบพยานหลักฐานอื่นได้ตามมาตรา 130
คณะแพทยศาสตร์ส่งผลตรวจดีเอ็นเอมาศาลโดยไม่มีพยานบุคคลมาสืบประกอบ ศาลเห็นว่าตามมาตรา 130 ผลตรวจยังรับฟังและใช้ประกอบพยานหลักฐานอื่นได้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 11 คดี (พ.ศ. 2506 ถึง 2559)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7073/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6985/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4693/2545 (2002)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 986/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2103/2540 (1997)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1086/2529 (1986)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1407/2513 (1970)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1192/2506 (1963)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ผู้เชี่ยวชาญของศาลต้องมาเบิกความด้วยตนเองหรือไม่
ไม่จำเป็น ตามมาตรา 130 ผู้เชี่ยวชาญอาจให้ความเห็นเป็นหนังสือ ซึ่งรับฟังได้โดยลำพัง เว้นแต่ศาลไม่พอใจหรือคู่ความร้องขอให้มาอธิบายด้วยวาจา
ถ้าไม่เห็นด้วยกับความเห็นเป็นหนังสือของผู้เชี่ยวชาญจะทำอย่างไร
คุณยื่นคำร้องตามมาตรา 130 ขอให้ทำความเห็นเพิ่มเติมเป็นหนังสือ เรียกผู้เชี่ยวชาญมาอธิบายด้วยวาจา หรือขอให้ตั้งผู้เชี่ยวชาญคนอื่นได้
ถามค้านผู้เชี่ยวชาญของศาลได้หรือไม่
ได้ เมื่อผู้เชี่ยวชาญอธิบายด้วยวาจา มาตรา 130 ให้ใช้บทว่าด้วยพยานบุคคลโดยอนุโลม จึงซักถามและถามค้านได้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 130 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 130. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-130/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 130 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-130/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-130/"><p>ผู้เชี่ยวชาญที่ศาลแต่งตั้งอาจแสดงความเห็นด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือก็ได้ แล้วแต่ศาลจะต้องการ ถ้าศาลยังไม่เป็นที่พอใจในความเห็นของผู้เชี่ยวชาญที่ทำเป็นหนังสือนั้น หรือเมื่อคู่ความฝ่ายใดเรียกร้องโดยทำเป็นคำร้อง ให้ศาลเรียกให้ผู้เชี่ยวชาญทำความเห็นเพิ่มเติมเป็นหนังสือ หรือเรียกให้มาศาลเพื่ออธิบายด้วยวาจา หรือให้ตั้งผู้เชี่ยวชาญคนอื่นอีกถ้าผู้เชี่ยวชาญที่ศาลตั้งจะต้องแสดงความเห็นด้วยวาจาหรือต้องมาศาลเพื่ออธิบายด้วยวาจา ให้นำบทบัญญัติในลักษณะนี้ว่าด้วยพยานบุคคลมาใช้บังคับโดยอนุโลม</p><footer>Civil Procedure Code, s. 130 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-130/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา