ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 153: ค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี
ตัวบทกฎหมาย
ค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี ได้แก่ ค่าธรรมเนียมในการบังคับคดี ค่าป่วยการ ค่าพาหนะเดินทาง และค่าเช่าที่พักของเจ้าพนักงานบังคับคดีตลอดจนค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ในการบังคับคดีบรรดาที่กฎหมายบังคับให้ชำระ
ค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี ให้เจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดีนั้นเป็นผู้ชำระ
การชำระค่าธรรมเนียมในการบังคับคดี ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีออกใบรับให้
ในกรณีที่มีการเข้าดำเนินการบังคับคดีต่อไปตามมาตรา ๓๒๗ หรือมาตรา ๓๒๙
(๒) ให้เจ้าหนี้ผู้เข้าดำเนินการบังคับคดีต่อไปเป็นผู้ชำระค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีเฉพาะทรัพย์สินในส่วนที่ดำเนินการบังคับคดีต่อไป
คำแปลภาษาอังกฤษ
The costs of enforcement of a judgment (kha rutcha thamniam nai kan bangkhap khadi) consist of the enforcement fee, the enforcement officer's allowance, travel expenses, and accommodation expenses of the enforcement officer, as well as all other enforcement expenses that the law requires to be paid.
The costs of enforcement shall be paid by the creditor who applies for enforcement.
On payment of the enforcement fee, the enforcement officer shall issue a receipt.
Where enforcement is continued under Section 327 or Section 329 (2), the creditor who takes over the continued enforcement shall pay the costs of enforcement only in respect of the property for which enforcement is continued.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 153 กำหนดองค์ประกอบของค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีและผู้ที่ต้องรับผิดชำระ โดยครอบคลุมค่าธรรมเนียมบังคับคดี ค่าป่วยการ ค่าพาหนะและค่าเช่าที่พักของเจ้าพนักงานบังคับคดี และค่าใช้จ่ายอื่นที่กฎหมายบังคับให้ชำระ วรรคสองให้เจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดีเป็นผู้ชำระ และวรรคสามให้ออกใบรับเมื่อชำระ วรรคท้ายกำหนดผู้ชำระเมื่อมีเจ้าหนี้เข้าดำเนินการบังคับคดีต่อไปตามมาตรา 327 หรือมาตรา 329 (2) โดยจำกัดความรับผิดไว้เฉพาะทรัพย์ส่วนที่ดำเนินการต่อ ศาลอ่านวรรคสองประกอบบทบังคับคดี รวมทั้งค่าธรรมเนียมยึดแล้วไม่มีการขาย เจ้าหนี้ผู้ยึดจึงยังต้องรับผิดแม้ไม่มีการขาย
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
การบังคับคดีตามคำพิพากษาในไทยมีค่าใช้จ่าย ในฐานะเจ้าหนี้ผู้ขอยึดหรืออายัดทรัพย์ ท่านต้องวางค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายของเจ้าพนักงานบังคับคดีล่วงหน้า และยังต้องรับผิดแม้ยึดทรัพย์แล้วไม่มีการขาย จึงควรประเมินค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีก่อนตัดสินใจไล่เบี้ยทรัพย์ของลูกหนี้ และเก็บใบรับของเจ้าพนักงานไว้ เพราะจำนวนเหล่านี้จะนำไปคิดในบัญชีค่าฤชาธรรมเนียมชั้นที่สุด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 643/2566 (2023)
ค่าฤชาธรรมเนียมชั้นบังคับคดี อันได้แก่ ค่าธรรมเนียม ค่าป่วยการ รวมทั้งค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ในการบังคับคดี เป็นค่าบริการที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเรียกเก็บจากคู่ความที่ขอใช้บริการในการบังคับคดี ซึ่งมาตรา 153 วรรคสอง กำหนดให้เจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดีเป็นผู้ชำระ และเมื่อมีการถอนการบังคับคดี ความรับผิดเป็นไปตามมาตรา 169/2 วรรคสี่ ซึ่งบัญญัติให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ขอยึดหรืออายัดทรัพย์สินเป็นผู้รับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี ในกรณีที่มีการถอนการบังคับคดีนอกจากกรณีตามมาตรา 292 (1) และ (5) บทบัญญัติทั้งสองใช้ประกอบกัน และเป็นมาตรา 169/2 วรรคสี่ ที่ทำให้ผู้ขอบังคับคดียังคงต้องรับผิดเมื่อมีการถอนการบังคับคดี
โจทก์เป็นผู้ขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์จำนองออกขายทอดตลาด ต่อมาระหว่างที่เจ้าพนักงานบังคับคดีดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์ที่ยึด โจทก์ยื่นคำแถลงขอถอนการบังคับคดี ปัญหามีว่าโจทก์ยังต้องรับผิดในค่าธรรมเนียมกรณียึดแล้วไม่มีการขายหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าค่าฤชาธรรมเนียมชั้นบังคับคดีเป็นค่าบริการที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเรียกเก็บจากคู่ความที่ขอใช้บริการ ซึ่งมาตรา 153 วรรคสอง กำหนดให้เจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดีเป็นผู้ชำระ และมาตรา 169/2 วรรคสี่ บัญญัติให้เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาผู้ขอยึดหรืออายัดทรัพย์สินเป็นผู้รับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี ในกรณีที่มีการถอนการบังคับคดีนอกจากกรณีตามมาตรา 292 (1) และ (5) โจทก์จึงยังคงต้องรับผิด
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1046/2562 (2019)
ผู้ขอบังคับคดีต้องรับผิดในค่าธรรมเนียมกรณียึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่ายตามอัตราในตารางท้ายประมวลกฎหมาย ตามมาตรา 153 วรรคสอง ประกอบมาตรา 149 วรรคหนึ่ง มาตรา 153/1 และตาราง 5 ข้อ 3 ท้าย ป.วิ.พ. (เดิม) อัตราคือร้อยละ 3.5 ของราคาทรัพย์สินที่ยึด แต่จำนวนที่ต้องชำระต้องไม่เกินจำนวนส่วนแบ่งที่ผู้ขอบังคับคดีมีสิทธิได้รับในทรัพย์สินนั้น
โจทก์นำยึดที่ดินมรดกออกขายทอดตลาดโดยยังมิได้ตกลงแบ่งทรัพย์มรดกกับจำเลยทั้งห้าก่อน อันเป็นการไม่เป็นไปตามลำดับขั้นตอนที่ระบุไว้ในคำพิพากษา และการยึดถูกเพิกถอนอันเป็นความผิดของโจทก์เอง โจทก์ซึ่งเป็นผู้ขอบังคับคดีจึงต้องชำระค่าธรรมเนียมกรณียึดทรัพย์สินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่าย ศาลฎีกาพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ในเรื่องจำนวนเป็นว่า ให้คิดในอัตราร้อยละ 3.5 ของราคาทรัพย์สินที่ยึด แต่ไม่เกินจำนวนส่วนแบ่งที่โจทก์มีสิทธิได้รับในทรัพย์สินที่ยึด เพราะการคิดร้อยละ 3.5 ของทรัพย์สินที่ยึดทั้งหมดย่อมไม่เป็นธรรมเมื่อผู้นำยึดเป็นเจ้าของรวมในทรัพย์สินที่ยึดนั้นด้วย
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3230/2560 (2017)
เมื่อยึดทรัพย์แล้วไม่มีการขาย ค่าธรรมเนียมยึดและค่าใช้จ่ายในการบังคับคดีเป็นค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี ซึ่งมาตรา 153 วรรคสองให้เจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดีเป็นผู้ชำระ หากไม่ชำระก็เป็นเรื่องระหว่างเจ้าพนักงานบังคับคดีกับเจ้าหนี้นั้น ไม่เกี่ยวกับคู่ความอีกฝ่าย
ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อยึดทรัพย์แล้วไม่มีการขาย ค่าธรรมเนียมตามตาราง 5 ข้อ 3 และค่าใช้จ่ายในการบังคับคดีเป็นค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี ซึ่งมาตรา 153 วรรคสองให้เจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดีคือจำเลยเป็นผู้ชำระ เจ้าพนักงานบังคับคดีชอบที่จะขอหมายบังคับคดีแก่ทรัพย์ของจำเลยตามมาตรา 295 ตรี ซึ่งเป็นคนละส่วนกับการถอนการบังคับคดี
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 24 คดี (พ.ศ. 2513 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 643/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3230/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2798/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 880/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3687/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6986/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 900/2540 (1997)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4640/2539 (1996)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 174 4
- มาตรา 223 ทวิ 3
- มาตรา 148 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ค่าใช้จ่ายในการบังคับคดีใครเป็นผู้ชำระ
มาตรา 153 วรรคสองกำหนดให้เจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดีเป็นผู้ชำระค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี รวมทั้งค่าธรรมเนียม ค่าป่วยการ ค่าพาหนะ และค่าใช้จ่ายอื่นที่กฎหมายบังคับให้ชำระ
ค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีมีอะไรบ้าง
ตามมาตรา 153 ได้แก่ ค่าธรรมเนียมในการบังคับคดี ค่าป่วยการ ค่าพาหนะเดินทาง และค่าเช่าที่พักของเจ้าพนักงานบังคับคดี ตลอดจนค่าใช้จ่ายอื่นในการบังคับคดีที่กฎหมายบังคับให้ชำระ
ยึดทรัพย์แล้วไม่มีการขายต้องเสียค่าธรรมเนียมหรือไม่
ต้องเสีย ศาลวินิจฉัยตามมาตรา 153 วรรคสองว่าเจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดียังต้องรับผิดในค่าธรรมเนียมยึดและค่าใช้จ่าย แม้ยึดทรัพย์แล้วไม่มีการขาย
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 153 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 153. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-153/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 153 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-153/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-153/"><p>ค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี ได้แก่ ค่าธรรมเนียมในการบังคับคดี ค่าป่วยการ ค่าพาหนะเดินทาง และค่าเช่าที่พักของเจ้าพนักงานบังคับคดีตลอดจนค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ในการบังคับคดีบรรดาที่กฎหมายบังคับให้ชำระ ค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดี ให้เจ้าหนี้ผู้ขอบังคับคดีนั้นเป็นผู้ชำระ การชำระค่าธรรมเนียมในการบังคับคดี ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีออกใบรับให้ ในกรณีที่มีการเข้าดำเนินการบังคับคดีต่อไปตามมาตรา ๓๒๗ หรือมาตรา ๓๒๙ (๒) ให้เจ้าหนี้ผู้เข้าดำเนินการบังคับคดีต่อไปเป็นผู้ชำระค่าฤชาธรรมเนียมในการบังคับคดีเฉพาะทรัพย์สินในส่วนที่ดำเนินการบังคับคดีต่อไป</p><footer>Civil Procedure Code, s. 153 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-153/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา