ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 204: จำเลยขาดนัดพิจารณา พิจารณาฝ่ายเดียว
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าจำเลยขาดนัดพิจารณา ให้ศาลพิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้นไปฝ่ายเดียว
คำแปลภาษาอังกฤษ
If the defendant defaults of appearance, the court shall try and adjudicate the case ex parte.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 204 เป็นภาพสะท้อนของมาตรา 202 คือเมื่อจำเลยขาดนัดพิจารณาแทนที่จะเป็นโจทก์ ศาลไม่จำหน่ายคดีแต่พิจารณาไปฝ่ายเดียว โจทก์แม้ไม่มีคู่ความคัดค้านก็ไม่ชนะโดยอัตโนมัติ เพราะมาตรา 206 ให้ศาลต้องเห็นว่าข้ออ้างมีมูลและไม่ขัดต่อกฎหมาย ทั้งมาตรา 205 กำหนดให้ศาลต้องพอใจก่อนว่าส่งหมายนัดโดยชอบแล้ว ในคดีมโนสาเร่และคดีไม่มีข้อยุ่งยาก ศาลอ่านมาตรา 204 ประกอบมาตรา 206 วรรคสอง นำมาตรา 198 ทวิ มาใช้โดยอนุโลม และต้องมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาเป็นขั้นตอนสำคัญ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
การพิจารณาคดีฝ่ายเดียวไม่ใช่การตัดสินตามอำเภอใจ โจทก์ยังต้องนำสืบพยานหลักฐานให้ครบ และคำพิพากษาอาจถูกรื้อฟื้นได้หากจำเลยพิสูจน์ภายหลังว่าการขาดนัดมิได้เป็นไปโดยจงใจหรือมีเหตุอันสมควรตามมาตรา 207 ประกอบมาตรา 199 ตรี สำหรับจำเลย การไม่มาศาลอันตรายแต่ไม่ถึงกับสิ้นหวัง หากรีบขอพิจารณาคดีใหม่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 15018/2551 (2008)
ในคดีมโนสาเร่ที่จำเลยไม่มาศาลโดยไม่ขอเลื่อนคดี ถือว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาและบังคับตามมาตรา 204 คือให้ศาลพิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีไปฝ่ายเดียว โดยนำบทบัญญัติว่าด้วยการขาดนัดและมาตรา 206 วรรคสอง มาใช้โดยอนุโลม
จำเลยไม่มาศาลในวันนัดพิจารณาคดีมโนสาเร่ ศาลฎีกาเห็นว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาตามมาตรา 204 ให้พิจารณาคดีไปฝ่ายเดียว และมาตรา 204 ประกอบมาตรา 206 วรรคสอง ให้นำมาตรา 198 ทวิ วรรคสองและวรรคสาม มาใช้บังคับโดยอนุโลม
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7877/2546 (2003)
ในคดีไม่มีข้อยุ่งยาก ก่อนที่ศาลจะให้โจทก์ส่งเอกสารแทนการสืบพยานตามมาตรา 198 ทวิ วรรคสาม (1) ประกอบมาตรา 204 และมาตรา 206 วรรคสอง ศาลต้องมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาเสียก่อน หากข้ามขั้นตอนนี้ กระบวนพิจารณาย่อมไม่ชอบ
ศาลชั้นต้นให้โจทก์ส่งเอกสารแทนการสืบพยานโดยไม่ได้มีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาก่อน ศาลฎีกาเห็นว่าไม่ชอบ เพราะมาตรา 204 และมาตรา 206 วรรคสอง ต้องมีคำสั่งขาดนัดพิจารณาก่อน จึงย้อนสำนวนให้ดำเนินกระบวนพิจารณาใหม่ให้ถูกต้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3123/2545 (2002)
การนำมาตรา 204 และมาตรา 206 วรรคสอง ประกอบมาตรา 198 ทวิ วรรคสาม (1) มาใช้ ศาลต้องมีคำสั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณาก่อนจึงจะให้ส่งเอกสารแทนการสืบพยานได้ การสั่งเพียงว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การโดยไม่สั่งว่าขาดนัดพิจารณาย่อมไม่ชอบ
ศาลชั้นต้นสั่งว่าจำเลยขาดนัดยื่นคำให้การและให้โจทก์ส่งเอกสารแทนการสืบพยาน แต่ไม่ได้สั่งว่าจำเลยขาดนัดพิจารณา ศาลฎีกาเห็นว่ากระบวนพิจารณาไม่ชอบตามมาตรา 204 และมาตรา 206 วรรคสอง จึงย้อนสำนวนให้ดำเนินการใหม่
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 6 คดี (พ.ศ. 2498 ถึง 2551)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6721/2544 (2001)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1538/2506 (1963)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1640/2498 (1955)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15018/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7877/2546 (2003)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3123/2545 (2002)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าจำเลยไม่มาศาลในวันนัดจะเกิดอะไรขึ้น
ตามมาตรา 204 ศาลจะพิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีไปฝ่ายเดียวโดยอาศัยพยานหลักฐานของโจทก์ ไม่ใช่การชนะอัตโนมัติ โจทก์ยังต้องนำสืบให้ข้ออ้างมีมูล
จำเลยที่ไม่มาศาลยังต่อสู้คดีได้ไหม
ได้ หากคำพิพากษาฝ่ายเดียวให้จำเลยแพ้ มาตรา 207 ประกอบมาตรา 199 ตรี ให้ขอพิจารณาคดีใหม่ได้ หากการขาดนัดมิได้จงใจหรือมีเหตุอันสมควร ภายในกำหนดเวลาที่เคร่งครัด
ศาลต้องตรวจว่าจำเลยได้รับหมายนัดโดยชอบก่อนหรือไม่
ต้อง ตามมาตรา 205 ก่อนพิจารณาฝ่ายเดียว ศาลต้องพอใจว่าได้ส่งหมายกำหนดวันนัดสืบพยานโดยชอบแล้ว มิฉะนั้นต้องเลื่อนและสั่งส่งหมายใหม่
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 204 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 204. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-204/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 204 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-204/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-204/"><p>ถ้าจำเลยขาดนัดพิจารณา ให้ศาลพิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้นไปฝ่ายเดียว</p><footer>Civil Procedure Code, s. 204 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-204/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา