ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 216: การไต่สวนของอนุญาโตตุลาการก่อนชี้ขาด
ตัวบทกฎหมาย
ก่อนที่จะทำคำชี้ขาด ให้อนุญาโตตุลาการฟังคู่ความทั้งปวงและอาจทำการไต่สวนตามที่เห็นสมควรในข้อพิพาทอันเสนอมาให้พิจารณานั้นอนุญาโตตุลาการ อาจตรวจเอกสารทั้งปวงที่ยื่นขึ้นมาและฟังพยาน หรือผู้เชี่ยวชาญซึ่งเต็มใจมาให้การ ถ้าอนุญาโตตุลาการขอให้ศาลส่งคำคู่ความ หรือบรรดาเอกสารอื่น ๆ ในสำนวนเช่นว่านี้มาให้ตรวจดู ให้ศาลจัดการให้ตามคำร้องขอนั้นถ้าอนุญาโตตุลาการเห็นว่าจำต้องดำเนินกระบวนพิจารณาอย่างใด ที่ต้องดำเนินทางศาล (เช่น หมายเรียกพยานหรือให้พยานสาบานตน หรือให้ส่งเอกสาร) อนุญาโตตุลาการอาจยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้องต่อศาล ให้ศาลดำเนินกระบวนพิจารณาเช่นว่านั้น ถ้าศาลเห็นว่ากระบวนพิจารณานั้นอยู่ในอำนาจศาลและพึงรับทำให้ได้แล้ว ให้ศาลจัดการให้ตามคำขอเช่นว่านี้ โดยเรียกค่าธรรมเนียมศาลตามอัตราที่กำหนดไว้สำหรับกระบวนพิจารณาที่ขอให้จัดการนั้นจากอนุญาโตตุลาการภายใต้บังคับบทบัญญัติมาตรา ๒๑๕ และมาตรานี้ อนุญาโตตุลาการมีอำนาจที่จะดำเนินตามวิธีพิจารณาใด ๆ ตามที่เห็นสมควรก็ได้ เว้นแต่ในข้อตกลงจะกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น
คำแปลภาษาอังกฤษ
Before making an award, the arbitrator shall hear all the parties and may conduct such inquiry as it thinks fit into the dispute submitted for consideration. The arbitrator may examine all documents submitted and hear witnesses or experts who willingly come to testify. If the arbitrator requests the court to send the pleadings or any other documents in such a case file for examination, the court shall arrange to do so as requested. If the arbitrator is of the view that it is necessary to conduct any procedural step that must be conducted through the court (such as summoning witnesses, administering oaths to witnesses, or ordering the delivery of documents), the arbitrator may file a request by way of a motion to the court for the court to conduct such procedural step. If the court is of the view that such procedural step is within the court's power and may properly be undertaken, the court shall arrange it as requested, charging the arbitrator the court fees at the rate fixed for the procedural step requested. Subject to the provisions of Section 215 and this Section, the arbitrator has the power to conduct any procedure as it thinks fit, unless the agreement provides otherwise.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 216 กำหนดวิธีที่อนุญาโตตุลาการในศาลดำเนินกระบวนพิจารณาและประกันการพิจารณาที่เป็นธรรมก่อนทำคำชี้ขาด บทนี้ยึดหลักความเป็นธรรมโดยให้อนุญาโตตุลาการต้องฟังคู่ความทุกฝ่าย ขณะเดียวกันให้ความยืดหยุ่นในการไต่สวน ตรวจเอกสาร และฟังพยานหรือผู้เชี่ยวชาญที่เต็มใจ ที่สำคัญคือส่งความต้องการอำนาจบังคับกลับไปที่ศาลที่กำกับดูแล อนุญาโตตุลาการบังคับพยานหรือให้สาบานตนเองไม่ได้ แต่ยื่นคำร้องให้ศาลทำได้ โดยเสียค่าธรรมเนียมศาลตามอัตรา ภายใต้มาตรา 215 และมาตรานี้ อนุญาโตตุลาการมีอิสระในวิธีพิจารณา เว้นแต่ข้อตกลงกำหนดเป็นอย่างอื่น
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ในทางปฏิบัติ พึงจำว่าอำนาจของอนุญาโตตุลาการมีขอบเขต ฟังพยานที่เต็มใจได้แต่บังคับพยานที่ไม่เต็มใจหรือให้สาบานตนเองไม่ได้ หากต้องการพยานที่ไม่ยินยอมหรือเอกสารจากบุคคลภายนอก ต้องยื่นคำร้องให้ศาลดำเนินการ และควรเตรียมค่าธรรมเนียมศาลที่ตามมา หน้าที่ต้องฟังคู่ความทุกฝ่ายก็สำคัญ คำชี้ขาดที่ทำโดยไม่ให้คู่ความได้ชี้แจงอาจถูกโต้แย้งเมื่อศาลตรวจสอบ
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 4 คดี (พ.ศ. 2509 ถึง 2553)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6788/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1888/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 111/2509 (1966)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1540/2530 (1987)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
อนุญาโตตุลาการต้องฟังทั้งสองฝ่ายก่อนชี้ขาดหรือไม่
ต้อง มาตรา 216 ให้อนุญาโตตุลาการฟังคู่ความทุกฝ่ายก่อนทำคำชี้ขาด และอาจไต่สวนข้อพิพาท ตรวจเอกสาร และฟังพยานหรือผู้เชี่ยวชาญที่เต็มใจมาให้การ
อนุญาโตตุลาการหมายเรียกพยานที่ไม่ยอมมาได้ไหม
ไม่ได้โดยตรง ตามมาตรา 216 อนุญาโตตุลาการฟังได้เฉพาะพยานที่เต็มใจ แต่ยื่นคำร้องขอให้ศาลหมายเรียกพยานหรือให้สาบานตนได้ โดยเสียค่าธรรมเนียมศาลสำหรับการนั้น
อนุญาโตตุลาการกำหนดวิธีพิจารณาเองได้หรือไม่
ได้เป็นส่วนใหญ่ ภายใต้มาตรา 215 และมาตรา 216 และหากข้อตกลงไม่กำหนดเป็นอย่างอื่น อนุญาโตตุลาการดำเนินวิธีพิจารณาตามที่เห็นสมควรได้ แต่การบังคับต้องดำเนินผ่านศาล
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 216 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 216. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-216/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 216 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-216/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-216/"><p>ก่อนที่จะทำคำชี้ขาด ให้อนุญาโตตุลาการฟังคู่ความทั้งปวงและอาจทำการไต่สวนตามที่เห็นสมควรในข้อพิพาทอันเสนอมาให้พิจารณานั้นอนุญาโตตุลาการ อาจตรวจเอกสารทั้งปวงที่ยื่นขึ้นมาและฟังพยาน หรือผู้เชี่ยวชาญซึ่งเต็มใจมาให้การ ถ้าอนุญาโตตุลาการขอให้ศาลส่งคำคู่ความ หรือบรรดาเอกสารอื่น ๆ ในสำนวนเช่นว่านี้มาให้ตรวจดู ให้ศาลจัดการให้ตามคำร้องขอนั้นถ้าอนุญาโตตุลาการเห็นว่าจำต้องดำเนินกระบวนพิจารณาอย่างใด ที่ต้องดำเนินทางศาล (เช่น หมายเรียกพยานหรือให้พยานสาบานตน หรือให้ส่งเอกสาร) อนุญาโตตุลาการอาจยื่นคำขอโดยทำเป็นคำร้องต่อศาล ให้ศาลดำเนินกระบวนพิจารณาเช่นว่านั้น ถ้าศาลเห็นว่ากระบวนพิจารณานั้นอยู่ในอำนาจศาลและพึงรับทำให้ได้แล้ว ให้ศาลจัดการให้ตามคำขอเช่นว่านี้ โดยเรียกค่าธรรมเนียมศาลตามอัตราที่กำหนดไว้สำหรับกระบวนพิจารณาที่ขอให้จัดการนั้นจากอนุญาโตตุลาการภายใต้บังคับบทบัญญัติมาตรา ๒๑๕ และมาตรานี้ อนุญาโตตุลาการมีอำนาจที่จะดำเนินตามวิธีพิจารณาใด ๆ ตามที่เห็นสมควรก็ได้ เว้นแต่ในข้อตกลงจะกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น</p><footer>Civil Procedure Code, s. 216 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-216/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา