ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 128: การมอบหมายให้ทำการแทน
ตัวบทกฎหมาย
พนักงานสอบสวนมีอำนาจให้เจ้าพนักงานอื่นทำการแทน ดังต่อไปนี้
(๑) การใดในการสอบสวนอยู่นอกเขตอำนาจของตน มีอำนาจส่งประเด็นไปให้พนักงานสอบสวน ซึ่งมีอำนาจทำการนั้นจัดการได้
(๒) การใดเป็นสิ่งเล็กน้อยในการสอบสวน ซึ่งอยู่ในเขตอำนาจของตน ไม่ว่าทำเองหรือจัดการตามประเด็นมีอำนาจสั่งให้ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาทำแทนได้ แต่ทั้งนี้ เมื่อประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นมิได้เจาะจงให้ทำด้วยตนเอง
คำแปลภาษาอังกฤษ
An investigating officer has the power to have other officers act in his place, as follows: (1) for any matter in the investigation that is outside his jurisdiction, he has the power to send a commission to the investigating officer who has power over that matter to deal with it; (2) for any matter that is a minor part of the investigation within his jurisdiction, whether done by himself or dealt with under a commission, he has the power to order a subordinate to act in his place, provided that this Code or another law has not specifically required the matter to be done by himself.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัตินี้เป็นบทเปิดหมวด 1 การสอบสวนสามัญ ให้ความยืดหยุ่นในทางปฏิบัติเพื่อไม่ให้การสอบสวนหยุดชะงักเพราะข้อจำกัดเรื่องเขตอำนาจหรือปริมาณงาน อนุมาตรา (1) ให้ส่งประเด็นไปยังพนักงานสอบสวนนอกเขต ส่วนอนุมาตรา (2) ให้มอบหมายงานเล็กน้อยแก่ผู้ใต้บังคับบัญชา ข้อจำกัดสำคัญคือทั้งสองทางใช้ไม่ได้เมื่อกฎหมายกำหนดให้ทำด้วยตนเอง เช่น การเปรียบเทียบคดีจราจรบางประเภท ศาลตีความขอบเขตอย่างเคร่งครัด เจ้าพนักงานที่ทำนอกเขตอำนาจโดยไม่มีการส่งประเด็นที่ชอบไม่ถือว่าเป็นการทำการแทน และการสอบสวนนั้นอาจไม่ชอบ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับจำเลย ควรตรวจสอบมาตรานี้เมื่อการสอบสวนข้ามเขตสถานีตำรวจหรือทำโดยเจ้าพนักงานชั้นผู้น้อย หากเจ้าพนักงานสอบสวนนอกเขตอำนาจของตนโดยไม่มีการส่งประเด็นที่ชอบตามมาตรา 128 (1) การสอบสวนส่วนนั้นอาจไม่ชอบ ซึ่งอาจกระทบอำนาจฟ้องของอัยการ ทั้งบางเรื่อง เช่น การเปรียบเทียบคดีจราจรบางประเภท ต้องทำโดยพนักงานสอบสวนเองและมอบหมายไม่ได้ หากมีข้อสงสัยเรื่องเขตอำนาจ ควรปรึกษาทนาย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2565/2565 (2022)
แม้บางการ เช่น การเปรียบเทียบคดีจราจร ต้องกระทำโดยพนักงานสอบสวนเองเป็นการเฉพาะตัวตามมาตรา 38 และ 144 แต่มาตรา 128 (1) และ (2) ให้อำนาจพนักงานสอบสวนร้องขอหรือสั่งให้เจ้าพนักงานอื่นทำการแทนตนได้ในบางเรื่อง
ศาลฎีกาอธิบายว่าผู้ที่ไม่ใช่พนักงานสอบสวนไม่มีอำนาจเปรียบเทียบคดีจราจรตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก เพราะเป็นอำนาจเฉพาะตัวของพนักงานสอบสวนตามมาตรา 38 และ 144 แต่มาตรา 128 (1) และ (2) ให้อำนาจพนักงานสอบสวนร้องขอหรือสั่งให้เจ้าพนักงานอื่นทำการแทนได้บ้าง จึงไม่ต้องกระทำเองทั้งหมด
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 12934/2553 (2010)
พนักงานสอบสวนที่ทำการนอกเขตอำนาจ โดยไม่มีเหตุตามมาตรา 18 วรรคสอง จะถือว่าเป็นการทำการแทนพนักงานสอบสวนผู้มีอำนาจตามมาตรา 128 ไม่ได้ การสอบสวนจึงไม่ชอบ แต่การที่พนักงานสอบสวนผู้มีอำนาจสอบสวนใหม่อาจแก้ไขข้อบกพร่องได้
พนักงานสอบสวนสถานีหนึ่งไม่มีอำนาจสอบสวนเพราะเหตุเกิดนอกเขตอำนาจและไม่มีเหตุตามมาตรา 18 วรรคสอง ทั้งถือไม่ได้ว่าเป็นการทำการแทนพนักงานสอบสวนผู้มีอำนาจตามมาตรา 128 การสอบสวนจึงไม่ชอบ แต่เมื่อส่งสำนวนไปยังสถานีที่มีอำนาจ พนักงานสอบสวนนั้นได้สอบสวนพยานใหม่
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 371/2531 (1988)
เมื่อเจ้าพนักงานไม่มีอำนาจสอบสวนเพราะเหตุเกิดนอกเขตอำนาจและไม่มีเหตุตามมาตรา 18 วรรคสอง การกระทำของเขาถือไม่ได้ว่าเป็นการทำการแทนพนักงานสอบสวนผู้มีอำนาจตามมาตรา 128 การสอบสวนจึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย
ศาลฎีกาเห็นว่าเจ้าหน้าที่ตำรวจนครบาลไม่มีอำนาจสอบสวนความผิดที่เกิดในอีกท้องที่ และเมื่อไม่มีเหตุตามมาตรา 18 วรรคสอง การสอบสวนพยานผู้กล่าวหาถือไม่ได้ว่าเป็นการทำการแทนพนักงานสอบสวนผู้มีอำนาจตามมาตรา 128 จึงไม่ชอบ ทั้งการดำเนินการของพนักงานสอบสวนผู้มีอำนาจในภายหลังก็ไม่ทำให้ชอบ เพราะไม่ปรากฏว่าเห็นว่าการสอบสวนส่วนของตนเสร็จแล้ว
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2531 ถึง 2565)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 12934/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2529/2549 (2006)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3031/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 371/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2565/2565 (2022)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
พนักงานสอบสวนมอบหมายส่วนหนึ่งของการสอบสวนได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 128 อาจส่งประเด็นไปให้พนักงานสอบสวนนอกเขตทำการที่อยู่นอกเขตอำนาจ และสั่งให้ผู้ใต้บังคับบัญชาทำการที่เป็นสิ่งเล็กน้อยในเขตอำนาจแทนได้
มีการใดที่มอบหมายไม่ได้หรือไม่
มี เมื่อประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นกำหนดให้ทำด้วยตนเอง เช่น การเปรียบเทียบคดีจราจรบางประเภท พนักงานสอบสวนมอบหมายไม่ได้
ถ้าเจ้าพนักงานสอบสวนนอกเขตอำนาจจะเป็นอย่างไร
หากทำนอกเขตอำนาจโดยไม่มีการส่งประเด็นที่ชอบตามมาตรา 128 (1) ย่อมไม่ถือเป็นการทำการแทนที่ชอบ และการสอบสวนนั้นอาจไม่ชอบด้วยกฎหมาย
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 128 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 128. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-128/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 128 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-128/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-128/"><p>พนักงานสอบสวนมีอำนาจให้เจ้าพนักงานอื่นทำการแทน ดังต่อไปนี้ (๑) การใดในการสอบสวนอยู่นอกเขตอำนาจของตน มีอำนาจส่งประเด็นไปให้พนักงานสอบสวน ซึ่งมีอำนาจทำการนั้นจัดการได้ (๒) การใดเป็นสิ่งเล็กน้อยในการสอบสวน ซึ่งอยู่ในเขตอำนาจของตน ไม่ว่าทำเองหรือจัดการตามประเด็นมีอำนาจสั่งให้ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาทำแทนได้ แต่ทั้งนี้ เมื่อประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นมิได้เจาะจงให้ทำด้วยตนเอง</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 128 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-128/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา