มาตรา 236: ปลอมปนอาหารหรือยา
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดปลอมปนอาหาร ยาหรือเครื่องอุปโภคบริโภคอื่นใด เพื่อบุคคลอื่นเสพย์หรือใช้ และการปลอมปนนั้นน่าจะเป็นเหตุให้เกิดอันตรายแก่สุขภาพ หรือจำหน่าย หรือเสนอขาย สิ่งเช่นว่านั้นเพื่อบุคคลเสพย์หรือใช้ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดปลอมปนอาหาร ยาหรือเครื่องอุปโภคบริโภคอื่นใด เพื่อบุคคลอื่นเสพย์หรือใช้ และการปลอมปนนั้นน่าจะเป็นเหตุให้เกิดอันตรายแก่สุขภาพ หรือจำหน่าย หรือเสนอขาย สิ่งเช่นว่านั้นเพื่อบุคคลเสพย์หรือใช้ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้กำหนดการกระทำไว้สองลักษณะเป็นทางเลือกกัน และลักษณะแรกมิได้จำกัดอยู่ที่การจำหน่าย ลักษณะแรกคือการปลอมปนอาหาร ยา หรือเครื่องอุปโภคบริโภคอื่นใด เพื่อให้ผู้อื่นเสพหรือใช้ โดยการปลอมปนนั้นน่าจะเป็นเหตุให้เกิดอันตรายแก่สุขภาพ ลักษณะที่สองคือการขายหรือเสนอขายสิ่งเช่นว่านั้นเพื่อให้ผู้อื่นเสพหรือใช้ ดังนั้นเจตนาเพื่อจำหน่ายจึงมิใช่องค์ประกอบของลักษณะแรก การปลอมปนสิ่งของเพื่อให้ผู้อื่นบริโภคย่อมเข้ามาตรานี้ ไม่ว่าจะมีการจำหน่ายหรือไม่ก็ตาม ส่วนองค์ประกอบเรื่องอันตรายต่อสุขภาพเป็นสาระสำคัญในทั้งสองลักษณะ หากคำฟ้องไม่บรรยายไว้ย่อมเป็นฟ้องที่บกพร่อง ดังที่ศาลฎีกาได้วางไว้ มาตรานี้อยู่ในหมวดความผิดต่อประชาชน และมักซ้อนกับกฎหมายเฉพาะ เช่น พระราชบัญญัติอาหารและพระราชบัญญัติยา ซึ่งอาจมีโทษของตนเองสำหรับการกระทำเดียวกัน มาตรา 238 เพิ่มโทษเมื่อการกระทำเป็นเหตุให้ถึงแก่ความตายหรือรับอันตรายสาหัส และมาตรา 239 ใช้กับการกระทำโดยประมาท
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
คำฟ้องจะสมบูรณ์ได้ต้องบรรยายข้อเท็จจริงว่าการปลอมปนน่าจะเป็นอันตรายแก่สุขภาพ ไม่ใช่เพียงว่ามีการปลอมปนสินค้า ความเสี่ยงคือจำคุกไม่เกินสามปีหรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท และข้อเท็จจริงเดียวกันอาจถูกฟ้องตามกฎหมายอาหาร ยา หรือมาตรฐานผลิตภัณฑ์ด้วย ข้อต่อสู้ที่พบบ่อยคือ สารที่เติมหรือสับเปลี่ยนไม่ก่อความเสี่ยงต่อสุขภาพอย่างแท้จริง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7843/2543 (2000)
การฟ้องตามมาตรา 236 ต้องบรรยายข้อเท็จจริงว่าการปลอมปนนั้นน่าจะเป็นอันตรายแก่สุขภาพด้วย หากคำฟ้องมิได้บรรยายไว้ ย่อมไม่ครบองค์ประกอบความผิด
โจทก์ฟ้องว่าจำเลยปลอมปนน้ำมันเครื่องอันเป็นเครื่องอุปโภคบริโภคเพื่อจำหน่ายตามมาตรา 236 ศาลเห็นว่าความผิดตามมาตรา 236 ต้องปรากฏข้อเท็จจริงว่าการปลอมปนน่าจะเป็นอันตรายแก่สุขภาพ แต่โจทก์มิได้บรรยายข้อเท็จจริงดังกล่าวไว้ในฟ้อง ฟ้องจึงไม่ครบองค์ประกอบความผิด
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 6 คดี (พ.ศ. 2508 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4925/2538 (1995)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2143/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7843/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5796/2567 (2024) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5796/2567
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1387/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 34/2508 (1965)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ต้องพิสูจน์อะไรบ้างตามมาตรา 236
อย่างใดอย่างหนึ่งในสองลักษณะ ประกอบกับความน่าจะเป็นอันตรายแก่สุขภาพ ลักษณะแรกคือผู้ถูกกล่าวหาได้ปลอมปนอาหาร ยา หรือเครื่องอุปโภคบริโภคอื่นใด เพื่อให้ผู้อื่นเสพหรือใช้ ลักษณะที่สองคือผู้ถูกกล่าวหาได้ขายหรือเสนอขายสิ่งเช่นว่านั้นเพื่อให้ผู้อื่นเสพหรือใช้ ทั้งนี้เจตนาเพื่อจำหน่ายมิใช่องค์ประกอบของลักษณะแรก และในทั้งสองลักษณะ การปลอมปนต้องน่าจะเป็นเหตุให้เกิดอันตรายแก่สุขภาพ หากคำฟ้องไม่บรรยายข้อนี้ย่อมเป็นฟ้องที่บกพร่อง
การปลอมปนสินค้าอาจถูกฟ้องตามกฎหมายอื่นด้วยหรือไม่
ได้ การกระทำเดียวกันมักถูกฟ้องตามพระราชบัญญัติอาหาร พระราชบัญญัติยา หรือกฎหมายมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ซึ่งอาจมีโทษแยกต่างหากจากมาตรา 236
มาตรา 236 จำกัดเฉพาะอาหารหรือไม่
ไม่ ครอบคลุมทั้งอาหาร ยา และเครื่องอุปโภคบริโภคอื่นใด ดังนั้นสินค้าบริโภคที่ปลอมปนซึ่งจำหน่ายแก่ประชาชนก็เข้ามาตรานี้ได้
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 236 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 236. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-236/ (accessed 19 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 236 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-236/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-236/"><p>ผู้ใดปลอมปนอาหาร ยาหรือเครื่องอุปโภคบริโภคอื่นใด เพื่อบุคคลอื่นเสพย์หรือใช้ และการปลอมปนนั้นน่าจะเป็นเหตุให้เกิดอันตรายแก่สุขภาพ หรือจำหน่าย หรือเสนอขาย สิ่งเช่นว่านั้นเพื่อบุคคลเสพย์หรือใช้ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสามปี หรือปรับไม่เกินหกหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 236 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-236/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา