มาตรา 285: เหตุฉกรรจ์ความผิดทางเพศตามความสัมพันธ์
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าการกระทำความผิดตามมาตรา ๒๗๖ มาตรา ๒๗๗ มาตรา ๒๗๗ ทวิ มาตรา ๒๗๗ ตรี มาตรา ๒๗๘ มาตรา ๒๗๙ มาตรา ๒๘๐ มาตรา ๒๘๒ หรือมาตรา ๒๘๓ เป็นการกระทำแก่บุพการี ผู้สืบสันดาน พี่น้องร่วมบิดามารดาหรือร่วมแต่บิดาหรือมารดา ญาติสืบสายโลหิต ศิษย์ซึ่งอยู่ในความดูแล ผู้อยู่ในความควบคุมตามหน้าที่ราชการ ผู้อยู่ในความปกครอง ในความพิทักษ์หรือในความอนุบาล หรือผู้อยู่ภายใต้อำนาจด้วยประการอื่นใด ผู้กระทำต้องระวางโทษหนักกว่าที่บัญญัติไว้ในมาตรานั้น ๆ หนึ่งในสาม
คำแปลภาษาอังกฤษ
Where the offence under Section 276, Section 277, Section 277 bis, Section 277 ter, Section 278, Section 279, Section 280, Section 282 or Section 283 is committed against an ascendant, a descendant, a brother or sister of full blood or of half blood, a blood relative, a pupil under the offender's care, a person under the offender's control by virtue of official duty, a person under the offender's guardianship, custody or curatorship, or a person otherwise under the offender's power, the punishment shall be one third heavier than that prescribed for the offence concerned.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 285 เป็นบทเพิ่มโทษ มิใช่ความผิดในตัวเอง โดยเพิ่มโทษหนึ่งในสามของโทษที่บัญญัติไว้ในมาตรานั้น ๆ สำหรับความผิดทางเพศที่ระบุไว้ คือมาตรา 276 มาตรา 277 มาตรา 277 ทวิ มาตรา 277 ตรี มาตรา 278 มาตรา 279 มาตรา 280 มาตรา 282 และมาตรา 283 เมื่อผู้เสียหายมีความสัมพันธ์เชิงพึ่งพาหรือไว้วางใจกับผู้กระทำ ความสัมพันธ์ที่ตัวบทระบุไว้ได้แก่ บุพการี ผู้สืบสันดาน พี่น้องร่วมบิดามารดาหรือร่วมแต่บิดาหรือมารดา ญาติสืบสายโลหิต ศิษย์ซึ่งอยู่ในความดูแล ผู้อยู่ในความควบคุมตามหน้าที่ราชการ ผู้อยู่ในความปกครอง ในความพิทักษ์ หรือในความอนุบาล และบททั่วไปคือผู้อยู่ภายใต้อำนาจด้วยประการอื่นใด เหตุผลของบทนี้คือการใช้อำนาจหรือความไว้วางใจในทางมิชอบต่อผู้เสียหาย ข้อที่ต้องระวังในการอ่านมาตรานี้คืออัตราที่เพิ่มคือหนึ่งในสาม มิใช่กึ่งหนึ่ง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรา 285 อาจเปลี่ยนความเสี่ยงด้านโทษของความผิดทางเพศที่ร้ายแรงอยู่แล้ว โดยเพิ่มอีกหนึ่งในสามของโทษตามมาตราหลัก เมื่อองค์ประกอบเรื่องความสัมพันธ์เป็นข้อพิพาท จึงเป็นประเด็นสำคัญของคดี บททั่วไป คือผู้อยู่ภายใต้อำนาจด้วยประการอื่นใด มีความกว้างและถูกตีความให้รวมถึงกรณีที่ผู้เสียหายต้องเคารพเชื่อฟังผู้กระทำ จึงไม่จำกัดเฉพาะการเป็นผู้ปกครองตามกฎหมาย ผู้ถูกกล่าวหาในความผิดทางเพศซึ่งมีการอ้างความสัมพันธ์แบบครอบครัว ครูกับศิษย์ ผู้ควบคุม หรืออำนาจอื่น ควรตรวจสอบตั้งแต่ต้นว่าความสัมพันธ์ที่โจทก์กล่าวอ้างเข้าประเภทใดที่ตัวบทระบุไว้หรือไม่ เพราะการเพิ่มโทษหนึ่งในสามคำนวณจากโทษของมาตราหลักที่ถูกฟ้อง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5524/2567 (2024)
ผู้เสียหายที่ต้องเคารพยำเกรงและเชื่อฟังผู้กระทำถือเป็นผู้อยู่ภายใต้อำนาจโดยประการอื่นตามมาตรา 285 ผู้กระทำจึงต้องรับโทษหนักขึ้น
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อผู้เสียหายต้องเคารพยำเกรงและเชื่อฟังจำเลย ผู้เสียหายจึงเป็นผู้อยู่ภายใต้อำนาจโดยประการอื่นของจำเลยตามมาตรา 285 การพยายามกระทำชำเราของจำเลยจึงต้องรับโทษหนักขึ้น
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 715/2567 (2024)
เมื่อกระทำชำเราและอนาจารต่อผู้สืบสันดานตามสายโลหิตของตน มาตรา 285 ใช้เพิ่มโทษหนึ่งในสาม
จำเลยให้การรับสารภาพและถูกพิพากษาว่ามีความผิดตามมาตรา 277 และ 279 ประกอบมาตรา 285 โดยผู้เสียหายเป็นผู้สืบสันดาน ศาลฎีกาไม่รับวินิจฉัยฎีกาของจำเลยเพราะเป็นปัญหาข้อเท็จจริงที่ต้องห้าม
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 69 คดี (พ.ศ. 2502 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5524/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 715/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 265/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7308/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 11974/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8825/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2425/2554 (2011)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 16001/2553 (2010)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มาตรา 285 เพิ่มโทษเท่าใด
เพิ่มโทษของความผิดทางเพศที่ระบุอีกหนึ่งในสามของที่บัญญัติไว้ในมาตรานั้น เพราะผู้เสียหายมีความสัมพันธ์เชิงไว้วางใจหรืออำนาจกับผู้กระทำ
ผู้อยู่ในอำนาจของตนโดยประการอื่นตามมาตรา 285 คือใคร
เป็นบททั่วไปที่ตีความให้ครอบคลุมความสัมพันธ์ที่ผู้เสียหายต้องเคารพเชื่อฟังผู้กระทำ เกินกว่าการเป็นผู้ปกครองหรือผู้ดูแลตามกฎหมาย
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 285 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 285. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-285/ (accessed 6 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 285 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-285/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-285/"><p>ถ้าการกระทำความผิดตามมาตรา ๒๗๖ มาตรา ๒๗๗ มาตรา ๒๗๗ ทวิ มาตรา ๒๗๗ ตรี มาตรา ๒๗๘ มาตรา ๒๗๙ มาตรา ๒๘๐ มาตรา ๒๘๒ หรือมาตรา ๒๘๓ เป็นการกระทำแก่บุพการี ผู้สืบสันดาน พี่น้องร่วมบิดามารดาหรือร่วมแต่บิดาหรือมารดา ญาติสืบสายโลหิต ศิษย์ซึ่งอยู่ในความดูแล ผู้อยู่ในความควบคุมตามหน้าที่ราชการ ผู้อยู่ในความปกครอง ในความพิทักษ์หรือในความอนุบาล หรือผู้อยู่ภายใต้อำนาจด้วยประการอื่นใด ผู้กระทำต้องระวางโทษหนักกว่าที่บัญญัติไว้ในมาตรานั้น ๆ หนึ่งในสาม</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 285 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-285/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา