ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 125: การคัดค้านการอ้างเอกสาร
ตัวบทกฎหมาย
คู่ความฝ่ายที่ถูกอีกฝ่ายหนึ่งอ้างอิงเอกสารมาเป็นพยานหลักฐานยันตนอาจคัดค้านการนำเอกสารนั้นมาสืบโดยเหตุที่ว่าไม่มีต้นฉบับหรือต้นฉบับนั้นปลอมทั้งฉบับหรือบางส่วนหรือสำเนานั้นไม่ถูกต้องกับต้นฉบับ โดยคัดค้านต่อศาลก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จถ้าคู่ความซึ่งประสงค์จะคัดค้านมีเหตุผลอันสมควรที่ไม่อาจทราบได้ก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จว่าต้นฉบับเอกสารนั้นไม่มี หรือเอกสารนั้นปลอม หรือสำเนาไม่ถูกต้อง คู่ความนั้นอาจยื่นคำร้องขออนุญาตคัดค้านการอ้างเอกสารมาสืบดังกล่าวข้างต้นต่อศาล ไม่ว่าเวลาใดก่อนศาลพิพากษา ถ้าศาลเห็นว่าคู่ความนั้นไม่อาจยกข้อคัดค้านได้ก่อนนั้น และคำขอนั้นมีเหตุผลฟังได้ ก็ให้ศาลมีคำสั่งอนุญาตตามคำขอถ้าคู่ความซึ่งประสงค์จะคัดค้านไม่คัดค้านการอ้างเอกสารเสียก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จ หรือศาลไม่อนุญาตให้คัดค้านภายหลังนั้น ห้ามมิให้คู่ความนั้นคัดค้านการมีอยู่ และความแท้จริงของเอกสารนั้น หรือความถูกต้องแห่งสำเนาเอกสารนั้น แต่ทั้งนี้ ไม่ตัดอำนาจของศาลในอันที่จะไต่สวนและชี้ขาดในเรื่องการมีอยู่ ความแท้จริง หรือความถูกต้องเช่นว่านั้น ในเมื่อศาลเห็นสมควร และไม่ตัดสิทธิของคู่ความนั้นที่จะอ้างว่าสัญญาหรือหนี้ที่ระบุไว้ในเอกสารนั้นไม่สมบูรณ์หรือคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งตีความหมายผิด
คำแปลภาษาอังกฤษ
คู่ความฝ่ายที่ถูกอีกฝ่ายหนึ่งอ้างอิงเอกสารมาเป็นพยานหลักฐานยันตนอาจคัดค้านการนำเอกสารนั้นมาสืบโดยเหตุที่ว่าไม่มีต้นฉบับหรือต้นฉบับนั้นปลอมทั้งฉบับหรือบางส่วนหรือสำเนานั้นไม่ถูกต้องกับต้นฉบับ โดยคัดค้านต่อศาลก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จถ้าคู่ความซึ่งประสงค์จะคัดค้านมีเหตุผลอันสมควรที่ไม่อาจทราบได้ก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จว่าต้นฉบับเอกสารนั้นไม่มี หรือเอกสารนั้นปลอม หรือสำเนาไม่ถูกต้อง คู่ความนั้นอาจยื่นคำร้องขออนุญาตคัดค้านการอ้างเอกสารมาสืบดังกล่าวข้างต้นต่อศาล ไม่ว่าเวลาใดก่อนศาลพิพากษา ถ้าศาลเห็นว่าคู่ความนั้นไม่อาจยกข้อคัดค้านได้ก่อนนั้น และคำขอนั้นมีเหตุผลฟังได้ ก็ให้ศาลมีคำสั่งอนุญาตตามคำขอถ้าคู่ความซึ่งประสงค์จะคัดค้านไม่คัดค้านการอ้างเอกสารเสียก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จ หรือศาลไม่อนุญาตให้คัดค้านภายหลังนั้น ห้ามมิให้คู่ความนั้นคัดค้านการมีอยู่ และความแท้จริงของเอกสารนั้น หรือความถูกต้องแห่งสำเนาเอกสารนั้น แต่ทั้งนี้ ไม่ตัดอำนาจของศาลในอันที่จะไต่สวนและชี้ขาดในเรื่องการมีอยู่ ความแท้จริง หรือความถูกต้องเช่นว่านั้น ในเมื่อศาลเห็นสมควร และไม่ตัดสิทธิของคู่ความนั้นที่จะอ้างว่าสัญญาหรือหนี้ที่ระบุไว้ในเอกสารนั้นไม่สมบูรณ์หรือคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งตีความหมายผิด
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 125 กำหนดวิธีและกำหนดเวลาการคัดค้านเอกสารที่อีกฝ่ายอ้าง เหตุที่ยกได้มีจำกัด คือไม่มีต้นฉบับ ต้นฉบับปลอมทั้งฉบับหรือบางส่วน หรือสำเนาไม่ตรงกับต้นฉบับ และต้องคัดค้านก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จ การคัดค้านภายหลังทำได้เฉพาะโดยได้รับอนุญาต เมื่อคู่ความไม่อาจทราบเหตุได้ก่อน หากไม่คัดค้านทันเวลา ย่อมต้องห้ามมิให้โต้แย้งการมีอยู่ ความแท้จริง หรือความถูกต้องของสำเนาในภายหลัง แต่ศาลยังมีอำนาจไต่สวนเองได้ และคู่ความยังโต้แย้งความสมบูรณ์หรือการตีความหนี้ตามเอกสารได้ มาตรานี้เชื่อมโยงกับมาตรา 122 และมาตรา 126
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
จังหวะเวลาคือหัวใจของมาตรา 125 ต้องยกข้อคัดค้านว่าไม่มีต้นฉบับ ปลอม หรือสำเนาไม่ถูกต้อง ก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จ มิฉะนั้นมักถือว่ายอมรับเอกสาร ควรเตรียมข้อคัดค้านก่อนสืบพยานและแถลงไว้ในสำนวน เพราะการคัดค้านภายหลังต้องได้รับอนุญาตและมีเหตุที่ไม่อาจคัดค้านได้ก่อน แม้พ้นกำหนด คุณยังโต้แย้งความสมบูรณ์ของสัญญาหรือหนี้ได้ จึงควรแยกสองแนวข้อต่อสู้ให้ชัด
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4998/2559 (2016)
เมื่อคู่ความไม่คัดค้านว่าเอกสารไม่มีต้นฉบับ ต้นฉบับปลอม หรือสำเนาไม่ถูกต้อง ให้ถือว่ายอมรับการมีอยู่และความแท้จริงของต้นฉบับและความถูกต้องของสำเนาตามมาตรา 125 และรับฟังได้ตามมาตรา 93
จำเลยที่ 2 ถึงที่ 5 ไม่คัดค้านความแท้จริงของเอกสารสัญญาจ้างต่อเรือลำเลียง ศาลจึงถือว่ายอมรับการมีอยู่และความแท้จริงของต้นฉบับและความถูกต้องของสำเนาตามมาตรา 125 รับฟังเป็นพยานได้ตามมาตรา 93 (1) และ (4)
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7073/2559 (2016)
คู่ความที่ได้รับสำเนาเอกสารล่วงหน้าแล้วไม่คัดค้านตามวิธีการในมาตรา 125 ย่อมไม่อาจยกความไม่ชอบของเอกสารขึ้นอ้างในภายหลัง โดยเฉพาะเมื่อตนก็อ้างเอกสารในลักษณะเดียวกัน
ผู้คัดค้านได้รับสำเนาเอกสารของผู้ร้องล่วงหน้าแต่ไม่คัดค้านตามมาตรา 125 ทั้งตนก็อ้างเอกสาร เช่น สำเนาสูติบัตรและทะเบียนสมรส ในลักษณะเดียวกัน ศาลเห็นว่าจะยกความไม่ชอบของเอกสารขึ้นอ้างภายหลังไม่ได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5661/2567 (2024)
เมื่อคู่ความมิได้คัดค้านการนำเอกสารมาสืบในชั้นพิจารณา เอกสารนั้นย่อมรับฟังเป็นพยานหลักฐานได้ตามมาตรา 93 (4) ประกอบมาตรา 125
โจทก์มิได้คัดค้านการนำเอกสารแบบขออนุญาตสร้างทางมาสืบในชั้นพิจารณา ศาลจึงเห็นว่ารับฟังได้ตามมาตรา 93 (4) ประกอบมาตรา 125 และนำมาวินิจฉัยว่าถนนพิพาทเป็นทางสาธารณประโยชน์
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 56 คดี (พ.ศ. 2509 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5661/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5375/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5836/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 11692/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13509/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2236/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6450/2552 (2009)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4586/2552 (2009)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ต้องคัดค้านเอกสารที่อีกฝ่ายอ้างเมื่อใด
ตามมาตรา 125 ต้องคัดค้านก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จ โดยอ้างเหตุว่าไม่มีต้นฉบับ ต้นฉบับปลอม หรือสำเนาไม่ถูกต้อง
ถ้าไม่คัดค้านทันเวลาจะเป็นอย่างไร
จะต้องห้ามมิให้โต้แย้งการมีอยู่ ความแท้จริง หรือความถูกต้องของสำเนาในภายหลัง แต่ศาลยังไต่สวนเองได้ และคุณยังโต้แย้งได้ว่าหนี้ตามเอกสารไม่สมบูรณ์
คัดค้านภายหลังได้หรือไม่
ได้เฉพาะเมื่อศาลอนุญาต และต่อเมื่อมีเหตุอันสมควรที่ไม่อาจทราบข้อบกพร่องได้ก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จ
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 125 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 125. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-125/ (accessed 13 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 125 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-125/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-125/"><p>คู่ความฝ่ายที่ถูกอีกฝ่ายหนึ่งอ้างอิงเอกสารมาเป็นพยานหลักฐานยันตนอาจคัดค้านการนำเอกสารนั้นมาสืบโดยเหตุที่ว่าไม่มีต้นฉบับหรือต้นฉบับนั้นปลอมทั้งฉบับหรือบางส่วนหรือสำเนานั้นไม่ถูกต้องกับต้นฉบับ โดยคัดค้านต่อศาลก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จถ้าคู่ความซึ่งประสงค์จะคัดค้านมีเหตุผลอันสมควรที่ไม่อาจทราบได้ก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จว่าต้นฉบับเอกสารนั้นไม่มี หรือเอกสารนั้นปลอม หรือสำเนาไม่ถูกต้อง คู่ความนั้นอาจยื่นคำร้องขออนุญาตคัดค้านการอ้างเอกสารมาสืบดังกล่าวข้างต้นต่อศาล ไม่ว่าเวลาใดก่อนศาลพิพากษา ถ้าศาลเห็นว่าคู่ความนั้นไม่อาจยกข้อคัดค้านได้ก่อนนั้น และคำขอนั้นมีเหตุผลฟังได้ ก็ให้ศาลมีคำสั่งอนุญาตตามคำขอถ้าคู่ความซึ่งประสงค์จะคัดค้านไม่คัดค้านการอ้างเอกสารเสียก่อนการสืบพยานเอกสารนั้นเสร็จ หรือศาลไม่อนุญาตให้คัดค้านภายหลังนั้น ห้ามมิให้คู่ความนั้นคัดค้านการมีอยู่ และความแท้จริงของเอกสารนั้น หรือความถูกต้องแห่งสำเนาเอกสารนั้น แต่ทั้งนี้ ไม่ตัดอำนาจของศาลในอันที่จะไต่สวนและชี้ขาดในเรื่องการมีอยู่ ความแท้จริง หรือความถูกต้องเช่นว่านั้น ในเมื่อศาลเห็นสมควร และไม่ตัดสิทธิของคู่ความนั้นที่จะอ้างว่าสัญญาหรือหนี้ที่ระบุไว้ในเอกสารนั้นไม่สมบูรณ์หรือคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งตีความหมายผิด</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 125 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-125/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา