312 — การยึดอสังหาริมทรัพย์
คนบทกฎหมาย
การยึดอสังหาริมทรัพย์ของลูกหนี้ตามคำพิพากษานั้น ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีกระทำโดย
(๑) นำหนังสือสำคัญสำหรับทรัพย์นั้นมาเก็บรักษาไว้ หรือฝากไว้แก่บุคคลใดตามที่เห็นสมควร เว้นแต่ทรัพย์นั้นยังไม่มีหนังสือสำคัญหรือนำหนังสือสำคัญมาไม่ได้
(๒) แสดงให้เห็นประจักษ์แจ้งโดยการปิดประกาศไว้ที่ทรัพย์นั้นว่า ได้มีการยึดทรัพย์นั้นแล้ว
(๓)
แจ้งรายการทรัพย์ที่ยึดให้บุคคลดังต่อไปนี้ทราบ
(ก) ลูกหนี้ตามคำพิพากษา
(ข)
บุคคลอื่นซึ่งมีชื่อในทะเบียนว่าเป็นเจ้าของทรัพย์นั้น(ค)
เจ้าพนักงานที่ดินหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจหน้าที่จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับทรัพย์นั้น
ถ้าทรัพย์นั้นมีทะเบียน
ให้เจ้าพนักงานที่ดินหรือพนักงานเจ้าหน้าที่บันทึกการยึดไว้ในทะเบียนในกรณีที่ไม่สามารถแจ้งตามวรรคหนึ่ง
(๓) (ก) หรือ (ข) ได้ ให้ปิดประกาศแจ้งรายการทรัพย์ที่ยึดไว้ในที่แลเห็นได้ง่าย ณ ภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของบุคคลเช่นว่านั้น หรือแจ้งโดยวิธีอื่นใดตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควร และให้มีผลใช้ได้นับแต่เวลาที่ประกาศนั้นได้ปิดไว้หรือการแจ้งโดยวิธีอื่นใดตามที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควรนั้นได้ทำหรือได้ตั้งต้นแล้วเมื่อได้แจ้งการยึดให้ลูกหนี้ตามคำพิพากษาและเจ้าพนักงานที่ดินหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจหน้าที่จดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมเกี่ยวกับทรัพย์นั้นแล้ว ให้ถือว่าเป็นการยึดตามกฎหมาย
คำแปลภาษาไทย
The seizure of immovable property of the judgment debtor shall be carried out by the executing officer by:
(1) taking the title document for that property into safekeeping, or depositing it with any person as the officer sees fit, except where that property has no title document or the title document cannot be produced;
(2) making it clearly apparent, by posting a notice at the property, that the property has been seized;
(3) giving notice of the list of seized property to the following persons:
(a) the judgment debtor;
(b) any other person whose name appears in the register as owner of that property;
(c) the land officer or the competent official empowered to register rights and juristic acts concerning that property; if the property has a register, the land officer or competent official shall record the seizure in the register.
Where notice cannot be given under paragraph one (3)(a) or (b), a notice of the list of seized property shall be posted in a conspicuous place at the domicile or office of such person, or notice shall be given by any other means as the executing officer sees fit, and it takes effect from the time the notice is posted, or the notice by such other means is made or begun.
Once notice of the seizure has been given to the judgment debtor and to the land officer or the competent official empowered to register rights and juristic acts concerning that property, it shall be deemed a seizure according to law.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรานี้ในส่วนที่ 3 กำหนดวิธีการยึดอสังหาริมทรัพย์ เช่น ที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ซึ่งเป็นเป้าของการบังคับคดีที่พบบ่อยที่สุด ขั้นตอนคือ การเก็บรักษาหนังสือสำคัญ การปิดประกาศการยึดให้เห็นชัดที่ทรัพย์ และการแจ้งลูกหนี้ ผู้มีชื่อเป็นเจ้าของในทะเบียน และสำนักงานที่ดินซึ่งบันทึกการยึด มีวิธีปิดประกาศสำรองหากแจ้งลูกหนี้หรือเจ้าของในทะเบียนไม่ได้ วรรคท้ายกำหนดจุดที่ถือว่าการยึดสมบูรณ์ คือ เมื่อได้แจ้งลูกหนี้และเจ้าพนักงานที่ดินแล้ว คำพิพากษาเก่าที่อ้างมาตรา 312 มักเป็นเลขมาตราเดิมก่อนการแก้ไข พ.ศ. 2560 ซึ่งว่าด้วยการอายัดและความรับผิดของผู้รับคำสั่งอายัด จึงต้องอ่านเทียบกับตัวบทปัจจุบัน
ความสำคัญต่อ
การยึดที่ดินจะมีผลก็ต่อเมื่อทำครบทุกขั้นตอน โดยเฉพาะการปิดประกาศที่ทรัพย์และการบันทึกที่สำนักงานที่ดิน และศาลฎีกาจะพิเคราะห์หลักฐานว่าปิดประกาศเมื่อใดและที่ใด เจ้าหนี้ควรเก็บหลักฐานทุกขั้นตอน ผู้ที่จะซื้อที่ดินควรตรวจทะเบียนว่ามีการบันทึกการยึดหรือไม่ก่อนโอน ความบกพร่องในการปิดประกาศหรือการแจ้งอาจทำให้การยึดถูกเพิกถอน
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 369/2568 (2025)
การยึดที่ดินโดยชอบตามมาตรา 312 (2) ต้องให้เจ้าพนักงานบังคับคดีแสดงการยึดให้เห็นประจักษ์โดยปิดประกาศไว้ที่ทรัพย์ หากไม่มีพยานว่าปิดประกาศเมื่อใดและที่ใด และไม่มีการรายงานการปิดประกาศต่อศาล ก็รับฟังไม่ได้ว่ามีการยึดโดยชอบ
เจ้าพนักงานบังคับคดีไม่มีพยานหรือรายงานแสดงว่าปิดประกาศการยึดที่ดินพิพาทเมื่อใดและที่ใด ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยว่ารับฟังไม่ได้ว่ามีการยึดที่ดินตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 312 (2)
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
ที่ดินถูกยึดในการบังคับคดีอย่างไร
ตามมาตรา 312 เจ้าพนักงานบังคับคดีนำหนังสือสำคัญมาเก็บ ปิดประกาศการยึดที่ทรัพย์ และแจ้งลูกหนี้ ผู้มีชื่อเป็นเจ้าของในทะเบียน และสำนักงานที่ดินซึ่งบันทึกการยึด การยึดสมบูรณ์เมื่อได้แจ้งลูกหนี้และเจ้าพนักงานที่ดินแล้ว
การยึดที่ดินมีผลตามกฎหมายเมื่อใด
ตามวรรคท้ายของมาตรา 312 การยึดถือเป็นการยึดตามกฎหมายเมื่อได้แจ้งทั้งลูกหนี้ตามคำพิพากษาและเจ้าพนักงานที่ดินผู้มีอำนาจจดทะเบียนสิทธิเกี่ยวกับทรัพย์นั้นแล้ว
หากปิดประกาศการยึดที่ทรัพย์ไม่ถูกต้องจะเป็นอย่างไร
เจ้าพนักงานบังคับคดีต้องพิสูจน์ได้ว่าปิดประกาศเมื่อใดและที่ใด หากพิสูจน์ไม่ได้ ศาลอาจวินิจฉัยว่ายังไม่มีการยึดทรัพย์โดยชอบตามมาตรา 312 (2)