ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 261: การขอถอนหรือแก้ไขวิธีการชั่วคราว
ตัวบทกฎหมาย
จำเลยหรือบุคคลภายนอกซึ่งได้รับหมายยึด หมายอายัด หรือคำสั่งตามมาตรา ๒๕๔
(๑)
(๒) หรือ
(๓) หรือจะต้องเสียหายเพราะหมายยึด หมายอายัด หรือคำสั่งดังกล่าว อาจมีคำขอต่อศาลให้ถอนหมาย เพิกถอนคำสั่ง หรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงคำสั่ง หมายยึด หรือหมายอายัด ซึ่งออกตามคำสั่งดังกล่าวได้ แต่ถ้าบุคคลภายนอกเช่นว่านั้นขอให้ปล่อยทรัพย์สินที่ยึดหรือคัดค้านคำสั่งอายัดให้นำมาตรา ๓๒๓ หรือมาตรา ๓๒๕ แล้วแต่กรณี มาใช้บังคับโดยอนุโลม จำเลยซึ่งถูกศาลออกคำสั่งจับกุมตามมาตรา ๒๕๔
(๔) อาจมีคำขอต่อศาลให้เพิกถอนคำสั่งถอนหมาย หรือให้ปล่อยตัวไปโดยไม่มีเงื่อนไขหรือให้ปล่อยตัวไปชั่วคราวโดยมีหลักประกันตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควรหรือไม่ก็ได้ถ้าปรากฏว่าวิธีการที่กำหนดไว้ตามมาตรา ๒๕๔ นั้น ไม่มีเหตุเพียงพอหรือมีเหตุอันสมควรประการอื่น ศาลจะมีคำสั่งอนุญาตตามคำขอหรือมีคำสั่งอื่นใดตามที่เห็นสมควร เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมก็ได้ ทั้งนี้ ศาลจะกำหนดให้ผู้ขอวางเงินต่อศาลหรือหาประกันมาให้ตามจำนวนและภายในระยะเวลาที่เห็นสมควรหรือจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ตามที่เห็นสมควรก็ได้ แต่ในกรณีที่เป็นการฟ้องเรียกเงิน ห้ามไม่ให้ศาลเรียกประกันเกินกว่าจำนวนเงินที่ฟ้องรวมทั้งค่าฤชาธรรมเนียม
คำแปลภาษาอังกฤษ
A defendant, or a third person, who has received a writ of seizure, a writ of attachment, or an order under Section 254(1), (2), or (3), or who would suffer damage from such writ of seizure, writ of attachment, or order, may apply to the court to withdraw the writ, revoke the order, or alter the order, writ of seizure, or writ of attachment issued under such order. However, if such a third person applies for the release of the seized property or objects to the attachment order, Section 323 or Section 325, as the case may be, shall apply mutatis mutandis. A defendant against whom the court has issued an order of arrest under Section 254(4) may apply to the court to revoke the order, to withdraw the warrant, to be released unconditionally, or to be released provisionally on security in such amount as the court thinks fit, or without security. If it appears that the measure prescribed under Section 254 lacks sufficient grounds, or that there is any other proper cause, the court may grant the application, or make any other order it thinks fit, in the interest of justice. In so doing, the court may require the applicant to deposit money with the court or to provide security in such amount and within such period as it thinks fit, or may impose any conditions it thinks fit; but where the action is a claim for money, the court shall not require security exceeding the amount claimed together with the costs.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 261 ให้กลไกในการถอนหรือปรับวิธีการชั่วคราว และระบุผู้มีสิทธิใช้ ได้แก่ จำเลย และบุคคลภายนอกที่ถูกกระทบหรืออาจเสียหายจากการยึด อายัด หรือคำสั่งตามมาตรา 254 (1) ถึง (3) สำหรับบุคคลภายนอกที่ขอปล่อยทรัพย์ที่ยึดหรือคัดค้านคำสั่งอายัด ให้นำวิธีการคัดค้านในชั้นบังคับคดีตามมาตรา 323 และ 325 มาใช้โดยอนุโลม บุคคลภายนอกจึงมีสิทธิโต้แย้งหนี้ที่เรียกร้องเอาแก่ตนเช่นเดียวกับผู้ถูกกระทบในชั้นบังคับคดี จำเลยที่ถูกจับตามมาตรา 254 (4) มีทางเลือกในการปล่อยตัวรวมถึงการประกัน มาตรฐานร่วมคือศาลอาจดำเนินการเมื่อวิธีการไม่มีเหตุเพียงพอหรือมีเหตุสมควรอื่น และในการฟ้องเรียกเงิน ประกันที่เรียกต้องไม่เกินจำนวนที่ฟ้องรวมค่าฤชาธรรมเนียม
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
บุคคลภายนอกที่ทรัพย์หรือเงินของตนถูกยึดหรืออายัดชั่วคราวควรยื่นคำขอในคดีเดิมตามมาตรา 261 ไม่ใช่ฟ้องเป็นคดีใหม่เพื่อล้มคำสั่ง และอาจโต้แย้งได้เช่นเดียวกับในชั้นบังคับคดี สำหรับจำเลย จุดสำคัญคือโจมตีที่เหตุ คือแสดงว่าวิธีการไม่มีเหตุเพียงพอ ไม่ใช่เพียงโต้เนื้อหาคดีทั้งหมด จึงจะนำไปสู่การถอนหรือแก้ไขได้ เนื่องจากคำขอเหล่านี้มีรายละเอียดทางเทคนิคและมีกำหนดเวลา จึงควรปรึกษาทนายความไทย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 14206/2558 (2015)
บุคคลภายนอกซึ่งได้รับหมายอายัดตามวิธีการชั่วคราวและมิใช่คู่ความ อาจร้องขอต่อศาลให้เพิกถอนคำสั่งได้ตามมาตรา 261 ซึ่งวรรคหนึ่งให้นำมาตรา 312 มาใช้บังคับโดยอนุโลม บุคคลภายนอกจึงมีสิทธิปฏิเสธหรือโต้แย้งหนี้ที่มีคำสั่งเรียกร้องเอาแก่ตนได้ แต่มาตรา 312 อยู่ในลักษณะว่าด้วยการบังคับคดี สิทธิดังกล่าวจึงต้องอยู่ในบังคับของมาตรา 311 วรรคสาม ซึ่งให้ศาลมีคำสั่งอายัดสิทธิเรียกร้องได้ แม้สิทธิเรียกร้องของลูกหนี้อันมีต่อบุคคลภายนอกนั้นจะมีข้อโต้แย้ง มีข้อจำกัด หรือมีเงื่อนไข บุคคลภายนอกที่อ้างว่าลูกหนี้ได้โอนสิทธิเรียกร้องให้ธนาคารแล้วและตนมีหน้าที่จ่ายเงินแก่ธนาคาร จึงขอให้เพิกถอนคำสั่งอายัดชั่วคราวและขอคืนเงินหาได้ไม่
ตามคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราวก่อนพิพากษาของโจทก์ ศาลชั้นต้นมีคำสั่งอายัดเงินในบัญชีเงินฝากของจำเลยที่ 2 และเงินค่าจ้างที่จำเลยที่ 1 มีสิทธิได้รับจากผู้ร้องซึ่งเป็นบุคคลภายนอกมิใช่คู่ความ ผู้ร้องยื่นคำร้องขอให้เพิกถอนคำสั่งอายัดและคืนเงิน โดยอ้างว่าจำเลยที่ 1 โอนสิทธิเรียกร้องให้ธนาคารแล้วและตนต้องจ่ายเงินแก่ธนาคาร ศาลฎีกาแปลคำร้องว่าเป็นกรณีบุคคลภายนอกซึ่งได้รับหมายอายัดร้องขอให้เพิกถอนคำสั่งตามมาตรา 261 ซึ่งวรรคหนึ่งให้นำมาตรา 312 มาใช้บังคับโดยอนุโลม ผู้ร้องจึงปฏิเสธหรือโต้แย้งหนี้ได้ แต่เมื่อมาตรา 312 อยู่ในลักษณะว่าด้วยการบังคับคดี ย่อมต้องอยู่ในบังคับของมาตรา 311 วรรคสาม ซึ่งให้อายัดสิทธิเรียกร้องได้แม้มีข้อโต้แย้ง ข้อจำกัดหรือเงื่อนไข ข้ออ้างเรื่องการโอนสิทธิเรียกร้องจึงรับฟังไม่ได้ ผู้ร้องขอเพิกถอนและขอคืนเงินไม่ได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4426/2543 (2000)
ศาลจะแก้ไขหรือถอนวิธีการชั่วคราวต่อเมื่อจำเลยยื่นคำขอและแสดงว่าวิธีการตามมาตรา 254 ไม่มีเหตุเพียงพอหรือมีเหตุสมควรอื่น การอ้างว่าฟ้องโจทก์ไม่มีมูลหรือทำโดยไม่สุจริตเป็นเพียงการคัดค้านความเพียงพอของพยานหลักฐาน ไม่ใช่เหตุตามมาตรา 261 วรรคสาม
จำเลยขอเปลี่ยนแปลงวิธีการชั่วคราวโดยอ้างว่าฟ้องโจทก์ไม่มีมูลและทุจริต ศาลฎีกาเห็นว่าตามมาตรา 261 วรรคสาม ศาลจะเปลี่ยนแปลงวิธีการต่อเมื่อจำเลยแสดงว่าวิธีการตามมาตรา 254 ไม่มีเหตุเพียงพอหรือมีเหตุสมควรอื่น และข้ออ้างของจำเลยเป็นเพียงการคัดค้านความเพียงพอของพยานหลักฐานโจทก์
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2624/2543 (2000)
บุคคลภายนอกที่อ้างว่าจะเสียหายเพราะหมายห้ามชั่วคราวต้องยื่นคำขอในคดีเดิมตามมาตรา 261 วรรคหนึ่ง ให้ถอนหมาย ไม่อาจฟ้องขอให้หมายห้ามชั่วคราวไม่มีผลบังคับเป็นคดีใหม่ได้
บุคคลภายนอกที่อ้างว่าจะเสียหายเพราะหมายห้ามชั่วคราวในคดีเดิมได้ฟ้องเป็นคดีใหม่ขอให้หมายไม่มีผล ศาลฎีกาเห็นว่าชอบที่จะยื่นคำขอในคดีเดิมตามมาตรา 261 วรรคหนึ่ง ไม่อาจฟ้องขอให้หมายห้ามชั่วคราวไม่มีผลบังคับเป็นคดีใหม่ได้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 16 คดี (พ.ศ. 2506 ถึง 2560)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7649/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14206/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3983-3985/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1673-1674/2545 (2002)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4426/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2624/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2178/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2177/2543 (2000)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
บุคคลภายนอกโต้แย้งการยึดหรืออายัดชั่วคราวได้อย่างไร?
ตามมาตรา 261 บุคคลภายนอกยื่นคำขอในคดีเดิมให้ถอนหรือเพิกถอนคำสั่ง และอาจโต้แย้งได้เช่นเดียวกับในชั้นบังคับคดี การฟ้องเป็นคดีใหม่เพื่อล้มคำสั่งไม่ใช่ช่องทางที่ถูกต้อง
ศาลแก้ไขหรือถอนวิธีการชั่วคราวได้ด้วยเหตุใด?
ตามมาตรา 261 ศาลอาจดำเนินการเมื่อวิธีการตามมาตรา 254 ไม่มีเหตุเพียงพอหรือมีเหตุสมควรอื่น จำเลยควรโจมตีที่เหตุของวิธีการ ไม่ใช่เพียงโต้เนื้อหาคดีทั้งหมด
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 261 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 261. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-261/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 261 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-261/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-261/"><p>จำเลยหรือบุคคลภายนอกซึ่งได้รับหมายยึด หมายอายัด หรือคำสั่งตามมาตรา ๒๕๔ (๑) (๒) หรือ (๓) หรือจะต้องเสียหายเพราะหมายยึด หมายอายัด หรือคำสั่งดังกล่าว อาจมีคำขอต่อศาลให้ถอนหมาย เพิกถอนคำสั่ง หรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงคำสั่ง หมายยึด หรือหมายอายัด ซึ่งออกตามคำสั่งดังกล่าวได้ แต่ถ้าบุคคลภายนอกเช่นว่านั้นขอให้ปล่อยทรัพย์สินที่ยึดหรือคัดค้านคำสั่งอายัดให้นำมาตรา ๓๒๓ หรือมาตรา ๓๒๕ แล้วแต่กรณี มาใช้บังคับโดยอนุโลม จำเลยซึ่งถูกศาลออกคำสั่งจับกุมตามมาตรา ๒๕๔ (๔) อาจมีคำขอต่อศาลให้เพิกถอนคำสั่งถอนหมาย หรือให้ปล่อยตัวไปโดยไม่มีเงื่อนไขหรือให้ปล่อยตัวไปชั่วคราวโดยมีหลักประกันตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควรหรือไม่ก็ได้ถ้าปรากฏว่าวิธีการที่กำหนดไว้ตามมาตรา ๒๕๔ นั้น ไม่มีเหตุเพียงพอหรือมีเหตุอันสมควรประการอื่น ศาลจะมีคำสั่งอนุญาตตามคำขอหรือมีคำสั่งอื่นใดตามที่เห็นสมควร เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมก็ได้ ทั้งนี้ ศาลจะกำหนดให้ผู้ขอวางเงินต่อศาลหรือหาประกันมาให้ตามจำนวนและภายในระยะเวลาที่เห็นสมควรหรือจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ตามที่เห็นสมควรก็ได้ แต่ในกรณีที่เป็นการฟ้องเรียกเงิน ห้ามไม่ให้ศาลเรียกประกันเกินกว่าจำนวนเงินที่ฟ้องรวมทั้งค่าฤชาธรรมเนียม</p><footer>Civil Procedure Code, s. 261 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-261/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา