238: ความผิดต่อประชาชนเป็นเหตุให้ถึงตาย
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าการกระทำความผิดตามมาตรา ๒๒๖ ถึงมาตรา ๒๓๗ เป็นเหตุให้บุคคลอื่นถึงแก่ความตาย ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท ถ้าเป็นเหตุให้บุคคลอื่นรับอันตรายสาหัส ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงสิบปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงสองแสนบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
If the commission of an offence under Section 226 to Section 237 causes the death of another person, the offender shall be liable to imprisonment for life, or to imprisonment from five years to twenty years and a fine from one hundred thousand baht to four hundred thousand baht.
If it causes grievous bodily harm to another person, the offender shall be liable to imprisonment from one year to ten years and a fine from twenty thousand baht to two hundred thousand baht.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้เป็นบทเพิ่มโทษตามผลของการกระทำ ไม่ใช่ฐานความผิดเอกเทศ ใช้เฉพาะเมื่อได้กระทำความผิดต่อประชาชนตามมาตรา 226 ถึง 237 และความผิดนั้นเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย ความผิดฐานเดิมต้องเป็นการกระทำโดยเจตนา หากผลอย่างเดียวกันเกิดจากความประมาทจะใช้มาตรา 239 แทน ศาลฎีกาได้นำบทเพิ่มโทษนี้มาใช้กับการใช้เรือโดยสารบรรทุกเกินโดยเจตนาตามมาตรา 233 และความผิดเกี่ยวกับการก่อสร้างและความปลอดภัยของอาคารตามมาตรา 227 ที่ทำให้เกิดการถล่มจนมีผู้เสียชีวิต โทษสูงถึงประหารชีวิตหรือจำคุกตลอดชีวิต ทำให้เป็นความผิดที่ร้ายแรงที่สุดในหมวดนี้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ประเด็นสำคัญคือความสัมพันธ์ระหว่างการกระทำกับผลและเรื่องเจตนา บทเพิ่มโทษจะใช้ได้ก็ต่อเมื่อความตายเกิดจากความผิดฐานเดิมที่กระทำโดยเจตนา ข้อต่อสู้จึงมักอ้างว่าความตายเกิดจากความประมาท ซึ่งจะเข้ามาตรา 239 ที่โทษเบากว่ามาก ความเสี่ยงในมาตรานี้อยู่ระดับสูงสุดคือถึงประหารชีวิต การวินิจฉัยลักษณะของการกระทำฐานเดิมจึงเป็นตัวชี้ขาด ผู้ที่ถูกกล่าวหาควรหาทนายความคดีอาญาที่เชี่ยวชาญทันที
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 4196/2566 (2023)
ผู้ที่ประกอบอาชีพรับเหมาก่อสร้างมาเป็นเวลานานย่อมเป็นผู้มีวิชาชีพในการก่อสร้างตามความหมายของมาตรา 227 และเมื่อการกระทำเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย ต้องรับโทษหนักขึ้นตามมาตรา 238
จำเลยประกอบอาชีพรับเหมาก่อสร้างมากว่าสิบปี ศาลเห็นว่าจำเลยเป็นผู้มีความรู้ความชำนาญและเป็นผู้มีวิชาชีพในการก่อสร้างตามความหมายของมาตรา 227 คดีจึงดำเนินตามมาตรา 227 และ 238 เมื่อเกิดเหตุถล่มเป็นเหตุให้มีผู้ถึงแก่ความตาย
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 3793/2543 (2000)
การละเลยข้อบกพร่องของอาคารที่ทราบอยู่แล้วเพราะเห็นแก่ประโยชน์ทางธุรกิจจนอาคารพังถล่มและมีผู้เสียชีวิต อาจเป็นความผิดตามมาตรา 227 ประกอบกับบทเพิ่มโทษเมื่อถึงแก่ความตายตามมาตรา 238
โจทก์กล่าวหาว่าผู้เกี่ยวข้องกับโรงแรมรอยัลพลาซ่าเห็นแก่ประโยชน์ทางธุรกิจ ไม่แก้ไขข้อบกพร่องจนอาคารพังถล่มเมื่อปี 2536 ก่อให้เกิดความเสียหายแก่ชีวิตและทรัพย์สินจำนวนมาก จำเลยถูกฟ้องตามมาตรา 227 และ 238 กับกฎหมายควบคุมอาคาร
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 7547/2542 (1999)
การใช้เรือรับจ้างขนส่งคนโดยสารโดยบรรทุกจนน่าจะเป็นอันตรายแก่บุคคลในเรือโดยเจตนา เป็นความผิดตามมาตรา 233 และเมื่อเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย ผู้กระทำต้องรับโทษหนักขึ้นตามมาตรา 238 วรรคหนึ่ง มิใช่กรณีกระทำโดยประมาท
จำเลยใช้เรือรับจ้างขนส่งคนโดยสารโดยบรรทุกจนน่าจะเป็นอันตรายแก่บุคคลในเรือ ศาลเห็นว่าเป็นการกระทำโดยเจตนาอันเป็นความผิดตามมาตรา 233 มิใช่ความประมาท เมื่อเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย จำเลยจึงต้องรับโทษหนักขึ้นตามมาตรา 238 วรรคหนึ่ง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2506 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4196/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 153/2506 (1963)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3793/2543 (2000)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7547/2542 (1999)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 34/2508 (1965)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
มาตรา 238 ถือเป็นความผิดทางวิญญาณหรือไม่
นี้เป็นบทเพิ่มของระบบสุริยะที่ใช้เมื่อความผิดต่อประชาชนตามมาตรา 226 ถึง 237 เป็นสาเหตุให้ถึงความเก่าแก่ของการพิจารณาตัดสินในความผิดฐานเดิมข้อใดข้อหนึ่ง
สาเหตุที่ทำให้เกิดความประมาทจะมีผล
มาตรา 238 คุณสามารถใช้มาตรา 239 เพื่อตรวจสอบความผิดต่อประชาชนโดยประมาทเลินเล่อในเบากว่ามาก
นักโทษตามมาตรา 238 หนักหน่วงบังคับ
ถ้าความผิดฐานเดิมเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย ต้องระวางโทษจำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท ถ้าเป็นเหตุให้รับอันตรายสาหัส ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงสิบปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงสองแสนบาท มาตรานี้ไม่มีโทษประหารชีวิต
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 238 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 238. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-238/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 238 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-238/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-238/"><p>ถ้าการกระทำความผิดตามมาตรา ๒๒๖ ถึงมาตรา ๒๓๗ เป็นเหตุให้บุคคลอื่นถึงแก่ความตาย ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปีและปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท ถ้าเป็นเหตุให้บุคคลอื่นรับอันตรายสาหัส ผู้กระทำต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงสิบปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงสองแสนบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>Penal Code, s. 238 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-238/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา