มาตรา 193/34: อายุความสองปีสำหรับสิทธิเรียกร้องทางการค้าและบริการ
ตัวบทของมาตรา
ตัวบทกฎหมาย
สิทธิเรียกร้องดังต่อไปนี้ ให้มีกำหนดอายุความสองปี(๑) ผู้ประกอบการค้าหรืออุตสาหกรรม ผู้ประกอบหัตถกรรม ผู้ประกอบศิลปอุตสาหกรรมหรือช่างฝีมือ เรียกเอาค่าของที่ได้ส่งมอบ ค่าการงานที่ได้ทำ หรือค่าดูแลกิจการของผู้อื่น รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป เว้นแต่เป็นการที่ได้ทำเพื่อกิจการของฝ่ายลูกหนี้นั้นเอง (๒) ผู้ประกอบเกษตรกรรมหรือการป่าไม้ เรียกเอาค่าของที่ได้ส่งมอบอันเป็นผลิตผลทางเกษตรหรือป่าไม้ เฉพาะที่ใช้สอยในบ้านเรือนของฝ่ายลูกหนี้นั้นเอง (๓) ผู้ขนส่งคนโดยสารหรือสิ่งของหรือผู้รับส่งข่าวสาร เรียกเอาค่าโดยสาร ค่าระวาง ค่าเช่า ค่าธรรมเนียม รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๔) ผู้ประกอบธุรกิจโรงแรมหรือหอพัก ผู้ประกอบธุรกิจในการจำหน่ายอาหารและเครื่องดื่ม หรือผู้ประกอบธุรกิจสถานบริการตามกฎหมายว่าด้วยสถานบริการเรียกเอาค่าที่พัก อาหารหรือเครื่องดื่ม ค่าบริการหรือค่าการงานที่ได้ทำให้แก่ผู้มาพักหรือใช้บริการ รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๕) ผู้ขายสลากกินแบ่ง สลากกินรวบ หรือสลากที่คล้ายคลึงกัน เรียกเอาค่าขายสลาก เว้นแต่เป็นการขายเพื่อการขายต่อ (๖) ผู้ประกอบธุรกิจในการให้เช่าสังหาริมทรัพย์ เรียกเอาค่าเช่า (๗) บุคคลซึ่งมิได้เข้าอยู่ในประเภทที่ระบุไว้ใน (๑) แต่เป็นผู้ประกอบธุรกิจในการดูแลกิจการของผู้อื่นหรือรับทำการงานต่าง ๆ เรียกเอาสินจ้างอันจะพึงได้รับในการนั้น รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๘) ลูกจ้างซึ่งรับใช้การงานส่วนบุคคล เรียกเอาค่าจ้างหรือสินจ้างอย่างอื่น เพื่อการงานที่ทำ รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป หรือนายจ้างเรียกเอาคืนซึ่งเงินเช่นว่านั้นที่ตนได้จ่ายล่วงหน้าไป (๙) ลูกจ้างไม่ว่าจะเป็นลูกจ้างประจำ ลูกจ้างชั่วคราว หรือลูกจ้างรายวัน รวมทั้งผู้ฝึกหัดงาน เรียกเอาค่าจ้างหรือสินจ้างอย่างอื่น รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป หรือนายจ้างเรียกเอาคืนซึ่งเงินเช่นว่านั้นที่ตนได้จ่ายล่วงหน้าไป (๑๐) ครูสอนผู้ฝึกหัดงาน เรียกเอาค่าฝึกสอนและค่าใช้จ่ายอย่างอื่นตามที่ได้ตกลงกันไว้ รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๑๑) เจ้าของสถานศึกษาหรือสถานพยาบาล เรียกเอาค่าธรรมเนียมการเรียนและค่าธรรมเนียมอื่น ๆ หรือค่ารักษาพยาบาลและค่าใช้จ่ายอย่างอื่น รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๑๒) ผู้รับคนไว้เพื่อการบำรุงเลี้ยงดูหรือฝึกสอน เรียกเอาค่าการงานที่ทำให้ รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๑๓) ผู้รับเลี้ยงหรือฝึกสอนสัตว์ เรียกเอาค่าการงานที่ทำให้ รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๑๔) ครูหรืออาจารย์ เรียกเอาค่าสอน (๑๕) ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ทันตกรรม การพยาบาล การผดุงครรภ์ ผู้ประกอบการบำบัดโรคสัตว์ หรือผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาอื่น เรียกเอาค่าการงานที่ทำให้รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๑๖) ทนายความหรือผู้ประกอบวิชาชีพทางกฎหมาย รวมทั้งพยานผู้เชี่ยวชาญเรียกเอาค่าการงานที่ทำให้ รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป หรือคู่ความเรียกเอาคืนซึ่งเงินเช่นว่านั้นที่ตนได้จ่ายล่วงหน้าไป (๑๗) ผู้ประกอบวิชาชีพวิศวกรรม สถาปัตยกรรม ผู้สอบบัญชี หรือผู้ประกอบวิชาชีพอิสระอื่น เรียกเอาค่าการงานที่ทำให้ รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป หรือผู้ว่าจ้างให้ประกอบการงานดังกล่าวเรียกเอาคืนซึ่งเงินเช่นว่านั้นที่ตนได้จ่ายล่วงหน้าไป
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The following claims are subject to a prescription period of two years:
(1) claims of a trader or industrialist, a craftsman, an artisan or a skilled worker for goods delivered, work done or the care of another person's affairs, including disbursements, unless these were done for the debtor's own business;
(2) claims of a person engaged in agriculture or forestry for goods delivered being agricultural or forest produce, only where used in the debtor's own household;
(3) claims of a carrier of passengers or goods, or of a messenger, for fares, freight, hire charges and fees, including disbursements;
(4) claims of a person carrying on a hotel or lodging house business, a business selling food and drink, or a service establishment business under the law on service establishments, for accommodation, food or drink, services or work done for guests or users of the service, including disbursements;
(5) claims of a seller of lottery tickets, sweepstake tickets or similar tickets for the price of tickets sold, unless sold for resale;
(6) claims of a person carrying on the business of letting movable property on hire for rent;
(7) claims of a person not falling within the category specified in (1) but carrying on the business of managing the affairs of others or undertaking work of various kinds, for the remuneration due for it, including disbursements;
(8) claims of an employee in personal service for wages or other remuneration for work done, including disbursements, or claims of an employer for the return of such money paid in advance;
(9) claims of an employee, whether permanent, temporary or daily, including an apprentice, for wages or other remuneration, including disbursements, or claims of an employer for the return of such money paid in advance;
(10) claims of a master who trains apprentices for training fees and other agreed expenses, including disbursements;
(11) claims of the owner of an educational institution or a medical establishment for tuition and other fees, or for medical treatment charges and other expenses, including disbursements;
(12) claims of a person who takes in others for maintenance or instruction for work done, including disbursements;
(13) claims of a person who keeps or trains animals for work done, including disbursements;
(14) claims of a teacher or lecturer for teaching fees;
(15) claims of a practitioner of medicine, dentistry, nursing or midwifery, a veterinary practitioner, or a practitioner of any other branch of the healing arts, for work done, including disbursements;
(16) claims of a lawyer or legal practitioner, or of an expert witness, for work done, including disbursements, or claims of a party for the return of such money paid in advance;
(17) claims of a practitioner of engineering or architecture, an auditor or any other independent professional for work done, including disbursements, or claims of a person who engaged them for such work for the return of such money paid in advance.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 193/34 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 1 (บททั่วไป) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: ต้องพิจารณาว่าผู้เรียกร้องเป็น 'ผู้ประกอบการค้า' ตามมาตรานี้หรือไม่ รัฐวิสาหกิจที่ให้บริการสาธารณูปโภคมีคำวินิจฉัยที่ไม่สอดคล้องกัน ควรตรวจสอบแนวคำพิพากษาล่าสุด สำหรับประชาชนทั่วไป: หนี้ค่าสินค้า ค่าซ่อม ค่าขนส่ง หรือบัตรเครดิตโดยทั่วไปต้องฟ้องภายในสองปีนับแต่หนี้ถึงกำหนด
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของการปฏิรูปบทบัญญัติอายุความในบรรพ 1 แห่ง ป.พ.พ. ไม่มีการแก้ไขสาระสำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7912/2553 (2010)
หนี้บัตรเครดิตสำหรับสินค้าและบริการมีอายุความสองปีตามมาตรา 193/34
หนี้จากการใช้บัตรเครดิตซื้อสินค้าและบริการมีอายุความสองปีตามมาตรา 193/34 นับแต่วันที่ผู้ถือบัตรไม่ชำระตามกำหนด
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2222/2553 (2010)
การเรียกร้องของรัฐวิสาหกิจเพื่อค่าบริการที่ขาดเพราะมิเตอร์บกพร่องไม่ใช่สิทธิเรียกร้องของผู้ประกอบการค้า จึงใช้อายุความทั่วไปสิบปี
รัฐวิสาหกิจ (การไฟฟ้า) ที่ฟ้องเรียกค่าไฟฟ้าส่วนที่ขาดเพราะมิเตอร์บกพร่องไม่ถือเป็นผู้ประกอบการค้าตามมาตรา 193/34(1) จึงใช้อายุความทั่วไปสิบปีแทน
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
สถิติการอ้างถึงในคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 283 คดี (พ.ศ. 2537 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7252/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 332/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1765/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3376/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4635/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4634/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3441/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5999/2564 (2021)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 193/30 83
- มาตรา 193/33 65
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 223 ทวิ 33
- มาตรา 193/14 31
- มาตรา 193/12 21
- ป.วิ.แพ่ง มาตรา 249 18
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
อายุความสองปีตามมาตรา 193/34 ใช้บังคับกับใบแจ้งหนี้ของสำนักงานกฎหมายหรือไม่?
ใช่ ทนายความและผู้ประกอบวิชาชีพอื่นตามมาตรา 193/34(8) ต้องฟ้องเรียกค่าจ้างภายในสองปีนับแต่ค่าจ้างถึงกำหนด หากเกินกว่านั้นสิทธิเรียกร้องขาดอายุความเว้นแต่จะมีเหตุสะดุดหยุดลง
อ้างอิงมาตรานี้
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 193/34 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 193/34. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-193-34/ (accessed 19 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 193/34 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-193-34/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-193-34/"><p>สิทธิเรียกร้องดังต่อไปนี้ ให้มีกำหนดอายุความสองปี(๑) ผู้ประกอบการค้าหรืออุตสาหกรรม ผู้ประกอบหัตถกรรม ผู้ประกอบศิลปอุตสาหกรรมหรือช่างฝีมือ เรียกเอาค่าของที่ได้ส่งมอบ ค่าการงานที่ได้ทำ หรือค่าดูแลกิจการของผู้อื่น รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป เว้นแต่เป็นการที่ได้ทำเพื่อกิจการของฝ่ายลูกหนี้นั้นเอง (๒) ผู้ประกอบเกษตรกรรมหรือการป่าไม้ เรียกเอาค่าของที่ได้ส่งมอบอันเป็นผลิตผลทางเกษตรหรือป่าไม้ เฉพาะที่ใช้สอยในบ้านเรือนของฝ่ายลูกหนี้นั้นเอง (๓) ผู้ขนส่งคนโดยสารหรือสิ่งของหรือผู้รับส่งข่าวสาร เรียกเอาค่าโดยสาร ค่าระวาง ค่าเช่า ค่าธรรมเนียม รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๔) ผู้ประกอบธุรกิจโรงแรมหรือหอพัก ผู้ประกอบธุรกิจในการจำหน่ายอาหารและเครื่องดื่ม หรือผู้ประกอบธุรกิจสถานบริการตามกฎหมายว่าด้วยสถานบริการเรียกเอาค่าที่พัก อาหารหรือเครื่องดื่ม ค่าบริการหรือค่าการงานที่ได้ทำให้แก่ผู้มาพักหรือใช้บริการ รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๕) ผู้ขายสลากกินแบ่ง สลากกินรวบ หรือสลากที่คล้ายคลึงกัน เรียกเอาค่าขายสลาก เว้นแต่เป็นการขายเพื่อการขายต่อ (๖) ผู้ประกอบธุรกิจในการให้เช่าสังหาริมทรัพย์ เรียกเอาค่าเช่า (๗) บุคคลซึ่งมิได้เข้าอยู่ในประเภทที่ระบุไว้ใน (๑) แต่เป็นผู้ประกอบธุรกิจในการดูแลกิจการของผู้อื่นหรือรับทำการงานต่าง ๆ เรียกเอาสินจ้างอันจะพึงได้รับในการนั้น รวมทั้งเงินที่ได้ออกทดรองไป (๘)…</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 193/34 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-193-34/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา