มาตรา 15 — การใช้อำนาจนอกเขตศาล
คนบทกฎหมาย
ห้ามมิให้ศาลใช้อำนาจนอกเขตศาล เว้นแต่
(๑) ถ้าบุคคลผู้ที่จะถูกซักถามหรือถูกตรวจ หรือบุคคลผู้เป็นเจ้าของทรัพย์หรือสถานที่ซึ่งจะถูกตรวจมิได้ยกเรื่องเขตศาลขึ้นคัดค้าน ศาลจะทำการซักถามหรือตรวจดังว่านั้นนอกเขตศาลก็ได้
(๒) ศาลจะออกหมายเรียกคู่ความหรือบุคคลนอกเขตศาลก็ได้ ส่วนการที่จะนำบทบัญญัติมาตรา ๓๑, ๓๓, ๑๐๘, ๑๐๙ และ ๑๑๑ แห่งประมวลกฎหมายนี้ และมาตรา ๑๔๗ แห่งกฎหมายลักษณะอาญามาใช้บังคับได้นั้น ต้องให้ศาลซึ่งมีอำนาจในเขตศาลนั้นสลักหลังหมายเสียก่อน
(๓) หมายบังคับคดีและหมายของศาลที่ออกให้จับและกักขังบุคคลใดตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ อาจบังคับได้ไม่ว่าในที่ใด ๆในกรณีที่มีการบังคับคดีนอกเขตศาลที่มีอำนาจในการบังคับคดี ให้บังคับตามมาตรา ๒๗๑ วรรคสาม วรรคสี่ และวรรคห้า คดีที่ศาลแพ่งได้รับไว้พิจารณาพิพากษาตามพระธรรมนูญศาลยุติธรรมหรือที่ได้โอนไปยังศาลแพ่งตามมาตรา ๖/๑ ให้ศาลแพ่งมีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาใด ๆ นอกเขตศาลได้ตามที่เห็นสมควร
คำแปลภาษาไทย
A court is prohibited from exercising its powers outside its territorial jurisdiction, except:
(1) if the person to be interrogated or examined, or the person who owns the property or place to be examined, does not raise the question of territorial jurisdiction by way of objection, the court may conduct such interrogation or examination outside its territorial jurisdiction;
(2) the court may issue a summons to a party or a person outside its territorial jurisdiction; but in order to apply the provisions of sections 31, 33, 108, 109 and 111 of this Code, and section 147 of the Penal Law, the court having authority within that territorial jurisdiction must first endorse the summons;
(3) a writ of execution, and a court warrant issued for the arrest and detention of any person under the provisions of this Code, may be enforced in any place whatsoever.
Where execution is carried out outside the territorial jurisdiction of the court having authority over the execution, section 271, paragraphs three, four and five, shall apply.
In a case that the Civil Court has accepted for trial and adjudication under the Act for the Organization of Courts of Justice, or that has been transferred to the Civil Court under section 6/1, the Civil Court shall have the power to conduct any proceedings outside its territorial jurisdiction as it thinks fit.
คำแปลนี้ยังไม่เป็นที่ทราบจากสำนักงาน — กรุณาอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุสำนักงาน
มาตรา 15 เป็นบทเปิดของหมวด 3 ว่าด้วยอำนาจและหน้าที่ของศาล และกำหนดขอบเขตอำนาจตามเขตศาลพร้อมข้อยกเว้น หลักทั่วไปจำกัดศาลไว้ในเขตของตน อนุมาตรา (1) ผ่อนคลายให้ทำการซักถามหรือตรวจได้หากไม่มีการคัดค้านเรื่องเขตศาล อนุมาตรา (2) ให้ออกหมายเรียกนอกเขตได้แต่บางกรณีต้องให้ศาลในเขตนั้นสลักหลังหมายก่อน และอนุมาตรา (3) ให้หมายบังคับคดีและหมายจับกักขังบังคับได้ทุกที่ มาตรานี้โยงถึงมาตรา 271 สำหรับการบังคับคดีนอกเขต และมาตรา 6/1 สำหรับคดีที่โอนมา ทั้งให้ศาลแพ่งมีอำนาจกว้างขึ้น เมื่ออ่านประกอบมาตรา 16 ที่ให้ตั้งศาลอื่นดำเนินการแทน จึงเป็นกรอบว่าศาลจะทำการนอกเขตของตนได้อย่างไร
ความสำคัญต่อ
มาตรานี้สำคัญที่สุดในชั้นบังคับคดี หมายบังคับคดีหรือหมายจับกักขังบังคับได้ทั่วราชอาณาจักร แต่การบังคับคดีนอกเขตต้องเป็นไปตามมาตรา 271 และมักผ่านศาลในท้องที่ที่ดำเนินการแทนศาลที่ออกหมาย การยื่นคำร้องเกี่ยวกับการบังคับคดีผิดศาลทำให้เสียเวลา จึงควรระบุศาลที่มีอำนาจในการบังคับคดีก่อนดำเนินการ
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1486/2551 (2008)
คำฟ้องหรือคำร้องที่เกี่ยวเนื่องกับการบังคับคดีต้องเสนอต่อศาลที่มีอำนาจในการบังคับคดี ตามมาตรา 7 (2) ประกอบมาตรา 15 วรรคท้าย และมาตรา 302 คือศาลที่ออกหมายบังคับคดีหรือศาลที่บังคับคดีแทน
คำฟ้องของโจทก์เกี่ยวเนื่องกับการบังคับคดีในคดีของศาลแพ่ง ซึ่งได้ส่งหมายบังคับคดีไปให้ศาลจังหวัดเพชรบุรีบังคับคดีแทน และต้องมีคำวินิจฉัยของศาลก่อนการบังคับคดีจะดำเนินไปได้โดยครบถ้วนถูกต้อง ศาลวินิจฉัยว่าตามมาตรา 7 (2) ประกอบมาตรา 15 วรรคท้าย และมาตรา 302 โจทก์ต้องเสนอคดีโดยทำเป็นคำร้องต่อศาลที่มีอำนาจในการบังคับคดี คือศาลแพ่งที่ออกหมายบังคับคดี หรือศาลจังหวัดเพชรบุรีที่บังคับคดีแทน
คำพิพากษาที่คัดเลือกการพิจารณาคดีจากเทคโนโลยีศาลฎีกาคำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
เลย
ศาลใช้อำนาจนอกเขตของตนได้หรือไม่?
โดยหลักไม่ได้ มาตรา 15 จำกัดศาลไว้ในเขตอำนาจของตน เว้นแต่การซักถามหรือตรวจบางกรณีที่ไม่มีผู้คัดค้าน การออกหมายเรียกนอกเขต และหมายบังคับคดีหรือหมายจับกักขัง
หมายบังคับคดีบังคับได้ที่ใดบ้าง?
ตามมาตรา 15 (3) หมายบังคับคดีและหมายจับกักขังบังคับได้ทุกที่ หากบังคับคดีนอกเขตศาลให้เป็นไปตามมาตรา 271 วรรคสามถึงวรรคห้า
ศาลแพ่งมีอำนาจนอกเขตกว้างกว่าหรือไม่?
ใช่ ในคดีที่ศาลแพ่งรับไว้ตามพระธรรมนูญศาลยุติธรรม หรือที่โอนมาตามมาตรา 6/1 ศาลแพ่งดำเนินกระบวนพิจารณานอกเขตได้ตามที่เห็นสมควร