ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 166: ยกฟ้องเมื่อโจทก์ไม่มาตามนัด
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าโจทก์ไม่มาตามกำหนดนัด ให้ศาลยกฟ้องเสีย แต่ถ้าศาลเห็นว่ามีเหตุสมควรจึงมาไม่ได้ จะสั่งเลื่อนคดีไปก็ได้คดีที่ศาลได้ยกฟ้องดังกล่าวแล้ว ถ้าโจทก์มาร้องภายในสิบห้าวัน นับแต่วันศาลยกฟ้องนั้น โดยแสดงให้ศาลเห็นได้ว่ามีเหตุสมควรจึงมาไม่ได้ ก็ให้ศาลยกคดีนั้นขึ้นไต่สวนมูลฟ้องใหม่ในคดีที่ศาลยกฟ้องดังกล่าวแล้ว จะฟ้องจำเลยในเรื่องเดียวกันนั้นอีกไม่ได้ แต่ถ้าศาลยกฟ้องเช่นนี้ในคดีซึ่งราษฎรเท่านั้นเป็นโจทก์ ไม่ตัดอำนาจพนักงานอัยการฟ้องคดีนั้นอีก เว้นแต่จะเป็นคดีความผิดต่อส่วนตัว
คำแปลภาษาอังกฤษ
If the prosecutor fails to appear at the appointed time, the court shall dismiss the charge; but if the court considers that there was reasonable cause for the failure to appear, it may order a postponement of the case. In a case so dismissed, if the prosecutor applies within fifteen days from the day the court dismissed the charge and shows the court that there was reasonable cause for the failure to appear, the court shall take the case up for a new preliminary hearing. In a case so dismissed, the defendant may not be prosecuted again for the same matter; but where such a dismissal is in a case in which only a private person is the prosecutor, it does not bar the public prosecutor from prosecuting that case again, except where it is a compoundable offense.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรานี้กำหนดผลของการที่โจทก์ไม่มาศาลตามนัดในชั้นไต่สวนมูลฟ้อง โดยหลักคือยกฟ้อง แต่ศาลมีอำนาจเลื่อนคดีได้หากมีเหตุสมควร และเปิดช่องให้ร้องขอยกคดีขึ้นไต่สวนใหม่ภายในสิบห้าวันหากแสดงเหตุอันสมควร การห้ามฟ้องซ้ำคุ้มครองจำเลยจากการถูกฟ้องเรื่องเดิมซ้ำ แต่มีข้อยกเว้นให้พนักงานอัยการยังฟ้องได้เมื่อคดีเดิมราษฎรเป็นโจทก์ เว้นแต่ความผิดต่อส่วนตัว ทั้งนี้ตามมาตรา ๑๗๓/๒ ให้นำกลไกยกฟ้องนี้มาใช้เมื่อโจทก์ไม่มาในวันตรวจพยานหลักฐานด้วย และเกี่ยวพันกับหน้าที่มาศาลในชั้นพิจารณาตามมาตรา ๑๗๒
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
โจทก์ราษฎรต้องถือว่าวันนัดไต่สวนมูลฟ้องเป็นวันที่พลาดไม่ได้ เพราะการไม่มาศาลทำให้ถูกยกฟ้องทันที และการขอให้ยกคดีขึ้นใหม่ต้องร้องภายในสิบห้าวันโดยมีเหตุอันสมควรจริง จำเลยได้รับความคุ้มครองจากการถูกฟ้องซ้ำ แต่พึงทราบว่าคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ พนักงานอัยการยังอาจฟ้องใหม่ได้ เว้นแต่ความผิดต่อส่วนตัว เนื่องจากกำหนดเวลาสั้นและมาตรฐานเหตุอันสมควรมีจริง ผู้เกี่ยวข้องควรรีบดำเนินการกับทนายความ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 963/2564 (2021)
เมื่อโจทก์อ้างว่าวันนัดตรวจพยานหลักฐานถูกยกเลิกแล้ว ศาลชั้นต้นต้องไต่สวนคำร้องของโจทก์เสียก่อนจึงจะวินิจฉัยได้ว่าการไม่มาศาลมีเหตุอันสมควรหรือไม่ แล้วจึงจะปรับใช้มาตรา 166 วรรคสอง ประกอบมาตรา 173/2 ได้
โจทก์ไม่มาศาลในวันนัดตรวจพยานหลักฐานและถูกยกฟ้อง โจทก์ขอให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาโดยอ้างว่าวันนัดถูกยกเลิกแล้ว ศาลฎีกาเห็นว่าหากเป็นจริงย่อมไม่อาจถือว่าโจทก์ไม่มาศาล และไม่ต้องอยู่ในบังคับที่ต้องร้องขอภายในสิบห้าวัน ศาลชั้นต้นชอบที่จะไต่สวนคำร้องเสียก่อนจึงจะวินิจฉัยได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4154/2563 (2020)
เมื่อโจทก์และทนายโจทก์ไม่มาศาลในวันนัดไต่สวนมูลฟ้อง ศาลยกฟ้องตามมาตรา 166 และคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นไต่สวนมูลฟ้องใหม่ในภายหลังศาลอาจยกคำร้องได้
ในคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ขอให้ลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญาและคืนเงินแก่ทายาท โจทก์และทนายโจทก์ไม่มาศาลในวันนัดไต่สวนมูลฟ้อง ศาลชั้นต้นยกฟ้องตามมาตรา 166 และยกคำร้องขอให้ยกคดีขึ้นไต่สวนมูลฟ้องใหม่ ต่อมามีการอุทธรณ์เรื่องค่าขึ้นศาลในคดีส่วนแพ่ง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 93 คดี (พ.ศ. 2488 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 963/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4154/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3522/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4452/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9280/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8914/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3736/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5985/2550 (2007)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 181 55
- ป.อ. มาตรา 91 20
- ป.อ. มาตรา 83 19
- มาตรา 15 10
- ป.อ. มาตรา 90 6
- ป.อ. มาตรา 358 6
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าโจทก์ไม่มาศาลในวันนัดไต่สวนมูลฟ้องจะเกิดอะไรขึ้น
ตามมาตรา 166 ศาลจะยกฟ้อง เว้นแต่มีเหตุสมควรศาลอาจเลื่อนคดี โจทก์อาจร้องขอให้ยกคดีขึ้นไต่สวนมูลฟ้องใหม่ภายในสิบห้าวันโดยแสดงเหตุอันสมควร
การยกฟ้องตามมาตรา 166 ทำให้คดีจบถาวรหรือไม่
โดยหลักโจทก์เดิมฟ้องเรื่องเดิมอีกไม่ได้ แต่ถ้าเป็นคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ พนักงานอัยการยังฟ้องคดีนั้นได้ เว้นแต่เป็นคดีความผิดต่อส่วนตัว
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 166. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-166/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 166 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-166/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-166/"><p>ถ้าโจทก์ไม่มาตามกำหนดนัด ให้ศาลยกฟ้องเสีย แต่ถ้าศาลเห็นว่ามีเหตุสมควรจึงมาไม่ได้ จะสั่งเลื่อนคดีไปก็ได้คดีที่ศาลได้ยกฟ้องดังกล่าวแล้ว ถ้าโจทก์มาร้องภายในสิบห้าวัน นับแต่วันศาลยกฟ้องนั้น โดยแสดงให้ศาลเห็นได้ว่ามีเหตุสมควรจึงมาไม่ได้ ก็ให้ศาลยกคดีนั้นขึ้นไต่สวนมูลฟ้องใหม่ในคดีที่ศาลยกฟ้องดังกล่าวแล้ว จะฟ้องจำเลยในเรื่องเดียวกันนั้นอีกไม่ได้ แต่ถ้าศาลยกฟ้องเช่นนี้ในคดีซึ่งราษฎรเท่านั้นเป็นโจทก์ ไม่ตัดอำนาจพนักงานอัยการฟ้องคดีนั้นอีก เว้นแต่จะเป็นคดีความผิดต่อส่วนตัว</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 166 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-166/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา