ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 181: การนำมาตรา 139 และ 166 มาใช้กับการพิจารณา
ตัวบทกฎหมาย
ให้นำบทบัญญัติในมาตรา ๑๓๙ และ ๑๖๖ มาบังคับแก่การพิจารณาโดยอนุโลม
คำแปลภาษาอังกฤษ
The provisions of sections 139 and 166 shall apply mutatis mutandis to the trial.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 181 เป็นบทเชื่อมในลักษณะ 2 การพิจารณา ที่นำมาตรา 139 และ 166 มาใช้กับชั้นพิจารณาโดยอนุโลม โดยเฉพาะมาตรา 166 ว่าด้วยผลของการที่โจทก์ไม่มาศาลตามกำหนดนัด และให้ศาลยกฟ้องได้ ในทางปฏิบัติ ศาลฎีกาวางแนวว่าผลเช่นนี้เกิดเฉพาะวันนัดพิจารณาหรือสืบพยานที่แท้จริง การที่โจทก์ไม่มาในวันนัด เช่น นัดไกล่เกลี่ยที่ไม่ใช่วันนัดพิจารณา จึงไม่เป็นเหตุยกฟ้อง ขอบเขตของมาตรานี้จึงผูกกับว่าโจทก์ขาดนัดในวันนัดประเภทใด
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับโจทก์ในคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ นี่คือกับดักที่ต้องระวัง โดยผลของมาตรา 181 ประกอบมาตรา 166 การไม่มาศาลในวันนัดพิจารณาหรือสืบพยานจริงอาจทำให้คดีถูกยกฟ้อง จุดที่ช่วยได้ตามแนวศาลฎีกาคือ กฎเรื่องยกฟ้องใช้เฉพาะวันนัดพิจารณาจริง มิใช่นัดประกอบ เช่น นัดไกล่เกลี่ย หากฟ้องคดีอาญาเอง ควรจดวันนัดทุกครั้งและจัดผู้แทนให้พร้อม ควรปรึกษาความเสี่ยงก่อน
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3522/2563 (2020)
การที่โจทก์ไม่มาศาลในวันนัดพร้อมหรือไกล่เกลี่ยซึ่งมิใช่วันนัดตรวจพยานหลักฐานหรือนัดพิจารณา ไม่ต้องด้วยหลักเกณฑ์ตามมาตรา 166 วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา 181 ศาลจึงยกฟ้องไม่ได้
ศาลชั้นต้นยกฟ้องเพราะโจทก์ไม่มาในวันนัดพร้อมเพื่อไกล่เกลี่ย ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อมิใช่วันนัดตรวจพยานหลักฐานหรือนัดพิจารณา จึงไม่ต้องด้วยมาตรา 166 วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา 181 การยกฟ้องจึงไม่ชอบ และศาลอุทธรณ์ยกคำสั่งดังกล่าวโดยชอบแล้ว
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 9280/2551 (2008)
เมื่อโจทก์ไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานโจทก์ที่กำหนดไว้เพื่อสืบต่อ ศาลย่อมมีคำสั่งยกฟ้องได้ตามมาตรา 166 วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา 181
หลังจากตัวโจทก์เข้าเบิกความเป็นพยานไป 2 นัดแต่ยังไม่จบปาก โจทก์ไม่มาศาลในวันนัดสืบพยานครั้งต่อมา ศาลชั้นต้นจึงมีคำสั่งยกฟ้องตามมาตรา 166 วรรคหนึ่ง ประกอบมาตรา 181 อันเป็นผลของการที่โจทก์ไม่มาศาลที่นำมาใช้ในชั้นพิจารณา
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 56 คดี (พ.ศ. 2488 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3522/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9280/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8914/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3736/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5985/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1847/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 724/2548 (2005)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7178/2547 (2004)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 166 55
- ป.อ. มาตรา 91 14
- ป.อ. มาตรา 83 10
- ป.อ. มาตรา 90 5
- มาตรา 15 4
- ป.อ. มาตรา 326 4
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ถ้าโจทก์ไม่มาศาลในชั้นพิจารณาจะเป็นอย่างไร
คดีอาจถูกยกฟ้อง มาตรา 181 นำมาตรา 166 มาใช้กับชั้นพิจารณา การที่โจทก์ไม่มาในวันนัดพิจารณาหรือสืบพยานจริง ศาลย่อมยกฟ้องได้
โจทก์ไม่มาวันนัดไกล่เกลี่ยจะถูกยกฟ้องตามมาตรา 181 หรือไม่
ไม่ ศาลฎีกาวางแนวว่ากฎเรื่องยกฟ้องตามมาตรา 166 ประกอบมาตรา 181 ใช้เฉพาะวันนัดพิจารณาหรือสืบพยานจริง ไม่รวมนัดไกล่เกลี่ยที่มิใช่วันนัดพิจารณา
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 181 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 181. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-181/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 181 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-181/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-181/"><p>ให้นำบทบัญญัติในมาตรา ๑๓๙ และ ๑๖๖ มาบังคับแก่การพิจารณาโดยอนุโลม</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 181 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-181/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา