160: เจ้าพนักงานใช้ดวงตราโดยมิชอบ
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่รักษาหรือใช้ดวงตราหรือรอยตราของราชการหรือของผู้อื่น กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยใช้ดวงตราหรือรอยตรานั้น หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever, being an official having the duty to keep or use an official seal or seal impression of the government or of another person, commits an act wrongful to their duty by using such seal or seal impression, or by permitting another person to do so, in a manner that may cause damage to another person or to the public, shall be liable to imprisonment not exceeding five years, or a fine not exceeding one hundred thousand baht, or both.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 160 คุ้มครองความน่าเชื่อถือของดวงตราราชการที่มอบหมายให้เจ้าพนักงานคนใดคนหนึ่งดูแล องค์ประกอบคือ ผู้กระทำเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่รักษาหรือใช้ดวงตราหรือรอยตราของราชการหรือของผู้อื่น ใช้ดวงตรานั้นโดยมิชอบด้วยหน้าที่หรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้ และการใช้นั้นอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต่างจากความผิดฐานปลอมเอกสารตรงที่ดวงตราในมาตรานี้เป็นของแท้ แต่กฎหมายมุ่งลงโทษการนำดวงตราแท้ไปใช้โดยมิชอบของผู้มีหน้าที่รักษา มักปรากฏคู่กับมาตรา 161 และ 162 และมาตรา 157 เมื่อมีการกล่าวหาว่าทุจริต
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
เนื่องจากโทษสูงสุดห้าปี คดีที่เจ้าพนักงานป่าไม้ ที่ดิน หรือทะเบียน ยอมให้ผู้อื่นใช้ดวงตราประจำตัวจึงถูกพิจารณาอย่างจริงจัง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเจ้าพนักงานที่ยอมให้ผู้อื่นนำดวงตราประจำตัวไปใช้เป็นการกระทำอันมิชอบด้วยหน้าที่ และเมื่อเกิดความเสียหายแล้วจะอ้างว่าทำไปโดยสุจริตหรือโดยความสำคัญผิดหาได้ไม่ ข้ออ้างสุจริตลำพังจึงมักไม่สำเร็จ ความผิดนี้เป็นความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ ยอมความไม่ได้ หากท่านเป็นเจ้าพนักงานหรือธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับเอกสารที่รับรองด้วยดวงตราราชการ ควรปรึกษาทนายความก่อนมีการประทับตรานอกขั้นตอนปกติ
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 3865/2542 (1999)
เจ้าพนักงานป่าไม้ที่กระทำหรือยอมให้ผู้อื่นนำดวงตราประทับไม้ประจำตัวไปตีรอยตรา เป็นการกระทำอันมิชอบด้วยหน้าที่ ย่อมเล็งเห็นผลเสียหายได้ และเมื่อเกิดความเสียหายแล้วจะอ้างว่ากระทำไปโดยสุจริตหรือโดยความสำคัญผิดหาได้ไม่
จำเลยซึ่งเป็นเจ้าพนักงานป่าไม้ได้กระทำหรือยอมให้ญาตินำดวงตราประทับไม้ประจำตัวไปใช้อันมิชอบด้วยหน้าที่ ศาลวินิจฉัยว่าการกระทำเช่นนั้นมิชอบด้วยหน้าที่และเล็งเห็นผลเสียหายได้ เมื่อเกิดความเสียหายแล้วจะอ้างสุจริตหรือสำคัญผิดหาได้ไม่
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 19 คดี (พ.ศ. 2502 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 455/2569 (2026)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4190/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 217/2529 (1986)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2762/2527 (1984)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 101/2524 (1981)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1736/2523 (1980)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1530/2523 (1980)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3454/2543 (2000)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
มาตรา 160 ต่างจากการปลอมดวงตราอย่างไร?
มาตรา 160 เป็นเรื่องของตราดวงผู้อำนวยการของแท้โดยมิชอบโดยเจ้าพนักงานผู้รักษาตรานั้นมิใช่การทำดวงตราปลอม ความผิดที่เกิดจากการใช้ตราแท้โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
เจ้าพนักงานทำมันโดยสุดยอดจริงๆเหรอ?
ฎ ศาลดีกาวินิจฉัยว่าเมื่อใช้งานโดยมิชอบก่อกำเนิดแล้วเจ้าพนักงานจะมุ่งทำไปโดยตรงหรือโดยความสำคัญผิดเพื่อสำรวจผิดหาได้ไม่ถือเหตุผลนี้บ่อยครั้งจึงมักจะทำให้มีความเข้มข้น
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 160 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 160. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-160/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 160 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-160/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-160/"><p>ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่รักษาหรือใช้ดวงตราหรือรอยตราของราชการหรือของผู้อื่น กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยใช้ดวงตราหรือรอยตรานั้น หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>Penal Code, s. 160 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-160/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา