มาตรา 160: เจ้าพนักงานใช้ดวงตราโดยมิชอบ
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่รักษาหรือใช้ดวงตราหรือรอยตราของราชการหรือของผู้อื่น กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยใช้ดวงตราหรือรอยตรานั้น หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่รักษาหรือใช้ดวงตราหรือรอยตราของราชการหรือของผู้อื่น กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยใช้ดวงตราหรือรอยตรานั้น หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 160 คุ้มครองความน่าเชื่อถือของดวงตราราชการที่มอบหมายให้เจ้าพนักงานคนใดคนหนึ่งดูแล องค์ประกอบคือ ผู้กระทำเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่รักษาหรือใช้ดวงตราหรือรอยตราของราชการหรือของผู้อื่น ใช้ดวงตรานั้นโดยมิชอบด้วยหน้าที่หรือยินยอมให้ผู้อื่นใช้ และการใช้นั้นอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต่างจากความผิดฐานปลอมเอกสารตรงที่ดวงตราในมาตรานี้เป็นของแท้ แต่กฎหมายมุ่งลงโทษการนำดวงตราแท้ไปใช้โดยมิชอบของผู้มีหน้าที่รักษา มักปรากฏคู่กับมาตรา 161 และ 162 และมาตรา 157 เมื่อมีการกล่าวหาว่าทุจริต
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
เนื่องจากโทษสูงสุดห้าปี คดีที่เจ้าพนักงานป่าไม้ ที่ดิน หรือทะเบียน ยอมให้ผู้อื่นใช้ดวงตราประจำตัวจึงถูกพิจารณาอย่างจริงจัง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเจ้าพนักงานที่ยอมให้ผู้อื่นนำดวงตราประจำตัวไปใช้เป็นการกระทำอันมิชอบด้วยหน้าที่ และเมื่อเกิดความเสียหายแล้วจะอ้างว่าทำไปโดยสุจริตหรือโดยความสำคัญผิดหาได้ไม่ ข้ออ้างสุจริตลำพังจึงมักไม่สำเร็จ ความผิดนี้เป็นความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ ยอมความไม่ได้ หากท่านเป็นเจ้าพนักงานหรือธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับเอกสารที่รับรองด้วยดวงตราราชการ ควรปรึกษาทนายความก่อนมีการประทับตรานอกขั้นตอนปกติ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3865/2542 (1999)
เจ้าพนักงานป่าไม้ที่กระทำหรือยอมให้ผู้อื่นนำดวงตราประทับไม้ประจำตัวไปตีรอยตรา เป็นการกระทำอันมิชอบด้วยหน้าที่ ย่อมเล็งเห็นผลเสียหายได้ และเมื่อเกิดความเสียหายแล้วจะอ้างว่ากระทำไปโดยสุจริตหรือโดยความสำคัญผิดหาได้ไม่
จำเลยซึ่งเป็นเจ้าพนักงานป่าไม้ได้กระทำหรือยอมให้ญาตินำดวงตราประทับไม้ประจำตัวไปใช้อันมิชอบด้วยหน้าที่ ศาลวินิจฉัยว่าการกระทำเช่นนั้นมิชอบด้วยหน้าที่และเล็งเห็นผลเสียหายได้ เมื่อเกิดความเสียหายแล้วจะอ้างสุจริตหรือสำคัญผิดหาได้ไม่
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 19 คดี (พ.ศ. 2502 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 455/2569 (2026)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4190/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 217/2529 (1986)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2762/2527 (1984)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 101/2524 (1981)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1736/2523 (1980)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1530/2523 (1980)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3454/2543 (2000)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มาตรา 160 ต่างจากการปลอมดวงตราอย่างไร?
มาตรา 160 เป็นเรื่องการนำดวงตราราชการของแท้ไปใช้โดยมิชอบโดยเจ้าพนักงานผู้รักษาหรือใช้ตรานั้น มิใช่การทำดวงตราปลอม ความผิดอยู่ที่การใช้ตราแท้โดยไม่ถูกต้อง
เจ้าพนักงานอ้างว่าทำโดยสุจริตได้หรือไม่?
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อการใช้โดยมิชอบก่อความเสียหายแล้ว เจ้าพนักงานจะอ้างว่าทำไปโดยสุจริตหรือโดยความสำคัญผิดเพื่อพ้นผิดหาได้ไม่ ข้ออ้างนี้ลำพังจึงมักไม่เพียงพอ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 160 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 160. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-160/ (accessed 23 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 160 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-160/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-160/"><p>ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงาน มีหน้าที่รักษาหรือใช้ดวงตราหรือรอยตราของราชการหรือของผู้อื่น กระทำการอันมิชอบด้วยหน้าที่ โดยใช้ดวงตราหรือรอยตรานั้น หรือโดยยินยอมให้ผู้อื่นกระทำเช่นนั้น ซึ่งอาจทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 160 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-160/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา