มาตรา 201: ตุลาการ อัยการ หรือพนักงานสอบสวนเรียกรับสินบน
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงานในตำแหน่งตุลาการ พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี หรือพนักงานสอบสวน เรียก รับ หรือยอมจะรับทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดสำหรับตนเองหรือผู้อื่นโดยมิชอบเพื่อกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใดในตำแหน่ง ไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงานในตำแหน่งตุลาการ พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี หรือพนักงานสอบสวน เรียก รับ หรือยอมจะรับทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดสำหรับตนเองหรือผู้อื่นโดยมิชอบเพื่อกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใดในตำแหน่ง ไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 201 เป็นบทว่าด้วยการรับสินบนของเจ้าพนักงานในกระบวนการยุติธรรม และเป็นบทที่มีโทษหนักที่สุดบทหนึ่งของประมวลกฎหมายอาญา องค์ประกอบมีสามส่วน ส่วนแรกคือตัวผู้กระทำ ซึ่งจำกัดเฉพาะเจ้าพนักงานในตำแหน่งตุลาการ พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี หรือพนักงานสอบสวน ส่วนที่สองคือการเรียก รับ หรือยอมจะรับทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดโดยมิชอบ ไม่ว่าจะเพื่อตนเองหรือผู้อื่น และส่วนที่สามคือความมุ่งหมายที่จะกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใดในตำแหน่ง ข้อสำคัญคือตัวบทระบุไว้ชัดว่า ไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่ ดังนั้นแม้สิ่งที่รับสินบนไปทำจะเป็นสิ่งที่ต้องทำอยู่แล้วโดยชอบ ก็เป็นความผิดสำเร็จ และความผิดสำเร็จตั้งแต่การเรียกหรือยอมจะรับ โดยไม่จำต้องได้รับทรัพย์สินนั้นจริง โทษคือจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต ส่วนมาตรา 202 ใช้กับกรณีที่ประโยชน์นั้นถูกเรียกหรือรับไว้ก่อนได้รับแต่งตั้งในตำแหน่ง อัตราโทษปัจจุบันแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 26) พ.ศ. 2560
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
โทษของมาตรานี้เริ่มต้นที่จำคุกห้าปีและอาจถึงประหารชีวิต จึงเป็นบทที่ร้ายแรงกว่าความผิดฐานเจ้าพนักงานเรียกรับสินบนทั่วไปตามมาตรา 149 อย่างมาก ประเด็นที่ต้องพิสูจน์เป็นอันดับแรกคือตำแหน่งของผู้ถูกกล่าวหา เพราะมาตรานี้ใช้เฉพาะตุลาการ พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี และพนักงานสอบสวน ประเด็นที่สองคือการเรียก รับ หรือยอมจะรับ ซึ่งเพียงการเรียกหรือการตอบตกลงก็เป็นความผิดสำเร็จแล้ว และประเด็นที่สามคือความเชื่อมโยงกับการกระทำในตำแหน่ง ข้อต่อสู้ที่ว่าสิ่งที่ทำไปนั้นถูกต้องตามหน้าที่อยู่แล้วใช้ไม่ได้ เพราะตัวบทครอบคลุมทั้งการที่ชอบและมิชอบด้วยหน้าที่ ความผิดนี้ยอมความไม่ได้และดำเนินคดีโดยรัฐ
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 11 คดี (พ.ศ. 2516 ถึง 2563)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 50/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 931/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1345/2530 (1987)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 120/2524 (1981)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 643/2523 (1980)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6877/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3135/2535 (1992)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4677/2534 (1991)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 201 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 201. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-201/ (accessed 19 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 201 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-201/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-201/"><p>ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงานในตำแหน่งตุลาการ พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี หรือพนักงานสอบสวน เรียก รับ หรือยอมจะรับทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดสำหรับตนเองหรือผู้อื่นโดยมิชอบเพื่อกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใดในตำแหน่ง ไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 201 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-201/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา