201: ตุลาการ อัยการ หรือพนักงานสอบสวนเรียกรับสินบน
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงานในตำแหน่งตุลาการ พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี หรือพนักงานสอบสวน เรียก รับ หรือยอมจะรับทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดสำหรับตนเองหรือผู้อื่นโดยมิชอบเพื่อกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใดในตำแหน่ง ไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever, being an official in the position of a judge, a public prosecutor, a case prosecutor, or an inquiry official, wrongfully demands, accepts, or agrees to accept property or any other benefit for himself or for another person, in order to do or to refrain from doing any act in his position, whether or not that act is within his duty, shall be liable to imprisonment from five to twenty years or to imprisonment for life, and a fine from one hundred thousand to four hundred thousand baht, or to death.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 201 เป็นบทว่าด้วยการรับสินบนของเจ้าพนักงานในกระบวนการยุติธรรม และเป็นบทที่มีโทษหนักที่สุดบทหนึ่งของประมวลกฎหมายอาญา องค์ประกอบมีสามส่วน ส่วนแรกคือตัวผู้กระทำ ซึ่งจำกัดเฉพาะเจ้าพนักงานในตำแหน่งตุลาการ พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี หรือพนักงานสอบสวน ส่วนที่สองคือการเรียก รับ หรือยอมจะรับทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดโดยมิชอบ ไม่ว่าจะเพื่อตนเองหรือผู้อื่น และส่วนที่สามคือความมุ่งหมายที่จะกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใดในตำแหน่ง ข้อสำคัญคือตัวบทระบุไว้ชัดว่า ไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่ ดังนั้นแม้สิ่งที่รับสินบนไปทำจะเป็นสิ่งที่ต้องทำอยู่แล้วโดยชอบ ก็เป็นความผิดสำเร็จ และความผิดสำเร็จตั้งแต่การเรียกหรือยอมจะรับ โดยไม่จำต้องได้รับทรัพย์สินนั้นจริง โทษคือจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต ส่วนมาตรา 202 ใช้กับกรณีที่ประโยชน์นั้นถูกเรียกหรือรับไว้ก่อนได้รับแต่งตั้งในตำแหน่ง อัตราโทษปัจจุบันแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 26) พ.ศ. 2560
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
โทษของมาตรานี้เริ่มต้นที่จำคุกห้าปีและอาจถึงประหารชีวิต จึงเป็นบทที่ร้ายแรงกว่าความผิดฐานเจ้าพนักงานเรียกรับสินบนทั่วไปตามมาตรา 149 อย่างมาก ประเด็นที่ต้องพิสูจน์เป็นอันดับแรกคือตำแหน่งของผู้ถูกกล่าวหา เพราะมาตรานี้ใช้เฉพาะตุลาการ พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี และพนักงานสอบสวน ประเด็นที่สองคือการเรียก รับ หรือยอมจะรับ ซึ่งเพียงการเรียกหรือการตอบตกลงก็เป็นความผิดสำเร็จแล้ว และประเด็นที่สามคือความเชื่อมโยงกับการกระทำในตำแหน่ง ข้อต่อสู้ที่ว่าสิ่งที่ทำไปนั้นถูกต้องตามหน้าที่อยู่แล้วใช้ไม่ได้ เพราะตัวบทครอบคลุมทั้งการที่ชอบและมิชอบด้วยหน้าที่ ความผิดนี้ยอมความไม่ได้และดำเนินคดีโดยรัฐ
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 11 คดี (พ.ศ. 2516 ถึง 2563)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 50/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 931/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1345/2530 (1987)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 120/2524 (1981)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 643/2523 (1980)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6877/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3135/2535 (1992)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4677/2534 (1991)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 201 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 201. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-201/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 201 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-201/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-201/"><p>ผู้ใดเป็นเจ้าพนักงานในตำแหน่งตุลาการ พนักงานอัยการ ผู้ว่าคดี หรือพนักงานสอบสวน เรียก รับ หรือยอมจะรับทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดสำหรับตนเองหรือผู้อื่นโดยมิชอบเพื่อกระทำการหรือไม่กระทำการอย่างใดในตำแหน่ง ไม่ว่าการนั้นจะชอบหรือมิชอบด้วยหน้าที่ ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หรือจำคุกตลอดชีวิต และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท หรือประหารชีวิต หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>Penal Code, s. 201 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-201/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา