มาตรา 294: เข้าร่วมชุลมุนต่อสู้เป็นเหตุให้ผู้อื่นตาย
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดเข้าร่วมในการชุลมุนต่อสู้ระหว่างบุคคลตั้งแต่สามคนขึ้นไป และบุคคลหนึ่งบุคคลใดไม่ว่าจะเป็นผู้ที่เข้าร่วมในการนั้นหรือไม่ ถึงแก่ความตายโดยการกระทำในการชุลมุนต่อสู้นั้น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าผู้ที่เข้าร่วมในการชุลมุนต่อสู้นั้นแสดงได้ว่า ได้กระทำไปเพื่อห้ามการชุลมุนต่อสู้นั้น หรือเพื่อป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever takes part in an affray between three or more persons, and any person, whether or not taking part in it, dies as a result of an act done in that affray, shall be liable to imprisonment not exceeding two years, or a fine not exceeding forty thousand baht, or both.
A person taking part in the affray who shows that he acted in order to stop the affray, or in lawful defence, is not punished.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
องค์ประกอบความผิดคือ (1) เข้าร่วมในการชุลมุนต่อสู้ระหว่างบุคคลตั้งแต่สามคนขึ้นไป และ (2) มีบุคคลใดไม่ว่าจะเป็นผู้เข้าร่วมหรือไม่ ถึงแก่ความตายจากการกระทำในการชุลมุนนั้น มาตรานี้ใช้กับกรณีที่มีผู้ถึงแก่ความตายจากการชุลมุนวุ่นวายซึ่งไม่อาจทราบได้ว่าผู้ใดเป็นผู้ลงมือ ความรับผิดจึงเกิดจากการเข้าร่วม มิใช่จากการฆ่าที่ระบุตัวได้ ต่างจากความผิดฐานฆ่าคนตายตามมาตรา 288 เป็นต้นไป ที่ต้องพิสูจน์ว่าผู้ใดเป็นผู้ฆ่า หากทราบตัวผู้ฆ่าย่อมใช้บทฆ่าคนตายแทน ส่วนมาตรา 299 เป็นบทคู่กันสำหรับการชุลมุนที่เป็นเหตุให้รับอันตรายสาหัส
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ประโยชน์ในทางปฏิบัติของมาตรานี้คือรัฐไม่ต้องพิสูจน์ว่าผู้ใดเป็นผู้ทำให้ตาย เพียงการเข้าร่วมชุลมุนและมีผู้ถึงแก่ความตายก็เพียงพอ แต่การวิวาทสองฝ่ายที่สมัครใจและระบุฝ่ายได้อาจไม่เข้ามาตรานี้ โทษไม่สูงนักคือไม่เกินสองปี แต่มักถูกฟ้องรวมกับความผิดเรื่องอาวุธปืนและความผิดอื่นที่เกิดจากเหตุเดียวกัน ข้อต่อสู้ที่พบบ่อยคือจำเลยไม่ได้เข้าร่วม หรือเหตุการณ์เป็นการต่อสู้ที่ระบุฝ่ายได้ มิใช่การชุลมุนสับสน
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 921/2562 (2019)
ผู้ที่เข้าร่วมชุลมุนต่อสู้ระหว่างบุคคลตั้งแต่สามคนขึ้นไปมีความผิดฐานชุลมุนต่อสู้เมื่อมีผู้เข้าร่วมหรือผู้อื่นถึงแก่ความตายหรือรับอันตรายสาหัสในการชุลมุนนั้น แม้จำเลยจะปฏิเสธแต่รับว่าอยู่ในที่เกิดเหตุ
จำเลยที่ปฏิเสธแต่รับว่าอยู่ในที่เกิดเหตุถูกลงโทษฐานเข้าร่วมชุลมุนต่อสู้ตั้งแต่สามคนขึ้นไปจนเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตและรับอันตรายสาหัส โดยลงโทษได้ตาม ป.วิ.อ. มาตรา 192 วรรคสาม
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 14232/2558 (2015)
มาตรา 294 และ 299 ใช้กับการชุลมุนต่อสู้ระหว่างบุคคลตั้งแต่สามคนขึ้นไปที่มีผู้ถึงแก่ความตายและรับอันตรายสาหัสโดยไม่ทราบตัวผู้ทำร้าย ศาลไม่ควรยกฟ้องเพียงเพราะข้อเท็จจริงเรื่องชุลมุนต่างจากฟ้องฐานพยายามฆ่าหรือเป็นตัวการฆ่า
โจทก์ฟ้องจำเลยฐานฆ่าตามมาตรา 288, 80, 83 แต่ศาลล่างวินิจฉัยว่าเป็นการชุลมุนต่อสู้ตามมาตรา 294 และ 299 แล้วยกฟ้อง ศาลฎีกาเห็นว่าการยกฟ้องเพราะข้อเท็จจริงต่างจากฟ้องเป็นการไม่ชอบ
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 31 คดี (พ.ศ. 2504 ถึง 2562)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14232/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9020/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6701/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3713/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4804/2530 (1987)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2241/2522 (1979)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2942/2519 (1976)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1064/2519 (1976)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ฉันจะมีความผิดตามมาตรา 294 แม้ไม่ได้เป็นผู้ทำให้ตายหรือไม่
ได้ มาตรา 294 กำหนดความรับผิดจากการเข้าร่วมชุลมุนต่อสู้ตั้งแต่สามคนขึ้นไปเมื่อมีผู้ถึงแก่ความตาย เพราะมักไม่อาจระบุได้ว่าผู้ใดเป็นผู้ลงมือทำให้ตาย
ถ้าเป็นการต่อสู้สองฝ่ายที่ระบุฝ่ายได้จะเป็นอย่างไร
เมื่อมีสองฝ่ายที่ระบุได้สมัครใจต่อสู้กัน ศาลถือว่าไม่เข้าความผิดฐานชุลมุนต่อสู้ เพราะมาตรานี้มุ่งที่การชุลมุนสับสนซึ่งไม่อาจทราบตัวผู้ทำให้เกิดอันตราย
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 294 (ประเทศไทย) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 294. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-294/ (accessed 19 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 294 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-294/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-294/"><p>ผู้ใดเข้าร่วมในการชุลมุนต่อสู้ระหว่างบุคคลตั้งแต่สามคนขึ้นไป และบุคคลหนึ่งบุคคลใดไม่ว่าจะเป็นผู้ที่เข้าร่วมในการนั้นหรือไม่ ถึงแก่ความตายโดยการกระทำในการชุลมุนต่อสู้นั้น ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ถ้าผู้ที่เข้าร่วมในการชุลมุนต่อสู้นั้นแสดงได้ว่า ได้กระทำไปเพื่อห้ามการชุลมุนต่อสู้นั้น หรือเพื่อป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 294 (ประเทศไทย): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-294/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา