มาตรา 295: ทำร้ายร่างกาย
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดทำร้ายผู้อื่น จนเป็นเหตุให้เกิดอันตรายแก่กายหรือจิตใจของผู้อื่นนั้น ผู้นั้นกระทำความผิดฐานทำร้ายร่างกาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้ใดทำร้ายผู้อื่น จนเป็นเหตุให้เกิดอันตรายแก่กายหรือจิตใจของผู้อื่นนั้น ผู้นั้นกระทำความผิดฐานทำร้ายร่างกาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
องค์ประกอบความผิดคือ (1) การทำร้ายผู้อื่น และ (2) เป็นเหตุให้เกิดอันตรายแก่กายหรือจิตใจของผู้นั้น มาตรานี้เป็นบทพื้นฐานของหมวดความผิดต่อร่างกาย หากอันตรายเพียงเล็กน้อยอาจเข้าความผิดลหุโทษตามมาตรา 391 ส่วนอันตรายสาหัสจะเข้ามาตรา 297 และเมื่อมีเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 289 การทำร้ายตามมาตรา 295 จะถูกยกระดับเป็นมาตรา 296 อันตรายแก่จิตใจก็เพียงพอ ไม่จำต้องเป็นอันตรายแก่กายอย่างเดียว
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรา 295 มิใช่ความผิดอันยอมความได้ การตกลงกันเองจึงไม่ทำให้คดีระงับโดยอัตโนมัติ แม้ศาลมักนำมาพิจารณาเป็นเหตุบรรเทาโทษ โทษสูงสุดสองปี ศาลมักลงโทษจำคุกระยะสั้น ปรับ หรือเปลี่ยนเป็นกักขัง โดยเฉพาะผู้กระทำผิดครั้งแรกที่นำสืบเป็นประโยชน์ ข้อต่อสู้คลาสสิกคือการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งหากรับฟังได้การกระทำย่อมไม่เป็นความผิดและอาจถูกยกฟ้อง หากบาดเจ็บร้ายแรงควรระวังการยกระดับเป็นมาตรา 297 และหากมีเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 289 เป็นมาตรา 296
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4292/2567 (2024)
เมื่อมีเหตุตามกฎหมายที่ทำให้การกระทำไม่เป็นความผิด เช่น การป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย ศาลฎีกาชอบที่จะหยิบยกพยานหลักฐานทั้งสำนวนขึ้นวินิจฉัยและยกฟ้องข้อหาทำร้ายร่างกายตามมาตรา 295
ศาลชั้นต้นลงโทษจำเลยตามมาตรา 295 แต่ศาลฎีกาเห็นว่ามีเหตุตามกฎหมายที่ทำให้การกระทำไม่เป็นความผิด จึงหยิบยกพยานหลักฐานทั้งสำนวนขึ้นวินิจฉัยและยกฟ้องตาม ป.วิ.อ. มาตรา 185
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2107/2568 (2025)
จำเลยที่ถูกลงโทษฐานทำร้ายร่างกายตามมาตรา 295 ซึ่งนำสืบเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา อาจได้รับการลดโทษหนึ่งในสามตามมาตรา 78 อันเป็นเหตุบรรเทาโทษ
จำเลยถูกลงโทษตามมาตรา 295 จำคุก 6 เดือน ลดโทษหนึ่งในสามเหลือ 4 เดือนเพราะนำสืบเป็นประโยชน์ ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 724 คดี (พ.ศ. 2502 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2107/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4292/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4753/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 361/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7530/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 413/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 289/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9648/2559 (2016)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ความผิดฐานทำร้ายร่างกายตามมาตรา 295 ยอมความได้หรือไม่
ไม่ได้ ความผิดฐานทำร้ายร่างกายตามมาตรา 295 มิใช่ความผิดอันยอมความได้ การตกลงกับผู้เสียหายจึงไม่ทำให้คดีระงับโดยอัตโนมัติ แม้มักถูกใช้เป็นเหตุบรรเทาโทษ
การป้องกันตัวหักล้างข้อหาตามมาตรา 295 ได้หรือไม่
ได้ เมื่อการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมายรับฟังได้ การกระทำย่อมไม่เป็นความผิดและศาลอาจยกฟ้อง ดังที่ศาลฎีกาเคยวินิจฉัยจากพยานหลักฐานทั้งสำนวน
มาตรา 295, 296 และ 297 ต่างกันอย่างไร
มาตรา 295 คือทำร้ายร่างกายพื้นฐาน มาตรา 296 คือทำร้ายร่างกายโดยมีเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 289 และมาตรา 297 ใช้เมื่อผู้เสียหายรับอันตรายสาหัส
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 295 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
ประมวลกฎหมายอาญา (ประเทศไทย), มาตรา 295. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-295/ (เข้าถึงเมื่อ 20 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 295 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-295/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-295/"><p>ผู้ใดทำร้ายผู้อื่น จนเป็นเหตุให้เกิดอันตรายแก่กายหรือจิตใจของผู้อื่นนั้น ผู้นั้นกระทำความผิดฐานทำร้ายร่างกาย ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินสองปี หรือปรับไม่เกินสี่หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 295 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-295/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา