มาตรา 297: ทำร้ายร่างกายจนได้รับอันตรายสาหัส
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดกระทำความผิดฐานทำร้ายร่างกาย จนเป็นเหตุให้ผู้ถูกกระทำร้ายรับอันตรายสาหัส ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงสิบปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงสองแสนบาท อันตรายสาหัสนั้น คือ (๑) ตาบอด หูหนวก ลิ้นขาด หรือเสียฆานประสาท (๒) เสียอวัยวะสืบพันธุ์ หรือความสามารถสืบพันธุ์ (๓) เสียแขน ขา มือ เท้า นิ้วหรืออวัยวะอื่นใด (๔) หน้าเสียโฉมอย่างติดตัว (๕) แท้งลูก (๖) จิตพิการอย่างติดตัว (๗) ทุพพลภาพ หรือป่วยเจ็บเรื้อรังซึ่งอาจถึงตลอดชีวิต (๘) ทุพพลภาพ หรือป่วยเจ็บด้วยอาการทุกขเวทนาเกินกว่ายี่สิบวัน หรือจนประกอบกรณียกิจตามปกติไม่ได้เกินกว่ายี่สิบวัน หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever commits the offence of bodily harm so that the injured person suffers grievous bodily harm shall be liable to imprisonment from six months to ten years and a fine from ten thousand to two hundred thousand baht.
Grievous bodily harm means:
(1) blindness, deafness, loss of the tongue, or loss of the sense of smell;
(2) loss of the sexual organs, or of reproductive capacity;
(3) loss of an arm, a leg, a hand, a foot, a finger or any other organ;
(4) permanent disfigurement of the face;
(5) miscarriage;
(6) permanent mental impairment;
(7) infirmity or chronic illness which may last for life;
(8) infirmity or illness causing suffering for more than twenty days, or preventing the person from carrying on his ordinary occupation for more than twenty days.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
องค์ประกอบความผิดเป็นเช่นเดียวกับการทำร้ายร่างกายตามมาตรา 295 บวกกับผลที่เข้าลักษณะอันตรายสาหัสอย่างหนึ่งอย่างใดตามอนุมาตรา (1) ถึง (8) นิยามนี้เป็นบทที่ระบุไว้จำกัด อันตรายที่ไม่เข้าลักษณะในบัญชีแม้จะเจ็บปวดเพียงใดก็เป็นการทำร้ายร่างกายธรรมดาตามมาตรา 295 มิใช่อันตรายสาหัส โทษหนักกว่ามาตรา 295 อย่างเห็นได้ชัด และมีโทษปรับควบคู่กับจำคุก หากอันตรายสาหัสนั้นกระทำโดยมีเหตุฉกรรจ์ตามมาตรา 289 ความรับผิดจะยกระดับเป็นมาตรา 298
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ประเด็นในทางปฏิบัติที่ชี้ขาดคืออันตรายนั้นเป็นอันตรายสาหัสหรือไม่ ซึ่งมักขึ้นอยู่กับพยานหลักฐานทางการแพทย์ เช่น ป่วยเจ็บเกินยี่สิบวันจริงหรือไม่ หรือหน้าเสียโฉมอย่างติดตัวหรือไม่ โทษสูงขึ้นเป็นจำคุกสูงสุดสิบปีพร้อมโทษปรับ การลดระดับอันตรายให้เป็นการทำร้ายร่างกายธรรมดาตามมาตรา 295 จึงเป็นแนวทางต่อสู้สำคัญ หากการกระทำเดียวผิดกฎหมายหลายบท ศาลจะลงโทษตามบทที่หนักที่สุด เพราะการจัดประเภทของอันตรายเป็นตัวกำหนดโทษ การตรวจสอบเวชระเบียนอย่างละเอียดจึงจำเป็น
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 189/2567 (2024)
เจ้าของร้านย่อมมีความชอบธรรมที่จะไล่กลุ่มบุคคลซึ่งมีพฤติกรรมสุ่มเสี่ยงต่อการวิวาทให้ออกไปจากที่เกิดเหตุ เมื่อผู้เสียหายไม่ยอมออกไป ยืนเอามือไพล่หลังถืออาวุธมีด แล้วเดินเข้าหา การใช้อาวุธปืนยิงที่แขนข้างที่ถือมีดเพียงนัดเดียว เป็นการกระทำเพื่อป้องกันสิทธิของตนโดยชอบด้วยกฎหมาย จึงไม่เป็นความผิดฐานทำร้ายร่างกายจนเป็นเหตุให้ได้รับอันตรายสาหัสตามมาตรา 297 (8)
จำเลยทั้งสองเป็นเจ้าของร้านที่เกิดเหตุ จำเลยที่ 1 ใช้ปืนบีบีกันยิงเพื่อข่มขู่ให้ผู้เสียหายออกไปจากที่เกิดเหตุ แต่ผู้เสียหายกลับเดินเข้าหาโดยถืออาวุธมีดอยู่ในมือ จำเลยที่ 1 จึงใช้อาวุธปืนลูกซองยิงที่แขนข้างที่ถือมีดเพียงนัดเดียว ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นการกระทำเพื่อป้องกันสิทธิของตนโดยชอบด้วยกฎหมาย มิใช่การสมัครใจวิวาท จึงไม่เป็นความผิดตามมาตรา 297 (8) และพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 6 ที่ลงโทษจำเลยที่ 2 ฐานร่วมกันทำร้ายร่างกายจนได้รับอันตรายสาหัสและฐานร่วมกันยิงปืนโดยใช่เหตุในเมือง ให้บังคับตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 446 คดี (พ.ศ. 2502 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5335/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 420/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 218/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15667/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14499/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13648/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10816/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1600/2558 (2015)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
อะไรบ้างที่ถือว่าเป็นอันตรายสาหัสตามมาตรา 297
มาตรา 297 ระบุไว้แปดประเภท รวมถึงตาบอด หูหนวก เสียอวัยวะ หน้าเสียโฉมอย่างติดตัว แท้งลูก จิตพิการอย่างติดตัว และป่วยเจ็บหรือประกอบกรณียกิจไม่ได้เกินยี่สิบวัน
ทำร้ายร่างกายสาหัสมีโทษเท่าไรในประเทศไทย
ตามมาตรา 297 โทษคือจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงสิบปี และปรับตั้งแต่ 10,000 ถึง 200,000 บาท
หากอันตรายไม่อยู่ในบัญชีจะยังเป็นอันตรายสาหัสหรือไม่
ไม่ บัญชีในมาตรา 297 เป็นบทที่ระบุไว้จำกัด อันตรายที่อยู่นอกอนุมาตรา (1) ถึง (8) จะเป็นการทำร้ายร่างกายธรรมดาตามมาตรา 295 มิใช่อันตรายสาหัส
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
ประมวลกฎหมายอาญา (ประเทศไทย) มาตรา 297. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-297/ (เข้าถึงเมื่อ 6 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 297 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-297/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-297/"><p>ผู้ใดกระทำความผิดฐานทำร้ายร่างกาย จนเป็นเหตุให้ผู้ถูกกระทำร้ายรับอันตรายสาหัส ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงสิบปี และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึงสองแสนบาท อันตรายสาหัสนั้น คือ (๑) ตาบอด หูหนวก ลิ้นขาด หรือเสียฆานประสาท (๒) เสียอวัยวะสืบพันธุ์ หรือความสามารถสืบพันธุ์ (๓) เสียแขน ขา มือ เท้า นิ้วหรืออวัยวะอื่นใด (๔) หน้าเสียโฉมอย่างติดตัว (๕) แท้งลูก (๖) จิตพิการอย่างติดตัว (๗) ทุพพลภาพ หรือป่วยเจ็บเรื้อรังซึ่งอาจถึงตลอดชีวิต (๘) ทุพพลภาพ หรือป่วยเจ็บด้วยอาการทุกขเวทนาเกินกว่ายี่สิบวัน หรือจนประกอบกรณียกิจตามปกติไม่ได้เกินกว่ายี่สิบวัน หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 297 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-297/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา