ความประมาททางการแพทย์ในประเทศไทย: วิธีการเรียกร้องค่าชดเชย

ปรับปรุงล่าสุดเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2569

ความประมาททางการแพทย์ในประเทศไทยถือเป็นหนึ่งในกรณีที่ผู้ป่วยชาวต่างชาติสามารถฟ้องร้องได้ที่ค่อนข้างยาก และเป็นหนึ่งในกรณีที่ง่ายที่สุดที่จะถูกเพิกถอนได้ด้วยข้ออ้างทางเทคนิค โดยในประเทศไทยไม่มีกฎหมายเฉพาะเรื่องความประมาททางการแพทย์ การฟ้องร้องจะขึ้นอยู่กับกฎหมายทั่วไปเรื่องการกระทำผิดในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กฎหมายการดำเนินคดีผู้บริโภค ซึ่งกรณีดังกล่าวเกี่ยวข้องกับโรงพยาบาลเอกชน และตามระยะเวลาการบังคับใช้ตามกฎหมายซึ่งสามารถสิ้นสุดลงได้ภายใน 12 เดือนนับจากวันผ่าตัด.

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ใช้เวลาในช่วง 6 เดือนแรกในการเจรจาต่อรองกับโรงพยาบาล และค้นพบกฎหมายนี้ก็ต่อเมื่อเวลาใกล้หมดแล้ว ซึ่งคู่มือฉบับนี้จะอธิบายถึงสามทางเลือกที่ผู้ป่วยหรือครอบครัวที่สูญเสียคนในครอบครัวสามารถเลือกได้ รวมถึงกำหนดระยะเวลาที่ต้องดำเนินการ การพิสูจน์ข้อเท็จจริง และผลประโยชน์ที่ศาลไทยจะมอบให้จริง ๆ.

สิ่งที่ถือเป็นความประมาททางการแพทย์ในประเทศไทย

ไม่มีกฎหมายเฉพาะของไทยที่เกี่ยวข้องกับความผิดพลาดทางการแพทย์ การเรียกร้องทางแพ่งคือการเรียกร้องตามกฎหมายความผิดทางอาญา มาตรา 420 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์, ซึ่งทำให้บุคคลที่กระทำความผิดโดยเจตนาหรือประมาทเลินเล่อจนทำให้ชีวิต ร่างกาย หรือสุขภาพของผู้อื่นได้รับความเสียหายต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหาย โดยใช้กับสาขาการแพทย์ จะกำหนดให้ผู้ที่ขอชดใช้ต้องระบุถึงองค์ประกอบสี่ประการ.

1. หน้าที่การดูแลรักษา ซึ่งเกิดขึ้นโดยอัตโนมัติเมื่อแพทย์ พยาบาล หรือโรงพยาบาลรับผู้ป่วยเข้ามารับการรักษา.
2. การละเมิดมาตรฐานของนักปฏิบัติที่มีความสามารถเหมาะสมในสาขาดังกล่าว ซึ่งพิจารณาจากความรู้ที่มีอยู่ ณ ขณะนั้น ไม่ใช่เมื่อมองย้อนหลัง.
3. สาเหตุ คือ ความผิดที่เกิดขึ้นจริงก่อให้เกิดความเสียหาย แทนที่จะเป็นผลมาจากการเจ็บป่วยที่อยู่เบื้องหลัง.
4. ความสูญเสียที่สามารถประเมินเป็นเงินได้ หรืออยู่ในหนึ่งในหมวดความเสียหายตามกฎหมาย.

องค์ประกอบที่สองและสามเป็นสิ่งที่ทำให้ข้อเรียกร้องส่วนใหญ่ล้มเหลว ผลลัพธ์ที่ไม่ดีไม่ได้หมายความว่าเกิดจากความประมาทเลินเล่อ: ปัญหาที่อยู่ในวรรณกรรมและได้รับการยอมรับว่าเป็นความเสี่ยงที่เกิดขึ้นได้เมื่อดำเนินการตามขั้นตอนที่เหมาะสมนั้นไม่ใช่การกระทำที่ผิดกฎหมาย คำถามคือการรักษาดังกล่าวมีแนวทางปฏิบัติที่ยอมรับหรือไม่ และการละเลยนั้นก่อให้เกิดความเสียหายหรือไม่.

ความยินยอมเป็นเหตุผลที่แยกต่างหาก การกระทำใดๆ ที่ผู้ป่วยไม่ยินยอม หรือการกระทำที่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากที่อธิบายไว้ อาจถือเป็นความผิดโดยลำพัง แม้ว่าการผ่าตัดนั้นจะเป็นไปตามมาตรฐานก็ตาม สำหรับผู้ป่วยชาวต่างชาติ ความสำคัญนี้จะยิ่งชัดเจนมากขึ้นเมื่อแบบฟอร์มยินยอมมีเพียงภาษาไทยและไม่มีผู้แปลอยู่ด้วย.

รูปแบบข้อเท็จจริงที่สำนักงานของเราพบได้บ่อยที่สุดคือสิ่งเหล่านี้.

• การผ่าตัดเสริมความงามที่ผลลัพธ์แตกต่างจากสิ่งที่สัญญาไว้ในข้อความหรือในเอกสารการตลาด.
• การวินิจฉัยที่ล่าช้าหรือพลาดในแผนกฉุกเฉิน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกรณีที่เกี่ยวข้องกับหัวใจและหลอดเลือดสมอง.
• อุบัติเหตุจากการใช้ยาชาในคลินิกที่ไม่ได้ได้รับอนุญาตให้ดำเนินการตามขั้นตอนดังกล่าว.
• ความผิดพลาดในการใช้ยาและปริมาณยา รวมถึงยาที่ให้โดยไม่คำนึงถึงอาการแพ้ที่ได้รับการบันทึกไว้.
• การติดเชื้อหลังการผ่าตัด โดยบันทึกแสดงว่าไม่มีรายงานการสังเกตการณ์ในระยะเวลาที่เกี่ยวข้อง.

สามเส้นทางหลังเกิดเหตุการณ์ผิดพลาด

การเรียกร้องค่าชดเชยทางแพ่ง

A claim for medical negligence in Thailand can be run three ways, and they are not alternatives. This first route is the only one that puts money in the patient hands. It is brought against the hospital, and usually the treating doctor as well, in the civil court for the place of the wrongful act or the defendant domicile. A hospital is liable for its employees, so suing the institution rather than the individual is normally the stronger course.

การฟ้องร้องต่อโรงพยาบาลของรัฐนั้นมีกรอบการดำเนินคดีที่แตกต่างกัน กฎหมายว่าด้วยความรับผิดในกรณีปฏิบัติหน้าที่โดยประมาทของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 กำหนดให้การฟ้องร้องต้องฟ้องต่อหน่วยงานของรัฐ ไม่ใช่ต่อแพทย์โดยตรง และขั้นตอนการฟ้องร้องนั้นสามารถยื่นต่อศาลปกครองได้ โดยยังคงใช้ระยะเวลาหนึ่งปีอยู่.

คำร้องเรียนของอาชญากร

การประมาททำให้ผู้อื่นเสียชีวิตถือเป็นความผิดตามมาตรา 291 แห่งประมวลกฎหมายอาญา และการประมาททำให้ผู้อื่นได้รับอันตรายแก่ร่างกายสาหัสตามมาตรา 300 การยื่นฟ้องเป็นอิสระ ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี และการฟ้องร้องทางแพ่งจะทำให้การดำเนินคดีทางอาญาเป็นไปได้ง่ายขึ้น ข้อเสียคือตำรวจมักไม่ให้ความสำคัญกับข้อพิพาททางคลินิก และมักจะรอคำตอบจากคณะกรรมการแพทย์ก่อนเสมอ.

การร้องเรียนต่อคณะกรรมการแพทย์อย่างเป็นทางการ

สภาแพทย์แห่งประเทศไทยภายใต้พระราชบัญญัติวิชาชีพการแพทย์ พ.ศ. 2525 ดำเนินการตรวจสอบข้อร้องเรียนด้านจริยธรรม และสามารถแจ้งเตือน ระงับการออกใบอนุญาต หรือเพิกถอนใบอนุญาตได้ ไม่สามารถสั่งให้ชดเชยค่าเสียหายได้ แต่ผลการตรวจสอบดังกล่าวจะเป็นหลักฐานในคดีแพ่ง ข้อร้องเรียนเกี่ยวกับสถานบริการเอง รวมถึงการดำเนินการที่ไม่ได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะส่งไปยังกรมสนับสนุนบริการสุขภาพตามพระราชบัญญัติสถานพยาบาล พ.ศ. 2541.

เส้นทางหนึ่งที่มักแนะนำให้ชาวต่างชาติใช้มักไม่เหมาะกับพวกเขา กองทุนความรับผิดกรณีไม่ประมาทตามมาตรา 41 แห่งพระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2545 จะจ่ายเงินโดยไม่ขึ้นอยู่กับหลักฐานความผิด แต่จะจ่ายเฉพาะผู้ป่วยในโครงการคุ้มครองทั่วถึงเท่านั้น ชาวต่างชาติที่ได้รับการรักษาแบบเอกชนไม่สามารถเรียกร้องเงินจากกองทุนนี้ได้.

ระยะเวลาหนึ่งปีที่สิ้นสุดการเรียกร้องส่วนใหญ่

มาตรา 448 ระงับการฟ้องคดีความผิดทางแพ่งเป็นเวลาหนึ่งปีนับจากวันที่ผู้บาดเจ็บรับรู้ถึงทั้งการกระทำผิดและผู้ที่ต้องชดใช้ค่าเสียหาย และในกรณีใดๆ ก็ตามเป็นเวลาสิบปีนับจากวันที่เกิดเหตุการณ์นั้น ศาลในประเทศไทยตีความคำว่าหนึ่งปีอย่างเคร่งครัด คือการติดต่อกับโรงพยาบาลไม่ได้ทำให้เวลาหยุดนิ่ง และการสอบสวนภายในที่โรงพยาบาลกล่าวว่ายังคงดำเนินอยู่ก็ไม่ทำให้เวลาหยุดนิ่งเช่นกัน มีทางสองทางที่น่ารู้เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาดังกล่าว.

เส้นทาง	ช่วงเวลา	เมื่อมันช่วยได้
คดีฟ้องร้องเรื่องบาดเจ็บส่วนบุคคล มาตรา 448	1 ปีสำหรับความรู้ และไม่เกิน 10 ปี	เป็นค่าเริ่มต้น โดยปกติแล้วนาฬิกาจะเริ่มทำงานเมื่อเห็นความเสียหายชัดเจน.
การละเมิดสัญญาการรักษาพยาบาล ตามมาตรา 193/30	10 ปี	โรงพยาบาลเอกชนยินยอมรับการรักษาในราคาตามที่ตกลงไว้ โดยการตีความข้อเรียกร้องดังกล่าวว่าเป็นการละเมิดสัญญาดังกล่าวจะช่วยหลีกเลี่ยงการบังคับใช้มาตรการห้ามดำเนินคดีเป็นเวลาหนึ่งปี.
ในกรณีที่พฤติการณ์ดังกล่าวเป็นความผิดทางอาญาด้วย ส่วน 448 วรรค 2	ระยะเวลาการกระทำความผิด หากนานกว่านั้น	การเสียชีวิตจากความประมาทเป็นความผิดอาญาที่ต้องรับโทษจำคุกเป็นเวลา 10 ปี ซึ่งการฟ้องร้องทางแพ่งก็สามารถดำเนินการได้ตามมา.

การฟ้องคดีตามสัญญาต้องใช้ความระมัดระวัง เพราะศาลจะไม่ยอมให้ผู้ฟ้องร้องเปลี่ยนข้อเรียกร้องเป็นคดีตามสัญญาเพื่อหลีกเลี่ยงการสิ้นสุดระยะเวลาการฟ้องร้อง โดยวิธีนี้จะเหมาะสมที่สุดเมื่อมีข้อเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษร ราคาแพ็คเกจ หรือการรับรองเป็นลายลักษณ์อักษรเกี่ยวกับผลลัพธ์ คู่มือเกี่ยวกับระยะเวลาในการรับยาตามใบสั่งแพทย์ ระบุถึงวิธีการที่นาฬิกาทำงานร่วมกัน.

ทำไมการยื่นฟ้องในฐานะผู้บริโภคจึงทำให้โอกาสชนะเปลี่ยนไป

โรงพยาบาลเอกชนเป็นผู้ประกอบการ และผู้รับบริการเป็นผู้บริโภค ดังนั้นการเรียกร้องค่าบริการรักษาจึงเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับผู้บริโภคตามพระราชบัญญัติกระบวนการยุติธรรมผู้บริโภค พ.ศ. 2551 ซึ่งจะทำให้ขั้นตอนการดำเนินการเปลี่ยนแปลงไปในสามประเด็นที่สำคัญ.

• ผู้บริโภคไม่ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมศาล ซึ่งจะช่วยลดค่าใช้จ่ายที่ต้องจ่ายตามปกติที่ 2 เปอร์เซ็นต์จากจำนวนเงินที่เรียกร้อง ค่าธรรมเนียมศาลในคดีแพ่งในประเทศไทย.
• การเรียกร้องนั้นสามารถยื่นต่อเจ้าหน้าที่ศาลได้โดยตรง ซึ่งเจ้าหน้าที่ดังกล่าวจะนำไปจัดทำเป็นเอกสาร และเจ้าหน้าที่ที่ศาลแต่งตั้งจะช่วยเหลือนักลงทุน.
• มาตรา 29 เปลี่ยนการรับผิดชอบหลักฐาน โดยในกรณีที่ข้อเท็จจริงเกี่ยวข้องกับการผลิต การประกอบ การออกแบบ การจัดองค์ประกอบ การให้บริการ หรือการใช้งานที่อยู่ในความรู้เฉพาะของผู้ประกอบธุรกิจ ผู้ประกอบธุรกิจจะต้องพิสูจน์ความจริงดังกล่าว โรงพยาบาลเป็นผู้ถือครองรายงานการทำงานของแผนกต่างๆ บันทึกการจัดทีมงาน และบันทึกการฆ่าเชื้อโรค ดังนั้นจึงเป็นหน้าที่ของโรงพยาบาลในการพิสูจน์ความจริงเหล่านั้น ไม่ใช่ของตัวผู้ป่วย.

การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นคุณสมบัติที่มีประโยชน์ที่สุดของกฎหมายไทยสำหรับผู้ป่วย: ในกรณีความผิดทางละเมิดทั่วไป ผู้ที่ไม่มีสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลจะแพ้ ส่วนในกรณีผู้บริโภค โรงพยาบาลจะต้องส่งข้อมูลดังกล่าวให้แก่ผู้ร้องเรียน ขณะที่มาตรา 42 ของกฎหมายเดียวกันก็อนุญาตให้เรียกค่าเสียหายเพิ่มเติมได้เมื่อผู้ประกอบการรู้ว่าบริการนั้นไม่ปลอดภัย สถานะผู้บริโภคไม่ทำให้ระยะเวลาหนึ่งปีสิ้นสุดลง แต่สำหรับกรอบการทำงานที่กว้างขึ้น โปรดดูที่บทสรุปของเรา กฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคในประเทศไทย.

ค่าชดเชยที่ศาลไทยมอบให้

Compensation for medical negligence in Thailand is modest by Western standards. The court fixes damages according to the circumstances and the gravity of the wrongful act. There is no jury and no general head for loss of amenity. The heads below are the ones pleaded in practice.

ประเภทค่าเสียหาย	ฐานทางกฎหมาย	หมายเหตุ
ค่าใช้จ่ายทางการแพทย์ที่เกิดขึ้นแล้ว	มาตรา 444	ต้องมีใบเสร็จรับเงิน การผ่าตัดแก้ไขที่ต่างประเทศเมื่อมีความจำเป็นอย่างสมเหตุสมผล.
การรักษาและดูแลในอนาคต	มาตรา 444	จำเป็นต้องมีคำแนะนำทางการแพทย์ที่ประเมินค่าใช้จ่าย ไม่ใช่เพียงแค่คำประมาณ.
การสูญเสียความสามารถในการทำงาน	มาตรา 444	ได้รับการพิสูจน์จากสัญญา เอกสารการยื่นภาษี หรือรายงานการตรวจสอบบัญชี โดยเฉพาะสำหรับผู้ประกอบการรายย่อย.
ค่าเสียหายที่ไม่ใช่เงินตามความเสียหายต่อร่างกาย	มาตรา 446	สำหรับอาการปวด, ความพิการถาวร หรือการเสียรูปของร่างกาย โดยปกติจะอยู่ที่หลายแสนบาท ไม่ใช่หลายล้านบาท.
ค่าใช้จ่ายในการฌาปนกิจศพและรายได้ที่สูญเสียไป	มาตรา 443	ในกรณีการเสียชีวิต ผู้ที่กฎหมายกำหนดให้มีสิทธิ์รับเงินสนับสนุนเท่านั้นที่สามารถเรียกร้องสิทธิ์ดังกล่าวได้.
ค่าเสียหายเชิงลงโทษ	พระราชบัญญัติกระบวนการฟ้องร้องของประชาชน (Section 42)	รับค่าชดเชยได้สูงสุดสองเท่า หรือห้าเท่าหากเป็นเงิน 50,000 บาทหรือน้อยกว่านั้น.

ในกรณีที่ผู้ป่วยเสียชีวิต การเรียกร้องค่าสินไหมนั้นเป็นของเจ้าของสิทธิ์ตามกฎหมายมากกว่าของมรดกทั้งหมด ดังนั้นเรื่องที่ใครจะสามารถฟ้องร้องได้จึงสำคัญมากกว่าขนาดของความสูญเสีย การเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนกรณีละเมิดเป็นเหตุให้ถึงแก่ความตายในประเทศไทย, หมายเหตุของเราเกี่ยวกับ ค่าเสียหายในคดีแพ่งในประเทศไทย และบันทึกของเราเกี่ยวกับ ความผิดตามมาตรา 420.

สิ่งที่ต้องทำในช่วงสามสิบวันแรก

The first month after a suspected case of medical negligence in Thailand usually decides whether the claim is winnable. Charts get thin, nursing notes go missing from copies, and staff rotate out of the country.

1. ขอบันทึกข้อมูลอย่างครบถ้วนเป็นลายลักษณ์อักษร: บันทึกการดูแลผู้ป่วย บันทึกการสังเกตการณ์ บันทึกการใช้ยาชา บันทึกการผ่าตัด บันทึกการถ่ายภาพด้วยดิสก์ และแบบฟอร์มยินยอมที่ลงนามแล้ว ผู้ป่วยมีสิทธิ์เข้าถึงข้อมูลของตนเองตามพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 โปรดติดต่อผู้อำนวยการทางการแพทย์ของโรงพยาบาล ไม่ใช่ฝ่ายแผนก.
2. จดวันที่หนึ่งปีนับจากวันที่คุณทราบถึงปัญหา และทำงานย้อนกลับไปจากนั้น โดยสมมติว่าไม่มีการต่ออายุ.
3. ขอรับความเห็นจากผู้เชี่ยวชาญภายนอกกลุ่มผู้รักษา โดยต้องเป็นลายลักษณ์อักษร.
4. เก็บสำเนาทุกใบรับเงิน รวมถึงเที่ยวบินที่พักเพื่อการรักษาทางแก้ไข และค่าใช้จ่ายของผู้ดูแล และถ่ายรูปบาดแผลเป็นระยะๆ พร้อมระบุวันที่ชัดเจน.
5. อย่าเซ็นต์เอกสารรับรองการปล่อยตัว การตกลงข้อตกลง หรือการชำระเงินเพื่อแลกผลประโยชน์โดยไม่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ โดยโรงพยาบาลมักจะแนบคำปฏิเสธความรับผิดทั้งหมดมาพร้อมกับการคืนเงินค่ารักษาพยาบาล และในประเทศไทยคำปฏิเสธดังกล่าวจะถูกบังคับใช้.
6. ห้ามระบุชื่อโรงพยาบาลร่วมกับข้อกล่าวหาเรื่องความไม่สามารถในการสื่อสารบนโซเชียลมีเดีย จนกว่าข้อกล่าวหาดังกล่าวจะได้รับการแก้ไขให้สิ้นสุดลง การหมิ่นประมาททางอาญาและพระราชบัญญัติอาชญากรรมคอมพิวเตอร์เป็นความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้จริง และการตอบโต้กลับด้วยคำฟ้องเป็นคำตอบมาตรฐาน.

หากความเสียหายเกิดจากอุบัติเหตุทางถนน ไม่ใช่จากความผิดพลาดทางการแพทย์ กฎเกณฑ์ที่ใช้จะแตกต่างกัน: ดูที่นี่ คำปรึกษาทางกฎหมายหลังเกิดอุบัติเหตุในประเทศไทย. สภาแพทย์แห่งประเทศไทย การลงทะเบียนยืนยันว่าผู้ประกอบวิชาชีพนั้นมีใบอนุญาตที่ยังใช้งานอยู่และในสาขาใด.

คำถามที่พบบ่อย

บทความนี้เขียนและตรวจสอบโดย Sebastien H. Brousseau, LL.B., B.Sc., ซึ่งอาศัยอยู่ในประเทศไทยมาตั้งแต่ปี 2004 และเป็นผู้ดำเนินงาน ThaiLawOnline ตั้งแต่ปี 2006 หากคุณหรือสมาชิกในครอบครัวของคุณได้รับความเสียหายจากการรักษาในประเทศไทย ทีมของเราสามารถขอข้อมูลบันทึกการรักษาพยาบาลของท่านได้ คัดเลือกผู้เชี่ยวชาญเพื่อให้คำปรึกษาและประเมินค่าสินไหมทดแทนก่อนที่ระยะเวลาการบังคับใช้สิทธิจะหมดลง. ติดต่อ ThaiLawOnline.

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมายไทย และไม่ใช่คำแนะนำด้านกฎหมาย ผลลัพธ์จะขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงของแต่ละกรณีและตามกฎหมายฉบับภาษาไทย ซึ่งเป็นเอกสารที่ถูกต้องตามกฎหมายเพียงฉบับเดียว โปรดปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายเกี่ยวกับสถานการณ์ของคุณก่อนการตัดสินใจใดๆ.