ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา · ใบอนุญาตทนายความเลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) WhatsApp
Verified ตรวจสอบแล้ว Civil & Commercial Codeป.พ.พ. Decision 412/2511 คำพิพากษาที่ 412/2511 ปี 1968 (พ.ศ. 2511)

Special reciprocal lease remains subject to rent obligations สัญญาเช่าต่างตอบแทนพิเศษยังมีหน้าที่ชำระค่าเช่า

CCC Sections: มาตรา ป.พ.พ.:

⚖️ Key Takeaway ⚖️ ประเด็นสำคัญ

An 11-year construction arrangement qualified for special treatment, but termination for non-payment remained available.

ข้อตกลงก่อสร้างแลกกับการเช่า 11 ปีเป็นสัญญาต่างตอบแทนพิเศษที่บังคับได้แม้ไม่ได้จดทะเบียนตามมาตรา 538 แต่ผู้เช่ายังต้องชำระค่าเช่า ผู้ให้เช่ามีสิทธิบอกเลิกเพราะไม่ชำระค่าเช่าตามหลักมาตรา 560

Executive Summary บทสรุปผู้บริหาร

The construction bargain supported an 11-year occupation term outside the ordinary section 538 registration requirement. Recognition of special reciprocal status did not remove the tenant’s duty to pay rent. The Court accepted termination for non-payment under the applicable lease rules. The construction obligation and continuing rental duties must both be considered.
ข้อตกลงก่อสร้างแลกกับการเช่า 11 ปีเป็นสัญญาต่างตอบแทนพิเศษที่บังคับได้แม้ไม่ได้จดทะเบียนตามมาตรา 538 แต่ผู้เช่ายังต้องชำระค่าเช่า ผู้ให้เช่ามีสิทธิบอกเลิกเพราะไม่ชำระค่าเช่าตามหลักมาตรา 560

Court's Holding (Ratio Decidendi) คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)

An 11-year construction arrangement qualified for special treatment, but termination for non-payment remained available.
ข้อตกลงก่อสร้างแลกกับการเช่า 11 ปีเป็นสัญญาต่างตอบแทนพิเศษที่บังคับได้แม้ไม่ได้จดทะเบียนตามมาตรา 538 แต่ผู้เช่ายังต้องชำระค่าเช่า ผู้ให้เช่ามีสิทธิบอกเลิกเพราะไม่ชำระค่าเช่าตามหลักมาตรา 560

Legal Analysis การวิเคราะห์ทางกฎหมาย

Special status does not remove the tenant’s rental duties.

Compare 8534/2542, 379/2511. Read the combined analysis of reciprocal agreements and lease renewal.

Thai judgment reproduced by ThaiDeka. The text on this page is an editorial summary.

ข้อตกลงก่อสร้างแลกกับการเช่า 11 ปีเป็นสัญญาต่างตอบแทนพิเศษที่บังคับได้แม้ไม่ได้จดทะเบียนตามมาตรา 538 แต่ผู้เช่ายังต้องชำระค่าเช่า ผู้ให้เช่ามีสิทธิบอกเลิกเพราะไม่ชำระค่าเช่าตามหลักมาตรา 560

เปรียบเทียบฎีกา 8534/2542, 379/2511 และอ่านเรื่อง สัญญาต่างตอบแทนกับการต่ออายุการเช่า

อ่านคำพิพากษาภาษาไทยที่ ThaiDeka เนื้อหาหน้านี้เป็นบทสรุปและคำอธิบายของสำนักงาน

Full Court Decision คำพิพากษาฉบับเต็ม

The following is the full text of Supreme Court Decision No. 412/2511. Source: deka.supremecourt.or.th ต่อไปนี้คือคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 412/2511 ฉบับเต็ม แหล่งที่มา: deka.supremecourt.or.th

English translation is being prepared and will be available soon.

สัญญาก่อสร้างที่ผู้สร้างยอมยกกรรมสิทธิ์ในเคหะที่สร้างให้แก่เจ้าของที่ดิน.และเจ้าของที่ดินต้องยอมให้ผู้ก่อสร้างเช่าเคหะนั้น. เป็นสัญญาเช่าและสัญญาต่างตอบแทนชนิดพิเศษนอกเหนือไปจากสัญญาเช่าธรรมดาด้วย. แม้จะระบุให้เช่าได้มีกำหนด 11 ปี ก็ไม่อยู่ในข่ายที่จะต้องไปจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 538.แต่ในเรื่องเช่านั้นทั้ง 2 ฝ่ายต้องปฏิบัติต่อกันตามกฎหมายว่าด้วยการเช่าทรัพย์ตามธรรมดาคือผู้เช่าต้องชำระค่าเช่าตามสัญญาเช่า. เมื่อผู้เช่าไม่ชำระค่าเช่าก็เป็นการผิดสัญญาเช่า. ผู้ให้เช่าก็ย่อมบอกเลิกการเช่าได้. ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 560.
โจทก์ฟ้องว่า จำเลยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ดิน ได้ทำสัญญายอมให้โจทก์มีสิทธิทำการก่อสร้างตึกแถว โดยโจทก์เป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายในการก่อสร้างทั้งหมด เมื่อก่อสร้างเสร็จแล้วต้องยกกรรมสิทธิ์ให้แก่จำเลย แต่โจทก์มีสิทธิเรียกเก็บเงินค่าก่อสร้างได้จำเลยต้องทำสัญญาให้แก่ผู้เช่ามีกำหนด 9 ปี ถ้าโจทก์เช่าเองจำเลยยอมให้เช่า 11 ปี โจทก์ได้เช่าห้องพิพาท 1 ห้อง และได้ขอร้องให้จำเลยไปจดทะเบียนการเช่า จำเลยเพิกเฉยขอให้ศาลบังคับ จำเลยให้การและฟ้องแย้งว่า ได้ตกลงสร้างตึก 12 คูหา แต่โจทก์ผิดสัญญาสร้างตึกเสร็จเพียง 4 คูหา เรียกเก็บแป๊ะเจี๊ยะเป็นส่วนของโจทก์แล้ว 3 คูหา อีก 1 คูหา โจทก์ขอเช่าในอัตราค่าเช่าเดือนละ 130บาท โจทก์ไม่ชำระค่าเช่า จำเลยจึงบอกเลิกสัญญาเช่าและสัญญาก่อสร้างจึงขอให้ศาลบังคับให้จำเลยใช้ค่าเช่าที่ค้างและค่าเสียหาย ศาลชั้นต้นเห็นว่า สัญญาก่อสร้างตึกแถวเป็นสัญญาต่างตอบแทนโจทก์สร้างไม่ครบ 12 ห้อง เรียกได้ว่าไม่กระทำการชำระหนี้ภายในกำหนดเวลา จำเลยได้บอกเลิกสัญญาก่อสร้างและสัญญาเช่าแล้ว พันธะที่โจทก์จำเลยพึงมีต่อกันย่อมหมดไป พิพากษาให้ยกฟ้อง ศาลอุทธรณ์พิพากษายืน ศาลฎีกาเห็นว่า คู่สัญญาไม่ได้ตกลงกันว่า โจทก์จะต้องสร้างครบทั้ง 12 ห้องเสียก่อน จำเลยจึงจะให้โจทก์เช่าได้ เมื่อโจทก์สร้างตึกเสร็จ 4 ห้อง เรียกเก็บแป๊ะเจี๊ยะ 3 ห้อง ส่วนอีกห้องหนึ่งนั้นโจทก์เช่าอยู่เอง จึงเห็นได้ว่าคู่กรณีมีเจตนาตรงกันว่า เมื่อสร้างตึกแถวเสร็จเพียงใดก็ให้กรรมสิทธิ์ในตึกตกเป็นของจำเลยแต่บัดนั้นเป็นต้นไป แม้จำเลยจะบอกเลิกสัญญากับโจทก์แล้ว ที่จำเลยให้โจทก์เช่าตึกแถวห้องพิพาทก็ยังมีผลบังคับได้อยู่ ประเด็นในเรื่องค้างชำระค่าเช่านั้นศาลฎีกาเห็นว่า โจทก์ค้างค่าเช่า ปัญหาต่อไปจึงมีว่าการที่โจทก์ค้างชำระค่าเช่านี้จะเป็นเหตุให้จำเลยบอกเลิกการเช่าห้องพิพาทได้หรือไม่ ศาลฎีกาเห็นว่า สัญญาก่อสร้างตามเอกสาร ล.1เป็นสัญญาเช่าและสัญญาต่างตอบแทนชนิดพิเศษนอกเหนือไปจากสัญญาเช่าธรรมดาด้วย แม้จะระบุให้เช่าได้มีกำหนด 11 ปี ก็ไม่อยู่ในข่ายที่จะต้องไปจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 538 แต่ในเรื่องเช่านั้น โจทก์จำเลยต้องปฏิบัติต่อกันตามกฎหมายว่าด้วยการเช่าทรัพย์ตามธรรมดา คือโจทก์จะต้องชำระค่าเช่าให้จำเลยตามสัญญาเช่า เมื่อโจทก์ไม่ชำระค่าเช่าจำเลยก็ย่อมบอกเลิกสัญญาหมาย ล.1 ซึ่งมีการเช่ารวมอยู่ด้วยได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 560 ฎีกาโจทก์ฟังไม่ขึ้น พิพากษายืน.

Code Sections Referenced มาตราที่อ้างอิง

💡 What This Means for You 💡 สิ่งที่หมายถึงสำหรับคุณ

A building agreement under which the builder handed the shophouses to the landowner in return for an 11-year lease was a special reciprocal contract that needed no registration under section 538, but the tenant still owed rent like any tenant. Unpaid rent let the landlord terminate under section 560. Pay on time and keep proof of every payment. Special status does not protect a tenant in rent default.
แม้สัญญาก่อสร้างที่ผู้สร้างยกกรรมสิทธิ์ตึกให้เจ้าของที่ดินแลกกับสิทธิเช่า 11 ปี จะเป็นสัญญาต่างตอบแทนชนิดพิเศษที่ไม่ต้องจดทะเบียนตามมาตรา 538 ผู้เช่ายังต้องปฏิบัติหน้าที่ของผู้เช่าตามปกติ โดยเฉพาะการชำระค่าเช่า เมื่อผู้เช่าค้างค่าเช่า ผู้ให้เช่าบอกเลิกสัญญาได้ตามมาตรา 560 ผู้เช่าควรชำระค่าเช่าตรงเวลาและเก็บหลักฐานการชำระทุกงวด เพราะสถานะพิเศษไม่คุ้มครองการผิดนัดชำระค่าเช่า

Frequently Asked Questions คำถามที่พบบ่อย

What did Supreme Court decision 412/2511 establish? ฎีกาที่ 412/2511 วินิจฉัยเรื่องใด

An 11-year construction arrangement qualified for special treatment, but termination for non-payment remained available. Special status does not remove the tenant’s rental duties.

ข้อตกลงก่อสร้างแลกกับการเช่า 11 ปีเป็นสัญญาต่างตอบแทนพิเศษที่บังคับได้แม้ไม่ได้จดทะเบียนตามมาตรา 538 แต่ผู้เช่ายังต้องชำระค่าเช่า ผู้ให้เช่ามีสิทธิบอกเลิกเพราะไม่ชำระค่าเช่าตามหลักมาตรา 560

ศาลฎีกา 412/2511 การต่อสัญญาเช่าในประเทศไทย ข้อตกลงต่างตอบแทนพิเศษ ฎีกา 412/2511

📖 Further Reading on ThaiLawOnline 📖 อ่านเพิ่มเติมที่ ThaiLawOnline

Sebastien H. Brousseau นิติศาสตรบัณฑิต, วิทยาศาสตรบัณฑิต. ที่ปรึกษาด้านกฎหมายต่างประเทศ
Wichuda Atthamethakon ปริญญาโทด้านกฎหมาย. ทนายความและโนตารีไทย

Reviewed and annotated by qualified legal professionals with over 18 years of practice in Thai law.

ตรวจสอบและอธิบายโดยผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายที่มีประสบการณ์การปฏิบัติงานด้านกฎหมายไทยมากกว่า 18 ปี

Disclaimer: The English translations provided on this website are unofficial and for informational purposes only. The authoritative text of Thai statutes is in the Thai language as published in the Royal Thai Government Gazette (Ratchakitchanubeksa). This content does not constitute legal advice. For specific legal questions, consult a qualified Thai attorney.

Copyright © 2026 ThaiLaw Online Co. Ltd. The Thai statutory text (ตัวบทกฎหมาย) and the original Thai-language Supreme Court (Dika) decisions are in the public domain as published in the Royal Thai Government Gazette (ราชกิจจานุเบกษา) pursuant to Section 7 of the Copyright Act B.E. 2537 (1994). All other content, including English translations, Supreme Court (Dika) decision summaries, legal annotations, cross-references, commentary, and editorial analysis, is the copyrighted intellectual property of ThaiLawOnline and its editors, Sebastien H. Brousseau (LL.B.) and Wichuda Atthamethakon (LL.M.). Unauthorized reproduction or distribution is prohibited.

ข้อสงวนสิทธิ์: คำแปลภาษาอังกฤษที่ให้ไว้ในเว็บไซต์นี้เป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการและมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ตัวบทกฎหมายที่เป็นทางการคือภาษาไทยตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เนื้อหานี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย สำหรับคำถามทางกฎหมายเฉพาะ กรุณาปรึกษาทนายความไทยที่มีคุณสมบัติ

ลิขสิทธิ์ © 2026 บริษัท ไทยลอว์ ออนไลน์ จำกัด ตัวบทกฎหมายภาษาไทยและคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับภาษาไทยดั้งเดิมเป็นสาธารณสมบัติ ตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เนื้อหาอื่นทั้งหมด ได้แก่ คำแปลภาษาอังกฤษ บทสรุปคำพิพากษาศาลฎีกา คำอธิบายกฎหมาย การอ้างอิงข้าม ข้อวิจารณ์ และบทวิเคราะห์ทางบรรณาธิการ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาอันมีลิขสิทธิ์ของ ThaiLawOnline และบรรณาธิการ เซบาสเตียง อ็อง บรูโซ (LL.B.) และ วิชุดา อรรถเมธากร (LL.M.) ห้ามทำซ้ำหรือเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง