มาตรา 321: การระงับหนี้โดยการชำระหนี้อย่างอื่น
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าเจ้าหนี้ยอมรับการชำระหนี้อย่างอื่นแทนการชำระหนี้ที่ได้ตกลงกันไว้ ท่านว่าหนี้นั้นก็เป็นอันระงับสิ้นไป ถ้าเพื่อที่จะทำให้พอแก่ใจเจ้าหนี้นั้น ลูกหนี้รับภาระเป็นหนี้อย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นใหม่ต่อเจ้าหนี้ไซร้ เมื่อกรณีเป็นที่สงสัย ท่านมิให้สันนิษฐานว่าลูกหนี้ได้ก่อหนี้นั้นขึ้นแทนการชำระหนี้ ถ้าชำระหนี้ด้วยออก-ด้วยโอน-หรือด้วยสลักหลังตั๋วเงินหรือประทวนสินค้า ท่านว่าหนี้นั้นจะระงับสิ้นไปต่อเมื่อตั๋วเงินหรือประทวนสินค้านั้นได้ใช้เงินแล้ว
คัดลอกจากราชกิจจานุเบกษา / สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
คำแปลภาษาอังกฤษ
An obligation is extinguished if the creditor accepts in lieu of performance another performance than agreed upon. If the debtor, for the purpose of satisfying the creditor, assumes a new obligation towards him, is not to be presumed, in case of doubt, that he assumes the obligation in lieu of performance. If performance is made by making, transferring, or endorsing a bull or warrant, the obligation is extinguished only if such bill or warrant is paid.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 321 เป็นส่วนหนึ่งของบรรพ 2 ว่าด้วยหนี้แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เนื้อหานี้รอการจัดทำหมายเหตุของสำนักงาน ตัวบทภาษาไทยข้างต้นคัดลอกจากต้นฉบับ ของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อพิจารณาเชิงปฏิบัติ
สำหรับทนายความ: เมื่อลูกหนี้โอนทรัพย์สินแทนการชำระเงิน ต้องระบุเป็นลายลักษณ์อักษรว่ายอมรับเป็นการชำระหนี้เต็มจำนวน มิเช่นนั้นจะถือเป็นเพียงประกันเพิ่มเติม สำหรับประชาชนทั่วไป: การมอบทรัพย์สินแทนเงินระงับหนี้ได้เฉพาะเมื่อเจ้าหนี้ยินยอมชัดแจ้งว่าเป็นการชำระเต็มจำนวน
ความเป็นมาทางกฎหมาย
บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ฉบับเดิม ไม่มีการแก้ไขสาระสำคัญในภายหลัง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 13678/2558 (2015)
การชำระหนี้อย่างอื่นแทนระงับหนี้เดิมได้ต่อเมื่อเจ้าหนี้ยอมรับอย่างชัดแจ้งว่าเป็นการชำระแทน
มาตรา 321 วรรคหนึ่งระงับหนี้ต่อเมื่อเจ้าหนี้ยอมรับการชำระหนี้อย่างอื่นที่แตกต่างจากที่ตกลงกัน การโอนหนี้โดยไม่ได้รับความยินยอมของเจ้าหนี้ว่าเป็นการชำระหนี้แทนไม่ทำให้หนี้เดิมระงับ
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 92 คดี (พ.ศ. 2486 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6964/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2960/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3096/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13678/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 18801/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 10227/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6823/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4895/2551 (2008)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil and Commercial Code, s. 321 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil and Commercial Code (Thailand), s. 321. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-321/ (accessed 8 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.พ.พ. มาตรา 321 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-321/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-321/"><p>ถ้าเจ้าหนี้ยอมรับการชำระหนี้อย่างอื่นแทนการชำระหนี้ที่ได้ตกลงกันไว้ ท่านว่าหนี้นั้นก็เป็นอันระงับสิ้นไป ถ้าเพื่อที่จะทำให้พอแก่ใจเจ้าหนี้นั้น ลูกหนี้รับภาระเป็นหนี้อย่างใดอย่างหนึ่งขึ้นใหม่ต่อเจ้าหนี้ไซร้ เมื่อกรณีเป็นที่สงสัย ท่านมิให้สันนิษฐานว่าลูกหนี้ได้ก่อหนี้นั้นขึ้นแทนการชำระหนี้ ถ้าชำระหนี้ด้วยออก-ด้วยโอน-หรือด้วยสลักหลังตั๋วเงินหรือประทวนสินค้า ท่านว่าหนี้นั้นจะระงับสิ้นไปต่อเมื่อตั๋วเงินหรือประทวนสินค้านั้นได้ใช้เงินแล้ว</p><footer>Civil and Commercial Code, s. 321 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-code/section-321/">ThaiLawOnline</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา