ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 144: ห้ามดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อศาลใดมีคำพิพากษา หรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีหรือในประเด็นข้อใดแห่งคดีแล้ว ห้ามมิให้ดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลนั้นอันเกี่ยวกับคดีหรือประเด็นที่ได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้วนั้น เว้นแต่กรณีจะอยู่ภายใต้บังคับบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วย
(๑) การแก้ไขข้อผิดพลาดเล็กน้อยหรือข้อผิดหลงเล็กน้อยอื่น ๆ ตามมาตรา ๑๔๓
(๒) การพิจารณาใหม่แห่งคดีซึ่งได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินไปฝ่ายเดียว ตามมาตรา ๒๐๙ และคดีที่เอกสารได้สูญหายหรือบุบสลายตามมาตรา ๕๓
(๓) การยื่น การยอมรับ หรือไม่ยอมรับ ซึ่งอุทธรณ์หรือฎีกาตามมาตรา ๒๒๙ และ ๒๔๗ และการดำเนินวิธีบังคับชั่วคราวในระหว่างการยื่นอุทธรณ์ หรือฎีกาตามมาตรา ๒๕๔ วรรคสุดท้าย
(๔) การที่ศาลฎีกาหรือศาลอุทธรณ์ส่งคดีคืนไปยังศาลล่างที่ได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้น เพื่อให้พิพากษาใหม่หรือพิจารณาและพิพากษาใหม่ตามมาตรา ๒๔๓
(๕) การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งตามมาตรา ๒๗๑ทั้งนี้ ไม่เป็นการตัดสิทธิในอันที่จะบังคับตามบทบัญญัติแห่งมาตรา ๑๖ และ ๒๔๐ ว่าด้วยการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยศาลอื่นแต่งตั้ง
คำแปลภาษาอังกฤษ
When any court has given a judgment or an order deciding a case or any issue in a case, it is prohibited to conduct proceedings in that court relating to the case or the issue that has been decided, except where the case falls under the provisions of this Code on:
(๑) การแก้ไขข้อผิดพลาดเล็กน้อยหรือข้อผิดหลงเล็กน้อยอื่น ๆ ตามมาตรา ๑๔๓
(๒) การพิจารณาใหม่แห่งคดีซึ่งได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินไปฝ่ายเดียว ตามมาตรา ๒๐๙ และคดีที่เอกสารได้สูญหายหรือบุบสลายตามมาตรา ๕๓
(๓) การยื่น การยอมรับ หรือไม่ยอมรับ ซึ่งอุทธรณ์หรือฎีกาตามมาตรา ๒๒๙ และ ๒๔๗ และการดำเนินวิธีบังคับชั่วคราวในระหว่างการยื่นอุทธรณ์ หรือฎีกาตามมาตรา ๒๕๔ วรรคสุดท้าย
(๔) การที่ศาลฎีกาหรือศาลอุทธรณ์ส่งคดีคืนไปยังศาลล่างที่ได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้น เพื่อให้พิพากษาใหม่หรือพิจารณาและพิพากษาใหม่ตามมาตรา ๒๔๓
(5) execution of a judgment or order under Section 271.
This shall not preclude enforcement under the provisions of Sections 16 and 240 concerning proceedings conducted by another court so appointed.
ตรวจสอบกับตัวบทภาษาไทยแล้ว 6 พฤศจิกายน 2026
ต้องการทนายความ? หากมาตรานี้เกี่ยวกับเรื่องของท่าน ปรึกษาสำนักงานกฎหมายของเราได้ทางออนไลน์ เป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ นัดปรึกษาออนไลน์ →
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 144 ห้ามดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำในศาลเดียวกันเกี่ยวกับคดีหรือประเด็นที่วินิจฉัยชี้ขาดแล้ว เพื่อรักษาความถึงที่สุดของการวินิจฉัยภายในศาล แล้วกำหนดกรณีที่ไม่ต้องห้าม ได้แก่ การแก้ไขข้อผิดหลง (มาตรา 143) การพิจารณาใหม่คดีที่ตัดสินฝ่ายเดียวหรือเอกสารสูญหาย การอุทธรณ์ฎีกา คดีที่ศาลสูงส่งคืนให้พิพากษาใหม่ และการบังคับคดีตามมาตรา 271 แนวคำพิพากษาฎีกาถือว่าการพิจารณาว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำหรือไม่ ให้ดูขณะที่ศาลมีคำพิพากษา มิใช่ขณะยื่นฟ้อง และเรื่องที่อาศัยประเด็นต่างกันจริงไม่เป็นการซ้ำ บทนี้ใกล้เคียงกับมาตรา 148 ว่าด้วยฟ้องซ้ำ แต่มาตรา 144 ว่าด้วยการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำในคดีเดียวกัน มิใช่การฟ้องใหม่
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรานี้ห้ามคู่ความรื้อประเด็นที่ศาลวินิจฉัยแล้วในคดีเดียวกัน ซึ่งคุ้มครองฝ่ายที่ชนะจากการยื่นคำร้องซ้ำไม่จบสิ้น แต่ก็อาจขัดขวางการดำเนินการที่ชอบธรรมหากทับซ้อนกับประเด็นที่วินิจฉัยแล้ว การพิจารณาว่าเป็นการซ้ำที่ต้องห้ามหรือไม่ ให้ดูขณะมีคำพิพากษาเดิม และการดำเนินการที่ยกประเด็นต่างกันจริง หรืออยู่ในข้อยกเว้น เช่น การบังคับคดีหรืออุทธรณ์ ไม่ต้องห้าม หากถูกอ้างว่าคำร้องของท่านเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ ควรตรวจว่าประเด็นถูกวินิจฉัยแล้วจริงหรือเป็นเรื่องใหม่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7019/2567 (2024)
การพิจารณาว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำที่ต้องห้ามตามมาตรา 144 วรรคหนึ่งหรือไม่ ต้องพิจารณาขณะที่ศาลในคดีใดคดีหนึ่งมีคำพิพากษา มิใช่พิจารณาขณะยื่นฟ้อง
ศาลอ้างมาตรา 144 วรรคหนึ่งและวินิจฉัยว่าการพิจารณาว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำต้องดูขณะที่ศาลในคดีใดคดีหนึ่งมีคำพิพากษา มิใช่ขณะยื่นฟ้อง และวินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เป็นการซ้ำกับคดีก่อนหรือไม่บนหลักดังกล่าว
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2088/2566 (2023)
คำร้องภายหลังที่ยกประเด็นต่างจากที่คำสั่งเดิมวินิจฉัย ย่อมไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำที่ต้องห้ามตามมาตรา 144
ศาลวินิจฉัยว่าคำสั่งเดิมที่ยกคำร้องสองฉบับเป็นคนละประเด็นกับคำร้องของจำเลยที่ขอเพิกถอนคำสั่งเจ้าพนักงานบังคับคดีที่อายัดเงินค่าเช่า เมื่อประเด็นต่างกัน คำร้องภายหลังจึงไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามมาตรา 144
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1467/2566 (2023)
เมื่อศาลสูงยังมิได้วินิจฉัยชี้ขาดปัญหาเกี่ยวด้วยการบังคับคดี คำร้องภายหลังในปัญหานั้นย่อมไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำที่ต้องห้ามตามมาตรา 144
ศาลวินิจฉัยว่าคำร้องครั้งก่อนศาลฎีกายังไม่ได้วินิจฉัยชี้ขาดเกี่ยวด้วยการบังคับคดีในการรังวัดแบ่งแยก และคำร้องครั้งนี้เป็นคนละกรณี จึงไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำที่ต้องห้ามตามมาตรา 144
บทสรุปคำพิพากษาที่คัดเลือกจากคลังข้อมูลวิจัยของสำนักงาน ลิงก์แหล่งที่มาระบุเอกสารที่ใช้ แต่การมีลิงก์เพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าได้ตรวจสอบตรงกับต้นฉบับทางการของศาลแล้ว
หน้าคำพิพากษาศาลฎีกาบนเว็บไซต์นี้ที่เกี่ยวกับมาตรานี้
แสดงคำพิพากษาที่อ้างถึงมาตรานี้ในฐานข้อมูลของเรา ดูคำพิพากษาเพิ่มเติมได้ที่ส่วนคำพิพากษาศาลฎีกา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 266 คดี (พ.ศ. 2490 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4286/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7019/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 883/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2088/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1467/2566 (2023) คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1467/2566
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3646/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3332/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6008/2564 (2021)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คู่ความรื้อประเด็นที่ศาลวินิจฉัยแล้วในคดีเดียวกันได้หรือไม่
ไม่ได้ มาตรา 144 ห้ามดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลเดียวกันในคดีหรือประเด็นที่วินิจฉัยชี้ขาดแล้ว เว้นแต่ข้อยกเว้นที่กำหนด เช่น การอุทธรณ์และการบังคับคดี
พิจารณาว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำเมื่อใด
แนวคำพิพากษาถือว่าการพิจารณาว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำที่ต้องห้ามตามมาตรา 144 หรือไม่ ให้ดูขณะที่ศาลมีคำพิพากษา มิใช่ขณะยื่นฟ้อง
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 144. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-144/ (accessed 21 พฤศจิกายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 144 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-144/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-144/"><p>เมื่อศาลใดมีคำพิพากษา หรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีหรือในประเด็นข้อใดแห่งคดีแล้ว ห้ามมิให้ดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลนั้นอันเกี่ยวกับคดีหรือประเด็นที่ได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้วนั้น เว้นแต่กรณีจะอยู่ภายใต้บังคับบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วย (๑) การแก้ไขข้อผิดพลาดเล็กน้อยหรือข้อผิดหลงเล็กน้อยอื่น ๆ ตามมาตรา ๑๔๓ (๒) การพิจารณาใหม่แห่งคดีซึ่งได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินไปฝ่ายเดียว ตามมาตรา ๒๐๙ และคดีที่เอกสารได้สูญหายหรือบุบสลายตามมาตรา ๕๓ (๓) การยื่น การยอมรับ หรือไม่ยอมรับ ซึ่งอุทธรณ์หรือฎีกาตามมาตรา ๒๒๙ และ ๒๔๗ และการดำเนินวิธีบังคับชั่วคราวในระหว่างการยื่นอุทธรณ์ หรือฎีกาตามมาตรา ๒๕๔ วรรคสุดท้าย (๔) การที่ศาลฎีกาหรือศาลอุทธรณ์ส่งคดีคืนไปยังศาลล่างที่ได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้น เพื่อให้พิพากษาใหม่หรือพิจารณาและพิพากษาใหม่ตามมาตรา ๒๔๓ (๕) การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งตามมาตรา ๒๗๑ทั้งนี้ ไม่เป็นการตัดสิทธิในอันที่จะบังคับตามบทบัญญัติแห่งมาตรา ๑๖ และ ๒๔๐ ว่าด้วยการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยศาลอื่นแต่งตั้ง</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 144 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-144/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา