ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 144: ห้ามดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อศาลใดมีคำพิพากษา หรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีหรือในประเด็นข้อใดแห่งคดีแล้ว ห้ามมิให้ดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลนั้นอันเกี่ยวกับคดีหรือประเด็นที่ได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้วนั้น เว้นแต่กรณีจะอยู่ภายใต้บังคับบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วย
(๑) การแก้ไขข้อผิดพลาดเล็กน้อยหรือข้อผิดหลงเล็กน้อยอื่น ๆ ตามมาตรา ๑๔๓
(๒) การพิจารณาใหม่แห่งคดีซึ่งได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินไปฝ่ายเดียว ตามมาตรา ๒๐๙ และคดีที่เอกสารได้สูญหายหรือบุบสลายตามมาตรา ๕๓
(๓) การยื่น การยอมรับ หรือไม่ยอมรับ ซึ่งอุทธรณ์หรือฎีกาตามมาตรา ๒๒๙ และ ๒๔๗ และการดำเนินวิธีบังคับชั่วคราวในระหว่างการยื่นอุทธรณ์ หรือฎีกาตามมาตรา ๒๕๔ วรรคสุดท้าย
(๔) การที่ศาลฎีกาหรือศาลอุทธรณ์ส่งคดีคืนไปยังศาลล่างที่ได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้น เพื่อให้พิพากษาใหม่หรือพิจารณาและพิพากษาใหม่ตามมาตรา ๒๔๓
(๕) การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งตามมาตรา ๒๗๑ทั้งนี้ ไม่เป็นการตัดสิทธิในอันที่จะบังคับตามบทบัญญัติแห่งมาตรา ๑๖ และ ๒๔๐ ว่าด้วยการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยศาลอื่นแต่งตั้ง
คำแปลภาษาอังกฤษ
When any court has given a judgment or an order deciding a case or any issue in a case, it is prohibited to conduct proceedings in that court relating to the case or the issue that has been decided, except where the case falls under the provisions of this Code on:
(1) the correction of a minor error or other minor slip under Section 143;
(2) a new trial of a case that was heard and decided ex parte under Section 209, and a case where documents have been lost or damaged under Section 53;
(3) the filing, acceptance, or non-acceptance of an appeal or further appeal under Sections 229 and 247, and the taking of provisional measures during the filing of an appeal or further appeal under Section 254 final paragraph;
(4) the return of a case by the Supreme Court or the appeal court to a lower court that heard and decided the case, for it to give judgment anew or to hear and give judgment anew under Section 243;
(5) execution of a judgment or order under Section 271.
This shall not preclude enforcement under the provisions of Sections 16 and 240 concerning proceedings conducted by another court so appointed.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 144 ห้ามดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำในศาลเดียวกันเกี่ยวกับคดีหรือประเด็นที่วินิจฉัยชี้ขาดแล้ว เพื่อรักษาความถึงที่สุดของการวินิจฉัยภายในศาล แล้วกำหนดกรณีที่ไม่ต้องห้าม ได้แก่ การแก้ไขข้อผิดหลง (มาตรา 143) การพิจารณาใหม่คดีที่ตัดสินฝ่ายเดียวหรือเอกสารสูญหาย การอุทธรณ์ฎีกา คดีที่ศาลสูงส่งคืนให้พิพากษาใหม่ และการบังคับคดีตามมาตรา 271 แนวคำพิพากษาฎีกาถือว่าการพิจารณาว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำหรือไม่ ให้ดูขณะที่ศาลมีคำพิพากษา มิใช่ขณะยื่นฟ้อง และเรื่องที่อาศัยประเด็นต่างกันจริงไม่เป็นการซ้ำ บทนี้ใกล้เคียงกับมาตรา 148 ว่าด้วยฟ้องซ้ำ แต่มาตรา 144 ว่าด้วยการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำในคดีเดียวกัน มิใช่การฟ้องใหม่
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรานี้ห้ามคู่ความรื้อประเด็นที่ศาลวินิจฉัยแล้วในคดีเดียวกัน ซึ่งคุ้มครองฝ่ายที่ชนะจากการยื่นคำร้องซ้ำไม่จบสิ้น แต่ก็อาจขัดขวางการดำเนินการที่ชอบธรรมหากทับซ้อนกับประเด็นที่วินิจฉัยแล้ว การพิจารณาว่าเป็นการซ้ำที่ต้องห้ามหรือไม่ ให้ดูขณะมีคำพิพากษาเดิม และการดำเนินการที่ยกประเด็นต่างกันจริง หรืออยู่ในข้อยกเว้น เช่น การบังคับคดีหรืออุทธรณ์ ไม่ต้องห้าม หากถูกอ้างว่าคำร้องของท่านเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำ ควรตรวจว่าประเด็นถูกวินิจฉัยแล้วจริงหรือเป็นเรื่องใหม่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7019/2567 (2024)
การพิจารณาว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำที่ต้องห้ามตามมาตรา 144 วรรคหนึ่งหรือไม่ ต้องพิจารณาขณะที่ศาลในคดีใดคดีหนึ่งมีคำพิพากษา มิใช่พิจารณาขณะยื่นฟ้อง
ศาลอ้างมาตรา 144 วรรคหนึ่งและวินิจฉัยว่าการพิจารณาว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำต้องดูขณะที่ศาลในคดีใดคดีหนึ่งมีคำพิพากษา มิใช่ขณะยื่นฟ้อง และวินิจฉัยว่าฟ้องของโจทก์เป็นการซ้ำกับคดีก่อนหรือไม่บนหลักดังกล่าว
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2088/2566 (2023)
คำร้องภายหลังที่ยกประเด็นต่างจากที่คำสั่งเดิมวินิจฉัย ย่อมไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำที่ต้องห้ามตามมาตรา 144
ศาลวินิจฉัยว่าคำสั่งเดิมที่ยกคำร้องสองฉบับเป็นคนละประเด็นกับคำร้องของจำเลยที่ขอเพิกถอนคำสั่งเจ้าพนักงานบังคับคดีที่อายัดเงินค่าเช่า เมื่อประเด็นต่างกัน คำร้องภายหลังจึงไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำตามมาตรา 144
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1467/2566 (2023)
เมื่อศาลสูงยังมิได้วินิจฉัยชี้ขาดปัญหาเกี่ยวด้วยการบังคับคดี คำร้องภายหลังในปัญหานั้นย่อมไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำที่ต้องห้ามตามมาตรา 144
ศาลวินิจฉัยว่าคำร้องครั้งก่อนศาลฎีกายังไม่ได้วินิจฉัยชี้ขาดเกี่ยวด้วยการบังคับคดีในการรังวัดแบ่งแยก และคำร้องครั้งนี้เป็นคนละกรณี จึงไม่เป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำที่ต้องห้ามตามมาตรา 144
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 266 คดี (พ.ศ. 2490 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4286/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7019/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 883/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2088/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1467/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3646/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3332/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6008/2564 (2021)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คู่ความรื้อประเด็นที่ศาลวินิจฉัยแล้วในคดีเดียวกันได้หรือไม่
ไม่ได้ มาตรา 144 ห้ามดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลเดียวกันในคดีหรือประเด็นที่วินิจฉัยชี้ขาดแล้ว เว้นแต่ข้อยกเว้นที่กำหนด เช่น การอุทธรณ์และการบังคับคดี
พิจารณาว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำเมื่อใด
แนวคำพิพากษาถือว่าการพิจารณาว่าเป็นการดำเนินกระบวนพิจารณาซ้ำที่ต้องห้ามตามมาตรา 144 หรือไม่ ให้ดูขณะที่ศาลมีคำพิพากษา มิใช่ขณะยื่นฟ้อง
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 144 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 144. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-144/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 144 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-144/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-144/"><p>เมื่อศาลใดมีคำพิพากษา หรือคำสั่งวินิจฉัยชี้ขาดคดีหรือในประเด็นข้อใดแห่งคดีแล้ว ห้ามมิให้ดำเนินกระบวนพิจารณาในศาลนั้นอันเกี่ยวกับคดีหรือประเด็นที่ได้วินิจฉัยชี้ขาดแล้วนั้น เว้นแต่กรณีจะอยู่ภายใต้บังคับบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วย (๑) การแก้ไขข้อผิดพลาดเล็กน้อยหรือข้อผิดหลงเล็กน้อยอื่น ๆ ตามมาตรา ๑๔๓ (๒) การพิจารณาใหม่แห่งคดีซึ่งได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินไปฝ่ายเดียว ตามมาตรา ๒๐๙ และคดีที่เอกสารได้สูญหายหรือบุบสลายตามมาตรา ๕๓ (๓) การยื่น การยอมรับ หรือไม่ยอมรับ ซึ่งอุทธรณ์หรือฎีกาตามมาตรา ๒๒๙ และ ๒๔๗ และการดำเนินวิธีบังคับชั่วคราวในระหว่างการยื่นอุทธรณ์ หรือฎีกาตามมาตรา ๒๕๔ วรรคสุดท้าย (๔) การที่ศาลฎีกาหรือศาลอุทธรณ์ส่งคดีคืนไปยังศาลล่างที่ได้พิจารณาและชี้ขาดตัดสินคดีนั้น เพื่อให้พิพากษาใหม่หรือพิจารณาและพิพากษาใหม่ตามมาตรา ๒๔๓ (๕) การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งตามมาตรา ๒๗๑ทั้งนี้ ไม่เป็นการตัดสิทธิในอันที่จะบังคับตามบทบัญญัติแห่งมาตรา ๑๖ และ ๒๔๐ ว่าด้วยการดำเนินกระบวนพิจารณาโดยศาลอื่นแต่งตั้ง</p><footer>Civil Procedure Code, s. 144 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-144/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา