ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 188: คดีไม่มีข้อพิพาท
ตัวบทกฎหมาย
ในคดีที่ไม่มีข้อพิพาท ให้ใช้ข้อบังคับต่อไปนี้
(๑) ให้เริ่มคดีโดยยื่นคำร้องขอต่อศาล
(๒) ศาลอาจเรียกพยานมาสืบได้เองตามที่เห็นจำเป็นและวินิจฉัยชี้ขาดตามที่เห็นสมควรและยุติธรรม
(๓) ทางแก้แห่งคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลนั้นให้ใช้ได้แต่โดยวิธียื่นอุทธรณ์หรือฎีกาเท่านั้น และให้อุทธรณ์ฎีกาได้แต่เฉพาะในสองกรณีต่อไปนี้(ก) ถ้าศาลได้ยกคำร้องขอของคู่ความฝ่ายที่เริ่มคดีเสียทั้งหมดหรือแต่บางส่วน หรือ(ข) ในเหตุที่มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการพิจารณาหรือพิพากษาหรือคำสั่ง
(๔) ถ้าบุคคลอื่นใดนอกจากคู่ความที่ได้ยื่นฟ้องคดีอันไม่มีข้อพิพาทได้เข้ามาเกี่ยวข้องในคดีโดยตรงหรือโดยอ้อม ให้ถือว่าบุคคลเช่นว่ามานี้เป็นคู่ความ และให้ดำเนินคดีไปตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยคดีอันมีข้อพิพาท แต่ในคดีที่ยื่นคำร้องขอต่อศาล เพื่อให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้คำอนุญาตที่ผู้แทนโดยชอบธรรมได้ปฏิเสธเสีย หรือให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งถอนคืนคำอนุญาตอันได้ให้ไว้แก่ผู้ไร้ความสามารถนั้น ให้ถือว่าเป็นคดีไม่มีข้อพิพาท แม้ถึงว่าผู้แทนโดยชอบธรรมหรือผู้ไร้ความสามารถนั้นจะได้มาศาล และแสดงข้อคัดค้านในการให้คำอนุญาตหรือถอนคืนคำอนุญาตเช่นว่านั้น
คำแปลภาษาอังกฤษ
In a non-contentious case, the following provisions shall apply:
(1) The case shall be commenced by submitting a petition to the court.
(2) The court may of its own motion summon witnesses to give evidence as it thinks necessary, and adjudicate as it thinks fit and just.
(3) A remedy against the judgment or order of the court may be pursued only by way of appeal or further appeal (dika), and such appeal or further appeal is allowed only in the following two cases: (a) if the court has dismissed the petition of the party who commenced the case, wholly or in part; or (b) on the ground of failure to comply with the provisions of this Code concerning the proceedings, the judgment, or the order.
(4) If any person other than the party who has filed the non-contentious case becomes involved in the case, directly or indirectly, such person shall be deemed a party, and the case shall proceed under the provisions of this Code concerning contentious cases. However, in a case where a petition is submitted to the court for a judgment or order granting a consent that the statutory representative has refused, or for a judgment or order revoking a consent given to an incompetent person, it shall be deemed a non-contentious case, even though the statutory representative or the incompetent person appears before the court and raises an objection to the granting or revocation of such consent.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 188 กำกับคดีไม่มีข้อพิพาท ซึ่งบุคคลใช้สิทธิทางศาลโดยไม่มีจำเลยฝ่ายตรงข้าม เช่น ร้องขอเป็นผู้จัดการมรดก ร้องขอให้รับรองพินัยกรรม หรือเรื่องสถานะบุคคล โดยให้เริ่มคดีด้วยคำร้องขอ (1) ให้ศาลมีอำนาจเรียกพยานได้เอง (2) จำกัดการอุทธรณ์ (3) และ (4) ให้ถือว่าบุคคลภายนอกที่เข้ามาเกี่ยวข้องเป็นคู่ความ ทำให้ดำเนินคดีอย่างคดีมีข้อพิพาท โดยมีข้อยกเว้นที่บัญญัติไว้ชัดแจ้งในอนุมาตราเดียวกัน คือคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งให้คำอนุญาตที่ผู้แทนโดยชอบธรรมได้ปฏิเสธ หรือให้ถอนคืนคำอนุญาตที่ให้ไว้แก่ผู้ไร้ความสามารถ ยังคงเป็นคดีไม่มีข้อพิพาท แม้ผู้แทนโดยชอบธรรมหรือผู้ไร้ความสามารถนั้นจะมาศาลและแสดงข้อคัดค้าน มาตรานี้ใช้ประกอบมาตรา 55 ตามแนวคำพิพากษา คดีไม่มีข้อพิพาทล้วนไม่ต้องส่งหมายหรือสำเนาคำร้องขอแก่ผู้ใด
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
วิธีพิจารณาคดีไม่มีข้อพิพาทมีความสำคัญมากในงานมรดกและพินัยกรรม เช่น ตั้งผู้จัดการมรดก รับรองพินัยกรรม หรือจัดการกิจการของผู้ไร้ความสามารถ ข้อควรระวังคือ ศาลเรียกพยานได้เอง และสิทธิอุทธรณ์จำกัดเฉพาะกรณียกคำร้องขอหรือดำเนินกระบวนพิจารณาไม่ชอบ หากมีผู้คัดค้าน คดีจะกลายเป็นคดีมีข้อพิพาท โดยมีข้อยกเว้นตามกฎหมายหนึ่งกรณี คือคำร้องขอให้คำอนุญาตที่ผู้แทนโดยชอบธรรมได้ปฏิเสธ หรือให้ถอนคืนคำอนุญาตที่ให้ไว้แก่ผู้ไร้ความสามารถ ยังคงเป็นคดีไม่มีข้อพิพาท แม้ผู้นั้นจะมาศาลและคัดค้าน
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1282/2568 (2025)
ในคดีไม่มีข้อพิพาท บุคคลจะเป็นคู่ความตามมาตรา 188 (4) ต่อเมื่อได้เข้ามาเกี่ยวข้องในคดีโดยตรงหรือโดยอ้อม การเพียงได้รับหมายแจ้งนัดและมีโอกาสคัดค้านแต่ไม่เข้ามาเกี่ยวข้อง ยังไม่ทำให้เป็นคู่ความ
แม้บุคคลนั้นจะได้รับหมายแจ้งวันนัดโดยชอบและมีโอกาสคัดค้าน แต่เมื่อไม่ได้เข้ามาเกี่ยวข้องในคดีไม่มีข้อพิพาท จึงถือเป็นคู่ความตามมาตรา 188 ไม่ได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3591/2565 (2022)
เมื่อบุคคลภายนอกเข้ามาเกี่ยวข้องและโต้แย้งในคดีไม่มีข้อพิพาท คดีนี้คัดค้านพินัยกรรม มาตรา 188 (4) ให้ดำเนินคดีต่อไปอย่างคดีมีข้อพิพาท
ในคดีร้องขอเกี่ยวกับพินัยกรรม ผู้คัดค้านอ้างว่าพินัยกรรมเป็นโมฆะเพราะกลฉ้อฉลและสำคัญผิด และผู้ร้องมิใช่ทายาท ศาลจึงสั่งให้ดำเนินคดีต่อไปอย่างคดีมีข้อพิพาทตามมาตรา 188 (4)
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3504/2564 (2021)
ในคดีไม่มีข้อพิพาทที่เริ่มด้วยคำร้องขอตามมาตรา 55 และมาตรา 188 คดีนี้อ้างพินัยกรรม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งไม่มีบทบัญญัติให้ต้องส่งหมายและสำเนาคำร้องขอแก่ผู้ใด
ผู้ร้องดำเนินคดีอย่างคดีไม่มีข้อพิพาทโดยอ้างพินัยกรรม ศาลวินิจฉัยว่าไม่มีบทบัญญัติให้ต้องส่งหมายหรือสำเนาคำร้องขอแก่ผู้มีส่วนได้เสียในคดีเช่นนี้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 57 คดี (พ.ศ. 2494 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1282/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3297/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3591/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3504/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2714/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3771/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 730/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6653/2561 (2018)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คดีไม่มีข้อพิพาทคืออะไร
คือคดีฝ่ายเดียวที่ไม่มีจำเลยฝ่ายตรงข้าม เริ่มด้วยการยื่นคำร้องขอตามมาตรา 188 เช่น ร้องขอเป็นผู้จัดการมรดกหรือร้องขอให้รับรองพินัยกรรม
ต้องส่งหมายหรือสำเนาคำร้องขอในคดีไม่มีข้อพิพาทหรือไม่
ศาลวินิจฉัยว่าคดีไม่มีข้อพิพาทล้วนไม่มีบทบัญญัติให้ต้องส่งหมายหรือสำเนาคำร้องขอแก่ผู้ใดตามมาตรา 188
หากมีผู้คัดค้านคำร้องขอจะเป็นอย่างไร
ตามมาตรา 188 (4) บุคคลที่เข้ามาเกี่ยวข้องโดยตรงหรือโดยอ้อมถือเป็นคู่ความ และให้ดำเนินคดีต่อไปอย่างคดีมีข้อพิพาท อนุมาตราเดียวกันนี้มีข้อยกเว้นหนึ่งกรณี คือคำร้องขอให้ศาลมีคำสั่งให้คำอนุญาตที่ผู้แทนโดยชอบธรรมได้ปฏิเสธ หรือให้ถอนคืนคำอนุญาตที่ให้ไว้แก่ผู้ไร้ความสามารถ ยังคงเป็นคดีไม่มีข้อพิพาท แม้ผู้นั้นจะมาศาลและคัดค้าน
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Civil Procedure Code, s. 188 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 188. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-188/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 188 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-188/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-188/"><p>ในคดีที่ไม่มีข้อพิพาท ให้ใช้ข้อบังคับต่อไปนี้ (๑) ให้เริ่มคดีโดยยื่นคำร้องขอต่อศาล (๒) ศาลอาจเรียกพยานมาสืบได้เองตามที่เห็นจำเป็นและวินิจฉัยชี้ขาดตามที่เห็นสมควรและยุติธรรม (๓) ทางแก้แห่งคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลนั้นให้ใช้ได้แต่โดยวิธียื่นอุทธรณ์หรือฎีกาเท่านั้น และให้อุทธรณ์ฎีกาได้แต่เฉพาะในสองกรณีต่อไปนี้(ก) ถ้าศาลได้ยกคำร้องขอของคู่ความฝ่ายที่เริ่มคดีเสียทั้งหมดหรือแต่บางส่วน หรือ(ข) ในเหตุที่มิได้ปฏิบัติตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการพิจารณาหรือพิพากษาหรือคำสั่ง (๔) ถ้าบุคคลอื่นใดนอกจากคู่ความที่ได้ยื่นฟ้องคดีอันไม่มีข้อพิพาทได้เข้ามาเกี่ยวข้องในคดีโดยตรงหรือโดยอ้อม ให้ถือว่าบุคคลเช่นว่ามานี้เป็นคู่ความ และให้ดำเนินคดีไปตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยคดีอันมีข้อพิพาท แต่ในคดีที่ยื่นคำร้องขอต่อศาล เพื่อให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้คำอนุญาตที่ผู้แทนโดยชอบธรรมได้ปฏิเสธเสีย หรือให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งถอนคืนคำอนุญาตอันได้ให้ไว้แก่ผู้ไร้ความสามารถนั้น ให้ถือว่าเป็นคดีไม่มีข้อพิพาท แม้ถึงว่าผู้แทนโดยชอบธรรมหรือผู้ไร้ความสามารถนั้นจะได้มาศาล และแสดงข้อคัดค้านในการให้คำอนุญาตหรือถอนคืนคำอนุญาตเช่นว่านั้น</p><footer>Civil Procedure Code, s. 188 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-188/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา