ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 274: ระยะเวลาสิบปีขอบังคับคดี
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าคู่ความหรือบุคคลซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีหรือบุคคลที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้ชำระหนี้ (ลูกหนี้ตามคำพิพากษา) มิได้ปฏิบัติตามคำบังคับที่ออกตามคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลทั้งหมดหรือบางส่วน คู่ความหรือบุคคลซึ่งเป็นฝ่ายชนะคดีหรือบุคคลที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้ได้รับชำระหนี้ (เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา) ชอบที่จะร้องขอให้มีการบังคับคดีโดยวิธียึดทรัพย์สิน อายัดสิทธิเรียกร้อง หรือบังคับคดีโดยวิธีอื่นตามบทบัญญัติแห่งภาคนี้ภายในสิบปีนับแต่วันที่มีคำพิพากษาหรือคำสั่ง และถ้าเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้ร้องขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องใดไว้ หรือได้ดำเนินการบังคับคดีโดยวิธีอื่นไว้บางส่วนแล้วภายในระยะเวลาดังกล่าว ก็ให้ดำเนินการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินหรือสิทธิเรียกร้อง หรือบังคับคดีโดยวิธีอื่นนั้นต่อไปจนแล้วเสร็จได้
ถ้าคำพิพากษาหรือคำสั่งกำหนดให้ชำระหนี้เป็นงวด เป็นรายเดือน หรือเป็นรายปี หรือกำหนดให้ชำระหนี้อย่างใดในอนาคต ให้นับระยะเวลาสิบปีตามวรรคหนึ่งตั้งแต่วันที่หนี้ตามคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นอาจบังคับให้ชำระได้
ถ้าสิทธิเรียกร้องตามคำพิพากษาหรือคำสั่งเป็นการให้ชำระเงิน ส่งคืนหรือส่งมอบทรัพย์เฉพาะสิ่ง บุคคลซึ่งได้รับโอนหรือรับช่วงสิทธิตามคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นมีอำนาจบังคับคดีตามความในหมวด ๒ การบังคับคดีในกรณีที่เป็นหนี้เงิน หรือหมวด ๓ การบังคับคดีในกรณีที่ให้ส่งคืนหรือส่งมอบทรัพย์เฉพาะสิ่ง แล้วแต่กรณี โดยการร้องขอต่อศาลเพื่อเข้าสวมสิทธิเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต่อไป
คำแปลภาษาอังกฤษ
ถ้าคู่ความหรือบุคคลซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีหรือบุคคลที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้ชำระหนี้ (ลูกหนี้ตามคำพิพากษา) มิได้ปฏิบัติตามคำบังคับที่ออกตามคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลทั้งหมดหรือบางส่วน คู่ความหรือบุคคลซึ่งเป็นฝ่ายชนะคดีหรือบุคคลที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้ได้รับชำระหนี้ (เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา) ชอบที่จะร้องขอให้มีการบังคับคดีโดยวิธียึดทรัพย์สิน อายัดสิทธิเรียกร้อง หรือบังคับคดีโดยวิธีอื่นตามบทบัญญัติแห่งภาคนี้ภายในสิบปีนับแต่วันที่มีคำพิพากษาหรือคำสั่ง และถ้าเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้ร้องขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องใดไว้ หรือได้ดำเนินการบังคับคดีโดยวิธีอื่นไว้บางส่วนแล้วภายในระยะเวลาดังกล่าว ก็ให้ดำเนินการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินหรือสิทธิเรียกร้อง หรือบังคับคดีโดยวิธีอื่นนั้นต่อไปจนแล้วเสร็จได้
ถ้าคำพิพากษาหรือคำสั่งกำหนดให้ชำระหนี้เป็นงวด เป็นรายเดือน หรือเป็นรายปี หรือกำหนดให้ชำระหนี้อย่างใดในอนาคต ให้นับระยะเวลาสิบปีตามวรรคหนึ่งตั้งแต่วันที่หนี้ตามคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นอาจบังคับให้ชำระได้
ถ้าสิทธิเรียกร้องตามคำพิพากษาหรือคำสั่งเป็นการให้ชำระเงิน ส่งคืนหรือส่งมอบทรัพย์เฉพาะสิ่ง บุคคลซึ่งได้รับโอนหรือรับช่วงสิทธิตามคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นมีอำนาจบังคับคดีตามความในหมวด ๒ การบังคับคดีในกรณีที่เป็นหนี้เงิน หรือหมวด ๓ การบังคับคดีในกรณีที่ให้ส่งคืนหรือส่งมอบทรัพย์เฉพาะสิ่ง แล้วแต่กรณี โดยการร้องขอต่อศาลเพื่อเข้าสวมสิทธิเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต่อไป
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 274 เป็นประตูสู่การบังคับคดีจริงและวางกำหนดเวลาหลักของชั้นบังคับคดีทั้งหมดในภาค 4 ลักษณะ 2 ส่วนที่ 3 สิทธิบังคับคดีเกิดขึ้นเมื่อลูกหนี้ตามคำพิพากษาไม่ปฏิบัติตามคำบังคับ และต้องใช้ภายในสิบปีนับแต่วันมีคำพิพากษา การบังคับที่เริ่มไว้ในกำหนดอาจดำเนินต่อจนเสร็จแม้พ้นกำหนด วรรคสองปรับจุดเริ่มนับสำหรับหนี้เป็นงวด รายเดือน รายปี หรือในอนาคต โดยนับสิบปีแต่วันที่แต่ละส่วนบังคับได้ วรรคสามให้ผู้รับโอนหรือรับช่วงสิทธิในหนี้เงินหรือทรัพย์เฉพาะสิ่งขอเข้าสวมเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ในการปรับปรุงภาค 4 เมื่อปี 2560 หลักสิบปีนี้ย้ายมาอยู่ที่นี่จากเลขมาตราเดิม คำพิพากษาเก่าจึงอ้างเป็นมาตราเดิม
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สิบปีฟังดูนาน แต่ผ่านไปเร็ว เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาจึงควรเริ่มบังคับคดีก่อนครบกำหนดพอสมควร หากอย่างน้อยได้เริ่มยึดหรืออายัดภายในสิบปีแล้ว ก็ดำเนินต่อจนเสร็จภายหลังได้ หากพ้นกำหนดย่อมสิ้นสิทธิบังคับคดี แม้หนี้เดิมยังคงอยู่และอาจมีผลในบริบทอื่น เช่น การหักกลบลบหนี้หรือสถานะสมาชิกในสหกรณ์ สำหรับหนี้เป็นงวดหรือในอนาคต ควรติดตามวันถึงกำหนดแยกกัน เพราะแต่ละส่วนมีระยะเวลาสิบปีของตนเอง การบังคับคดีคือจุดที่คดีหนี้จำนวนมากได้หรือเสียจริง การวางแผนแต่เนิ่น ๆ จึงคุ้มค่า
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1685/2568 (2025)
เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องขอบังคับคดีภายในระยะเวลาสิบปีตามมาตรา 274 วรรคหนึ่ง แม้จะเป็นการบังคับคดีโดยวิธีอื่น เช่น การวางเงินค่าที่ดินต่อศาล มิใช่ผ่านเจ้าพนักงานบังคับคดี ก็ต้องอยู่ในกำหนดเวลาดังกล่าว
โจทก์ขอวางเงินค่าที่ดินต่อศาลเพื่อให้จำเลยโอนที่ดินตามคำพิพากษาตามยอม ศาลฎีกายกมาตรา 274 วรรคหนึ่งและเห็นว่า แม้การวางเงินจะเป็นการบังคับคดีโดยวิธีอื่นที่ไม่ต้องตั้งเจ้าพนักงานบังคับคดี แต่โจทก์ก็ต้องขอบังคับคดีภายในระยะเวลาสิบปีตามมาตรา 274 เช่นกัน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4442/2567 (2024)
การพ้นระยะเวลาสิบปีตามมาตรา 274 เพียงทำให้บังคับคดีตามคำพิพากษาไม่ได้ แต่ไม่ทำให้หนี้เดิมระงับ หนี้จะระงับได้เฉพาะตามวิธีที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์รับรอง
ศาลฎีกาเห็นว่าหนี้ระงับได้เฉพาะด้วยการชำระหนี้ การปลดหนี้ การหักกลบลบหนี้ การแปลงหนี้ใหม่ หรือหนี้เกลื่อนกลืนกันตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แม้ล่วงเลยเวลาบังคับคดีตามมาตรา 274 ก็เพียงทำให้จำเลยบังคับคดีไม่ได้ แต่หนี้ยังคงมีอยู่ ซึ่งมีผลต่อสถานะสมาชิกตามข้อบังคับสหกรณ์
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3001/2568 (2025)
สิทธิขอบังคับคดีตามมาตรา 274 มาตรา 275 และมาตรา 276 เกิดขึ้นเฉพาะเมื่อลูกหนี้ตามคำพิพากษาไม่ปฏิบัติตาม เมื่อคู่ความได้ปฏิบัติตามคำพิพากษาตามยอมแล้ว ย่อมไม่มีเหตุออกหมายบังคับคดี หมายที่ออกโดยผิดพลาดอาจถูกเพิกถอนได้
โจทก์ซึ่งอยู่ในที่ดินโดยอาศัยสัญญาเช่าใหม่ ถือว่าได้ปฏิบัติตามคำพิพากษาตามยอมแล้ว จำเลยจึงไม่มีเหตุอ้างว่าโจทก์ผิดสัญญาหรือขอออกหมายบังคับคดีขับไล่ตามมาตรา 274 มาตรา 275 และมาตรา 276 ศาลฎีกาเห็นว่าหมายบังคับคดีออกโดยผิดพลาดและเพิกถอนได้ตามมาตรา 295 อันเป็นปัญหาเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อย แม้ไม่มีคู่ความยกขึ้นอ้าง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 31 คดี (พ.ศ. 2496 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1685/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3001/2568 (2025) การทำสัญญาเช่าฉบับใหม่กับผู้จัดการมรดกเสียงข้างมากหลังสัญญาเดิมหมด ไม่เป็นการผิดสัญญาประนีประนอม
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4442/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1363/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1241/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 960/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2164/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1148/2565 (2022)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
มีเวลาบังคับคดีตามคำพิพากษานานเท่าใด?
ตามมาตรา 274 เจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต้องขอบังคับคดีภายในสิบปีนับแต่วันมีคำพิพากษาหรือคำสั่ง หากได้เริ่มยึดหรืออายัดภายในกำหนดแล้ว ก็ดำเนินต่อจนเสร็จได้แม้พ้นสิบปี
พ้นสิบปีแล้วหนี้หายไปหรือไม่?
ไม่ พ้นระยะเวลาสิบปีเพียงทำให้บังคับคดีตามคำพิพากษาไม่ได้ หนี้เดิมยังคงอยู่ และระงับได้เฉพาะตามวิธีที่ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์รับรอง เช่น การชำระหนี้ การปลดหนี้ หรือการหักกลบลบหนี้
หนี้เป็นงวดหรือในอนาคต เริ่มนับสิบปีเมื่อใด?
หนี้ที่ชำระเป็นงวด รายเดือน รายปี หรือในอนาคต ให้นับระยะเวลาสิบปีแต่วันที่หนี้แต่ละส่วนนั้นอาจบังคับให้ชำระได้ มิใช่นับแต่วันมีคำพิพากษา
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 274 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 274. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-274/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 274 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-274/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-274/"><p>ถ้าคู่ความหรือบุคคลซึ่งเป็นฝ่ายแพ้คดีหรือบุคคลที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้ชำระหนี้ (ลูกหนี้ตามคำพิพากษา) มิได้ปฏิบัติตามคำบังคับที่ออกตามคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลทั้งหมดหรือบางส่วน คู่ความหรือบุคคลซึ่งเป็นฝ่ายชนะคดีหรือบุคคลที่ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งให้ได้รับชำระหนี้ (เจ้าหนี้ตามคำพิพากษา) ชอบที่จะร้องขอให้มีการบังคับคดีโดยวิธียึดทรัพย์สิน อายัดสิทธิเรียกร้อง หรือบังคับคดีโดยวิธีอื่นตามบทบัญญัติแห่งภาคนี้ภายในสิบปีนับแต่วันที่มีคำพิพากษาหรือคำสั่ง และถ้าเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาได้ร้องขอให้เจ้าพนักงานบังคับคดียึดทรัพย์สินหรืออายัดสิทธิเรียกร้องใดไว้ หรือได้ดำเนินการบังคับคดีโดยวิธีอื่นไว้บางส่วนแล้วภายในระยะเวลาดังกล่าว ก็ให้ดำเนินการบังคับคดีแก่ทรัพย์สินหรือสิทธิเรียกร้อง หรือบังคับคดีโดยวิธีอื่นนั้นต่อไปจนแล้วเสร็จได้ ถ้าคำพิพากษาหรือคำสั่งกำหนดให้ชำระหนี้เป็นงวด เป็นรายเดือน หรือเป็นรายปี หรือกำหนดให้ชำระหนี้อย่างใดในอนาคต ให้นับระยะเวลาสิบปีตามวรรคหนึ่งตั้งแต่วันที่หนี้ตามคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นอาจบังคับให้ชำระได้ ถ้าสิทธิเรียกร้องตามคำพิพากษาหรือคำสั่งเป็นการให้ชำระเงิน ส่งคืนหรือส่งมอบทรัพย์เฉพาะสิ่ง บุคคลซึ่งได้รับโอนหรือรับช่วงสิทธิตามคำพิพากษาหรือคำสั่งนั้นมีอำนาจบังคับคดีตามความในหมวด ๒ การบังคับคดีในกรณีที่เป็นหนี้เงิน หรือหมวด ๓ การบังคับคดีในกรณีที่ให้ส่งคืนหรือส่งมอบทรัพย์เฉพาะสิ่ง แล้วแต่กรณี โดยการร้องขอต่อศาลเพื่อเข้าสวมสิทธิเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาต่อไป</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 274 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-274/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา