ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 115: การเปลี่ยนแปลงหลักประกัน
ตัวบทกฎหมาย
โดยความปรากฏต่อมา หรือเนื่องจากกลฉ้อฉลหรือผิดหลง ปรากฏว่าสัญญาประกันต่ำไปหรือหลักประกันไม่เพียงพอ
หรือเงื่อนไขที่กำหนดไว้ไม่เหมาะสม ให้เจ้าพนักงานหรือศาลมีอำนาจสั่งเปลี่ยนสัญญาประกันให้จำนวนเงินสูงขึ้น
หรือเรียกหลักประกันเพิ่ม หรือให้ดีกว่าเดิม
หรือเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขที่กำหนดไว้ให้มีความเหมาะสมยิ่งขึ้นภายหลังที่มีคำสั่งปล่อยชั่วคราวแล้ว
หากพฤติการณ์แห่งคดีเปลี่ยนแปลงไป
ให้เจ้าพนักงานหรือศาลมีอำนาจสั่งลดหลักประกันได้ตามที่เห็นสมควรในกรณีที่ศาลปล่อยชั่วคราวและคดีขึ้นไปสู่ศาลสูง
ศาลสูงมีอำนาจแก้ไขเปลี่ยนแปลงจำนวนเงินตามสัญญาประกันหรือเงื่อนไขที่ศาลล่างกำหนดไว้ได้ตามที่เห็นสมควร
คำแปลภาษาอังกฤษ
Where it later appears, or by reason of fraud or mistake it appears, that the bail bond is too low or the security is insufficient, or that the conditions imposed are inappropriate, the officer or the court shall have the power to order the bond amount to be increased, to require additional or better security, or to alter the conditions imposed so as to make them more appropriate. After an order of provisional release has been made, if the circumstances of the case change, the officer or the court shall have the power to order a reduction of the security as it sees fit. Where the court grants provisional release and the case goes up to a higher court, the higher court shall have the power to amend the bond amount or the conditions fixed by the lower court as it sees fit.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 115 ทำให้เงื่อนไขของการปล่อยชั่วคราวยืดหยุ่นได้ภายหลังจากที่กำหนดไว้ครั้งแรก โดยให้ปรับได้สามลักษณะ คือ ปรับขึ้น เมื่อสัญญาประกันต่ำไป หลักประกันไม่พอ หรือเงื่อนไขไม่เหมาะสม ไม่ว่าจะปรากฏภายหลังหรือเนื่องจากกลฉ้อฉลหรือผิดหลง ปรับลง เมื่อพฤติการณ์แห่งคดีเปลี่ยนไปให้สั่งลดหลักประกันได้ และในชั้นอุทธรณ์ฎีกา ศาลสูงอาจแก้ไขจำนวนเงินหรือเงื่อนไขที่ศาลล่างกำหนด มาตรานี้ประกอบกับบทว่าด้วยประกันและหลักประกันตามมาตรา 112 และ 114 และหลักห้ามเรียกเกินควรตามมาตรา 110 เพื่อให้หลักประกันสอดคล้องกับความเสี่ยงที่แท้จริงตลอดคดี มิใช่ตรึงไว้ ณ วันปล่อยตัว
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรานี้ใช้ได้ทั้งสองทาง หากสถานการณ์ดีขึ้น เช่น คดีอ่อนลงหรือแสดงความผูกพันกับชุมชนได้มากขึ้น ท่านขอลดหลักประกันได้ หากฝ่ายโจทก์พบว่าวางประกันต่ำไป ก็อาจขอให้เพิ่ม ผู้ประกันควรทราบด้วยว่ากลฉ้อฉลหรือความผิดหลงในหลักประกันเดิมอาจนำไปสู่การปรับเพิ่ม เมื่อคดีขึ้นสู่ศาลสูง ศาลสูงอาจทบทวนเงื่อนไขการประกันใหม่ทั้งหมด เพื่อประเมินว่าควรขอเปลี่ยนแปลงหรือไม่ ดูที่ /online-consultation-with-a-thai-lawyer/
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 12 คดี (พ.ศ. 2530 ถึง 2533)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1103/2533 (1990)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2754/2533 (1990)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 799/2533 (1990)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 801/2533 (1990)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1416/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1610/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1829/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 48/2532 (1989)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
จำนวนเงินประกันเปลี่ยนแปลงได้หลังกำหนดแล้วหรือไม่
ได้ ตามมาตรา 115 เจ้าพนักงานหรือศาลอาจสั่งเพิ่มจำนวนเงินประกันหรือเรียกหลักประกันเพิ่มหากต่ำไปหรือเงื่อนไขไม่เหมาะสม และอาจสั่งลดหลักประกันได้หากพฤติการณ์แห่งคดีเปลี่ยนไป
ศาลสูงเปลี่ยนเงื่อนไขการประกันที่ศาลล่างกำหนดได้หรือไม่
ได้ มาตรา 115 ให้อำนาจศาลสูงเมื่อคดีขึ้นไปสู่ศาลสูง แก้ไขเปลี่ยนแปลงจำนวนเงินตามสัญญาประกันหรือเงื่อนไขที่ศาลล่างกำหนดไว้ได้ตามที่เห็นสมควร
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 115 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 115. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-115/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 115 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-115/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-115/"><p>โดยความปรากฏต่อมา หรือเนื่องจากกลฉ้อฉลหรือผิดหลง ปรากฏว่าสัญญาประกันต่ำไปหรือหลักประกันไม่เพียงพอ หรือเงื่อนไขที่กำหนดไว้ไม่เหมาะสม ให้เจ้าพนักงานหรือศาลมีอำนาจสั่งเปลี่ยนสัญญาประกันให้จำนวนเงินสูงขึ้น หรือเรียกหลักประกันเพิ่ม หรือให้ดีกว่าเดิม หรือเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขที่กำหนดไว้ให้มีความเหมาะสมยิ่งขึ้นภายหลังที่มีคำสั่งปล่อยชั่วคราวแล้ว หากพฤติการณ์แห่งคดีเปลี่ยนแปลงไป ให้เจ้าพนักงานหรือศาลมีอำนาจสั่งลดหลักประกันได้ตามที่เห็นสมควรในกรณีที่ศาลปล่อยชั่วคราวและคดีขึ้นไปสู่ศาลสูง ศาลสูงมีอำนาจแก้ไขเปลี่ยนแปลงจำนวนเงินตามสัญญาประกันหรือเงื่อนไขที่ศาลล่างกำหนดไว้ได้ตามที่เห็นสมควร</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 115 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-115/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา