มาตรา 173: การตั้งทนายความก่อนเริ่มพิจารณา

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5650/2567 (2024)

   มาตรา 173 กำหนดให้ตั้งทนายความให้เสมอในคดีโทษประหารชีวิตหรือจำเลยอายุไม่เกินสิบแปดปีตามวรรคหนึ่ง และตั้งให้เมื่อจำเลยต้องการในคดีโทษจำคุกตามวรรคสอง เมื่อคดีไม่มีอัตราโทษจำคุก จึงไม่อาจจ่ายเงินรางวัลแก่ทนายความขอแรงได้

   ทนายความขอเงินรางวัลจากการว่าความให้จำเลย แต่ศาลชั้นต้นเห็นว่าคดีไม่มีอัตราโทษจำคุกจึงยกคำร้อง ศาลฎีกาได้ยกบทมาตรา 173 วรรคหนึ่งและวรรคสอง แยกการตั้งทนายความโดยบังคับในคดีโทษประหารและคดีเยาวชนออกจากการตั้งตามคำขอในคดีโทษจำคุก และยืนยันว่าไม่อาจจ่ายเงินรางวัลได้เมื่อประเภทโทษไม่เข้าเงื่อนไข

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1225/2566 (2023)

   ตามมาตรา 173 วรรคสอง ในคดีโทษจำคุก ศาลถามจำเลยเรื่องทนายความก่อนเริ่มพิจารณา และเมื่อจำเลยแถลงไม่ต้องการทนายความและให้การรับสารภาพ ย่อมไม่มีกรณีที่ศาลไม่ปฏิบัติตามมาตรานี้

   ก่อนเริ่มพิจารณา ศาลสอบถามจำเลยเรื่องทนายความ จำเลยแถลงไม่ต้องการและให้การรับสารภาพ ศาลได้อ่านและอธิบายฟ้องและบันทึกคำให้การไว้ ศาลฎีกาเห็นว่าเป็นการปฏิบัติตามมาตรา 173 วรรคสอง ซึ่งกำหนดให้ศาลถามเรื่องทนายความในคดีโทษจำคุกและตั้งให้เมื่อจำเลยต้องการเท่านั้น

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8287/2559 (2016)

   เจตนารมณ์ของมาตรา 173 วรรคสอง คือให้จำเลยในคดีที่มีอัตราโทษจำคุกมีทนายความช่วยเหลือในการต่อสู้คดี เมื่อศาลไม่ได้ถามจำเลยเรื่องทนายความ แต่ต่อมาจำเลยได้แต่งตั้งทนายความซึ่งทำหน้าที่ตลอดมาจนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษา โดยไม่ปรากฏว่าจำเลยเสียเปรียบในเชิงคดีและมิได้เปลี่ยนแปลงคำให้การ ก็ไม่มีเหตุจำเป็นต้องย้อนสำนวนไปให้ศาลชั้นต้นสอบจำเลยเรื่องทนายความ

   ศาลชั้นต้นอ่านและอธิบายฟ้องให้จำเลยฟังและสอบคำให้การโดยไม่ได้ถามจำเลยก่อนว่ามีทนายความหรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าไม่มีเหตุจำเป็นต้องย้อนสำนวน เพราะในวันนัดฟังคำพิพากษา จำเลยได้แต่งตั้งทนายความ และทนายจำเลยได้ทำหน้าที่ตลอดมาจนศาลชั้นต้นมีคำพิพากษา โดยไม่ปรากฏว่าจำเลยเสียเปรียบในเชิงคดี ทั้งจำเลยมิได้เปลี่ยนแปลงคำให้การ ถือได้ว่าจำเลยยังคงให้การรับสารภาพ

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา