ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา ใบอนุญาตทนายความไทย เลขที่ 3149/2556 +66 87 225 1340 (EN/FR) +66 87 414 9288 (TH) วาส

ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา

มาตรา 252: ห้ามเรียกค่าธรรมเนียมในคดีอาญา

ตัวบทกฎหมาย

ในคดีอาญาทั้งหลายห้ามมิให้ศาลยุติธรรมเรียกค่าธรรมเนียมนอกจากที่บัญญัติไว้ในหมวดนี้

คำแปลภาษาอังกฤษ

In all criminal cases, courts of justice are prohibited from demanding fees other than those provided in this Chapter.

คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก

หมายเหตุของสำนักงาน

มาตรา ๒๕๒ เปิดหมวดค่าธรรมเนียมด้วยข้อห้ามทั่วไปว่า ในคดีอาญา ศาลยุติธรรมเรียกได้เฉพาะค่าธรรมเนียมที่หมวดนี้กำหนดไว้ สะท้อนหลักที่ว่าการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมทางอาญาไม่ควรถูกกีดกันด้วยค่าธรรมเนียม ต่างจากคดีแพ่ง ศาลฎีกาเคยใช้หลักนี้ยกเลิกการเรียกเก็บ เช่น ค่าขึ้นศาลจากจำเลย และบางกรณีค่าส่งสำเนาที่ไม่มีกฎหมายให้เรียก

ความสำคัญในทางปฏิบัติ

นี่เป็นการคุ้มครองที่แท้จริงแก่จำเลยและราษฎรผู้เป็นโจทก์ ท่านไม่ควรถูกเรียกค่าธรรมเนียมในคดีอาญาเกินกว่าที่หมวดนี้กำหนด และศาลเคยเพิกถอนการเรียกเก็บที่ไม่ชอบแม้ยกขึ้นภายหลัง เพราะเป็นปัญหาความสงบเรียบร้อย ส่วนคดีแพ่งที่ติดมากับคดีอาญานั้นต่างออกไปและอาจมีค่าธรรมเนียม ดูมาตรา ๒๕๓ และ ๒๕๔

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

  1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3330/2566 (2023)

    ตามมาตรา ๒๕๒ ศาลยุติธรรมเรียกค่าธรรมเนียมในคดีอาญาเกินกว่าที่หมวดนี้กำหนดไม่ได้ จำเลยจึงไม่ต้องเสียค่าขึ้นศาล รวมถึงในคดีส่วนแพ่งที่ติดมากับคดีอาญา

    เพราะหมวดนี้มิได้บัญญัติเป็นอย่างอื่นสำหรับจำเลย และค่าขึ้นศาลเป็นค่าธรรมเนียมอย่างหนึ่ง จำเลยจึงไม่ต้องเสียค่าขึ้นศาลชั้นอุทธรณ์ ศาลฎีกาเห็นว่าศาลอุทธรณ์รับวินิจฉัยคดีส่วนแพ่งได้แม้มิได้เสียค่าขึ้นศาล

  2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 740/2566 (2023)

    มาตรา ๒๕๒ ห้ามศาลเรียกเก็บค่าใช้จ่ายจากจำเลยที่ไม่มีกำหนดไว้ในหมวดนี้ เช่น ค่าส่งสำเนาอุทธรณ์

    ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการเรียกเก็บค่าส่งสำเนาอุทธรณ์ ๓๖๐ บาท จากจำเลยไม่ชอบด้วยมาตรา ๒๕๒ และเป็นปัญหาความสงบเรียบร้อย ศาลจึงหยิบยกขึ้นแก้ไขเอง

  3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 637/2563 (2020)

    เงินที่ผู้ร้องวางเพื่อส่งสำเนาคำร้องและหมายนัดไม่ใช่ค่าธรรมเนียมที่มาตรา ๒๕๒ ห้ามเรียก การให้วางเงินดังกล่าวจึงชอบด้วยกฎหมาย

    ในคดีร้องขอคืนของกลางต่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ ศาลวินิจฉัยว่าค่าใช้จ่ายในการส่งสำเนาไม่ใช่ค่าธรรมเนียมที่มาตรา ๒๕๒ ห้ามเรียก จึงเรียกได้โดยชอบ

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา

มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 16 คดี (พ.ศ. 2483 ถึง 2568)

ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง

  • คำพิพากษาฎีกาที่ 3330/2566 (2023)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 637/2563 (2020)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 636/2563 (2020)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 635/2563 (2020)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 403/2563 (2020)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 328/2563 (2020)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 327/2563 (2020)
  • คำพิพากษาฎีกาที่ 13172/2556 (2013)

รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน

มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ

มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี

นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ

คำถามที่พบบ่อย

คดีอาญาในไทยมีค่าธรรมเนียมศาลหรือไม่

โดยทั่วไปไม่มี มาตรา ๒๕๒ ห้ามศาลเรียกค่าธรรมเนียมในคดีอาญา นอกจากที่หมวดนี้กำหนดไว้โดยเฉพาะ

จำเลยต้องเสียค่าขึ้นศาลในการอุทธรณ์คดีอาญาหรือไม่

ไม่ต้อง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าจำเลยไม่ต้องเสียค่าขึ้นศาล เพราะหมวดนี้มิได้กำหนดไว้สำหรับจำเลย ตามมาตรา ๒๕๒

วิธีอ้างอิงมาตรานี้

  • อ้างอิงแบบทั่วไป ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 252
  • อ้างอิงแบบวิชาการ Criminal Procedure Code (Thailand), s. 252. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-252/ (accessed 1 กันยายน 2026).
  • อ้างอิงแบบไทย ป.วิ.อ. มาตรา 252
  • ลิงก์ถาวร https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-252/
  • โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น <blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-252/"><p>ในคดีอาญาทั้งหลายห้ามมิให้ศาลยุติธรรมเรียกค่าธรรมเนียมนอกจากที่บัญญัติไว้ในหมวดนี้</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 252 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-252/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>

ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา

เนื้อหานี้จัดทำเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย โปรดปรึกษาทนายความก่อนนำไปใช้กับกรณีจริง

เลื่อนขึ้น
WhatsApp LINE โทร จอง