ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 44/2: การดำเนินกระบวนพิจารณาคำร้องค่าสินไหมทดแทน
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อได้รับคำร้องตามมาตรา ๔๔/๑ ให้ศาลแจ้งให้จำเลยทราบ
หากจำเลยให้การประการใดหรือไม่ประสงค์จะให้การให้ศาลบันทึกไว้
ถ้าหากจำเลยประสงค์จะทำคำให้การเป็นหนังสือให้ศาลกำหนดระยะเวลายื่นคำให้การตามที่เห็นสมควร
และเมื่อพนักงานอัยการสืบพยานเสร็จศาลจะอนุญาตให้ผู้เสียหายนำพยานเข้าสืบถึงค่าสินไหมทดแทนได้เท่าที่จำเป็น
หรือศาลจะพิจารณาพิพากษาคดีอาญาไปก่อนแล้วพิจารณาพิพากษาคดีส่วนแพ่งในภายหลังก็ได้ถ้าความปรากฏต่อศาลว่าผู้ยื่นคำร้องตามมาตรา
๔๔/๑ เป็นคนยากจนไม่สามารถจัดหาทนายความได้เอง
ให้ศาลมีอำนาจตั้งทนายความให้แก่ผู้นั้น โดยทนายความที่ได้รับแต่งตั้งมีสิทธิได้รับเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนด
คำแปลภาษาอังกฤษ
เมื่อได้รับคำร้องตามมาตรา ๔๔/๑ ให้ศาลแจ้งให้จำเลยทราบ หากจำเลยให้การประการใดหรือไม่ประสงค์จะให้การให้ศาลบันทึกไว้ ถ้าหากจำเลยประสงค์จะทำคำให้การเป็นหนังสือให้ศาลกำหนดระยะเวลายื่นคำให้การตามที่เห็นสมควร และเมื่อพนักงานอัยการสืบพยานเสร็จศาลจะอนุญาตให้ผู้เสียหายนำพยานเข้าสืบถึงค่าสินไหมทดแทนได้เท่าที่จำเป็น หรือศาลจะพิจารณาพิพากษาคดีอาญาไปก่อนแล้วพิจารณาพิพากษาคดีส่วนแพ่งในภายหลังก็ได้ถ้าความปรากฏต่อศาลว่าผู้ยื่นคำร้องตามมาตรา ๔๔/๑ เป็นคนยากจนไม่สามารถจัดหาทนายความได้เอง ให้ศาลมีอำนาจตั้งทนายความให้แก่ผู้นั้น โดยทนายความที่ได้รับแต่งตั้งมีสิทธิได้รับเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนด
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 44/2 ว่าด้วยวิธีดำเนินการหลังยื่นคำร้องค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา 44/1 ศาลต้องแจ้งให้จำเลยทราบ จำเลยให้การด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือภายในเวลาที่ศาลกำหนดก็ได้ เมื่อสืบพยานฝ่ายอัยการเสร็จ ศาลมีดุลพินิจให้ผู้เสียหายนำพยานเรื่องจำนวนค่าสินไหมทดแทนเข้าสืบเท่าที่จำเป็น หรือพิพากษาคดีอาญาก่อนแล้วพิจารณาส่วนแพ่งภายหลังก็ได้ อำนาจแยกพิจารณานี้ทำให้ความบกพร่องเฉพาะในคดีส่วนแพ่งไม่กระทบคำพิพากษาคดีอาญา ลักษณะเด่นอีกประการคือความช่วยเหลือทางกฎหมาย ผู้ร้องที่ยากจนหาทนายเองไม่ได้ ศาลตั้งทนายให้ได้ โดยจ่ายเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายตามระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ผู้เสียหายควรใส่ใจสองเรื่อง หนึ่ง หากต้องการพิสูจน์ความเสียหายที่มากขึ้น ให้แถลงขอนำพยานเรื่องค่าสินไหมทดแทนเข้าสืบหลังฝ่ายอัยการสืบเสร็จ และเตรียมพร้อม เพราะศาลอนุญาตเท่าที่จำเป็นและอาจพิพากษาคดีอาญาก่อน สอง หากศาลชั้นต้นข้ามการพิจารณาส่วนแพ่ง เป็นความบกพร่องเฉพาะส่วนแพ่งที่ไม่ทำให้คำพิพากษาคดีอาญาเสียไป การแก้จึงอยู่ที่คดีแพ่ง หากไม่มีทุนจ้างทนาย ควรแจ้งฐานะแต่เนิ่นๆ เพื่อให้ศาลพิจารณาตั้งทนายให้
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4136/2567 (2024)
ตามมาตรา 44/2 วรรคหนึ่ง ศาลมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีส่วนอาญาไปก่อนแล้วพิจารณาพิพากษาคดีส่วนแพ่งภายหลังได้ ความบกพร่องเฉพาะในคดีส่วนแพ่งจึงไม่กระทบคดีส่วนอาญา
ศาลชั้นต้นมิได้ดำเนินกระบวนพิจารณาในคดีส่วนแพ่งเกี่ยวกับผู้ร้องทั้งสองให้ถูกต้อง แต่ศาลวินิจฉัยว่าเป็นความบกพร่องเฉพาะในคดีส่วนแพ่ง ไม่กระทบคดีส่วนอาญาที่ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อมาตรา 44/2 วรรคหนึ่งให้พิพากษาคดีส่วนอาญาก่อนแล้วพิจารณาส่วนแพ่งภายหลังได้ ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยคดีส่วนอาญาต่อไป
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4413/2565 (2022)
การมิได้ดำเนินกระบวนพิจารณาในคดีส่วนแพ่งให้ถูกต้องเป็นความบกพร่องเฉพาะส่วนแพ่ง ศาลยังพิพากษาคดีส่วนอาญาก่อนได้ตามมาตรา 44/2 วรรคหนึ่ง
เช่นเดียวกับคดีทำนองเดียวกัน การที่ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาคดีส่วนแพ่งเกี่ยวกับผู้ร้องไม่ถูกต้อง ไม่กระทบคดีส่วนอาญาที่ชอบด้วยกฎหมาย โดยอาศัยมาตรา 44/2 วรรคหนึ่งที่ให้พิพากษาคดีส่วนอาญาก่อนแล้วพิจารณาส่วนแพ่งภายหลังได้ ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยคดีส่วนอาญาต่อไป
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 14919/2557 (2014)
มาตรา 44/2 ให้ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจอนุญาตให้ผู้เสียหายนำพยานเข้าสืบถึงค่าสินไหมทดแทนเพิ่มเติมได้เท่าที่จำเป็น ต่อเนื่องจากพยานของอัยการเรื่องการกระทำผิดและความเสียหาย
ศาลชั้นต้นไม่ได้ให้โจทก์ร่วมนำพยานเข้าสืบในคดีส่วนแพ่ง และโจทก์ร่วมก็ไม่ได้แถลงไม่ติดใจสืบ ศาลอธิบายว่ามาตรา 44/2 กำหนดให้เป็นดุลพินิจของศาลชั้นต้นที่จะอนุญาตให้ผู้เสียหายนำพยานเข้าสืบถึงค่าสินไหมทดแทนได้เท่าที่จำเป็น โดยต้องเป็นกรณีที่อัยการได้นำสืบเรื่องการกระทำผิดและความเสียหายแล้ว
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2555 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4136/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4413/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14919/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7053/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2565/2565 (2022)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ศาลอาญาพิพากษาคดีอาญาก่อนพิจารณาคำร้องค่าสินไหมทดแทนได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 44/2 ศาลพิจารณาพิพากษาคดีอาญาไปก่อนแล้วพิจารณาส่วนแพ่งภายหลังได้ ความบกพร่องในคดีส่วนแพ่งไม่กระทบคำพิพากษาคดีอาญา
ผู้เสียหายที่ยากจนขอทนายฟรีเพื่อเรียกค่าสินไหมทดแทนได้หรือไม่
ได้ หากผู้ร้องตามมาตรา 44/1 เป็นคนยากจนหาทนายเองไม่ได้ ศาลมีอำนาจตั้งทนายให้ โดยทนายได้รับเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายตามระเบียบของศาล
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44/2 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 44/2. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-2/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 44/2 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-2/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-2/"><p>เมื่อได้รับคำร้องตามมาตรา ๔๔/๑ ให้ศาลแจ้งให้จำเลยทราบ หากจำเลยให้การประการใดหรือไม่ประสงค์จะให้การให้ศาลบันทึกไว้ ถ้าหากจำเลยประสงค์จะทำคำให้การเป็นหนังสือให้ศาลกำหนดระยะเวลายื่นคำให้การตามที่เห็นสมควร และเมื่อพนักงานอัยการสืบพยานเสร็จศาลจะอนุญาตให้ผู้เสียหายนำพยานเข้าสืบถึงค่าสินไหมทดแทนได้เท่าที่จำเป็น หรือศาลจะพิจารณาพิพากษาคดีอาญาไปก่อนแล้วพิจารณาพิพากษาคดีส่วนแพ่งในภายหลังก็ได้ถ้าความปรากฏต่อศาลว่าผู้ยื่นคำร้องตามมาตรา ๔๔/๑ เป็นคนยากจนไม่สามารถจัดหาทนายความได้เอง ให้ศาลมีอำนาจตั้งทนายความให้แก่ผู้นั้น โดยทนายความที่ได้รับแต่งตั้งมีสิทธิได้รับเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนด</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44/2 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-2/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา