ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 44/2: การดำเนินกระบวนพิจารณาคำร้องค่าสินไหมทดแทน
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อได้รับคำร้องตามมาตรา ๔๔/๑ ให้ศาลแจ้งให้จำเลยทราบ
หากจำเลยให้การประการใดหรือไม่ประสงค์จะให้การให้ศาลบันทึกไว้
ถ้าหากจำเลยประสงค์จะทำคำให้การเป็นหนังสือให้ศาลกำหนดระยะเวลายื่นคำให้การตามที่เห็นสมควร
และเมื่อพนักงานอัยการสืบพยานเสร็จศาลจะอนุญาตให้ผู้เสียหายนำพยานเข้าสืบถึงค่าสินไหมทดแทนได้เท่าที่จำเป็น
หรือศาลจะพิจารณาพิพากษาคดีอาญาไปก่อนแล้วพิจารณาพิพากษาคดีส่วนแพ่งในภายหลังก็ได้ถ้าความปรากฏต่อศาลว่าผู้ยื่นคำร้องตามมาตรา
๔๔/๑ เป็นคนยากจนไม่สามารถจัดหาทนายความได้เอง
ให้ศาลมีอำนาจตั้งทนายความให้แก่ผู้นั้น โดยทนายความที่ได้รับแต่งตั้งมีสิทธิได้รับเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนด
คำแปลภาษาอังกฤษ
When a motion under section 44/1 is received, the court shall notify the defendant. If the defendant makes any answer or does not wish to answer, the court shall record it. If the defendant wishes to make a written answer, the court shall fix a period for filing the answer as it thinks fit. When the public prosecutor has finished taking evidence, the court may permit the injured person to adduce evidence on the compensation only so far as necessary; or the court may try and adjudge the criminal case first and try and adjudge the civil part afterwards. If it appears to the court that the applicant under section 44/1 is a poor person unable to procure a lawyer, the court shall have power to appoint a lawyer for that person, and the appointed lawyer is entitled to reward and expenses according to the regulations prescribed by the Judicial Administration Commission.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 44/2 ว่าด้วยวิธีดำเนินการหลังยื่นคำร้องค่าสินไหมทดแทนตามมาตรา 44/1 ศาลต้องแจ้งให้จำเลยทราบ จำเลยให้การด้วยวาจาหรือเป็นหนังสือภายในเวลาที่ศาลกำหนดก็ได้ เมื่อสืบพยานฝ่ายอัยการเสร็จ ศาลมีดุลพินิจให้ผู้เสียหายนำพยานเรื่องจำนวนค่าสินไหมทดแทนเข้าสืบเท่าที่จำเป็น หรือพิพากษาคดีอาญาก่อนแล้วพิจารณาส่วนแพ่งภายหลังก็ได้ อำนาจแยกพิจารณานี้ทำให้ความบกพร่องเฉพาะในคดีส่วนแพ่งไม่กระทบคำพิพากษาคดีอาญา ลักษณะเด่นอีกประการคือความช่วยเหลือทางกฎหมาย ผู้ร้องที่ยากจนหาทนายเองไม่ได้ ศาลตั้งทนายให้ได้ โดยจ่ายเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายตามระเบียบคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ผู้เสียหายควรใส่ใจสองเรื่อง หนึ่ง หากต้องการพิสูจน์ความเสียหายที่มากขึ้น ให้แถลงขอนำพยานเรื่องค่าสินไหมทดแทนเข้าสืบหลังฝ่ายอัยการสืบเสร็จ และเตรียมพร้อม เพราะศาลอนุญาตเท่าที่จำเป็นและอาจพิพากษาคดีอาญาก่อน สอง หากศาลชั้นต้นข้ามการพิจารณาส่วนแพ่ง เป็นความบกพร่องเฉพาะส่วนแพ่งที่ไม่ทำให้คำพิพากษาคดีอาญาเสียไป การแก้จึงอยู่ที่คดีแพ่ง หากไม่มีทุนจ้างทนาย ควรแจ้งฐานะแต่เนิ่นๆ เพื่อให้ศาลพิจารณาตั้งทนายให้
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4136/2567 (2024)
ตามมาตรา 44/2 วรรคหนึ่ง ศาลมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีส่วนอาญาไปก่อนแล้วพิจารณาพิพากษาคดีส่วนแพ่งภายหลังได้ ความบกพร่องเฉพาะในคดีส่วนแพ่งจึงไม่กระทบคดีส่วนอาญา
ศาลชั้นต้นมิได้ดำเนินกระบวนพิจารณาในคดีส่วนแพ่งเกี่ยวกับผู้ร้องทั้งสองให้ถูกต้อง แต่ศาลวินิจฉัยว่าเป็นความบกพร่องเฉพาะในคดีส่วนแพ่ง ไม่กระทบคดีส่วนอาญาที่ชอบด้วยกฎหมาย เมื่อมาตรา 44/2 วรรคหนึ่งให้พิพากษาคดีส่วนอาญาก่อนแล้วพิจารณาส่วนแพ่งภายหลังได้ ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยคดีส่วนอาญาต่อไป
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4413/2565 (2022)
การมิได้ดำเนินกระบวนพิจารณาในคดีส่วนแพ่งให้ถูกต้องเป็นความบกพร่องเฉพาะส่วนแพ่ง ศาลยังพิพากษาคดีส่วนอาญาก่อนได้ตามมาตรา 44/2 วรรคหนึ่ง
เช่นเดียวกับคดีทำนองเดียวกัน การที่ศาลชั้นต้นดำเนินกระบวนพิจารณาคดีส่วนแพ่งเกี่ยวกับผู้ร้องไม่ถูกต้อง ไม่กระทบคดีส่วนอาญาที่ชอบด้วยกฎหมาย โดยอาศัยมาตรา 44/2 วรรคหนึ่งที่ให้พิพากษาคดีส่วนอาญาก่อนแล้วพิจารณาส่วนแพ่งภายหลังได้ ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยคดีส่วนอาญาต่อไป
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 14919/2557 (2014)
มาตรา 44/2 ให้ศาลชั้นต้นใช้ดุลพินิจอนุญาตให้ผู้เสียหายนำพยานเข้าสืบถึงค่าสินไหมทดแทนเพิ่มเติมได้เท่าที่จำเป็น ต่อเนื่องจากพยานของอัยการเรื่องการกระทำผิดและความเสียหาย
ศาลชั้นต้นไม่ได้ให้โจทก์ร่วมนำพยานเข้าสืบในคดีส่วนแพ่ง และโจทก์ร่วมก็ไม่ได้แถลงไม่ติดใจสืบ ศาลอธิบายว่ามาตรา 44/2 กำหนดให้เป็นดุลพินิจของศาลชั้นต้นที่จะอนุญาตให้ผู้เสียหายนำพยานเข้าสืบถึงค่าสินไหมทดแทนได้เท่าที่จำเป็น โดยต้องเป็นกรณีที่อัยการได้นำสืบเรื่องการกระทำผิดและความเสียหายแล้ว
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 5 คดี (พ.ศ. 2555 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4136/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4413/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14919/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7053/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2565/2565 (2022)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ศาลอาญาพิพากษาคดีอาญาก่อนพิจารณาคำร้องค่าสินไหมทดแทนได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 44/2 ศาลพิจารณาพิพากษาคดีอาญาไปก่อนแล้วพิจารณาส่วนแพ่งภายหลังได้ ความบกพร่องในคดีส่วนแพ่งไม่กระทบคำพิพากษาคดีอาญา
ผู้เสียหายที่ยากจนขอทนายฟรีเพื่อเรียกค่าสินไหมทดแทนได้หรือไม่
ได้ หากผู้ร้องตามมาตรา 44/1 เป็นคนยากจนหาทนายเองไม่ได้ ศาลมีอำนาจตั้งทนายให้ โดยทนายได้รับเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายตามระเบียบของศาล
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44/2 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 44/2. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-2/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 44/2 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-2/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-2/"><p>เมื่อได้รับคำร้องตามมาตรา ๔๔/๑ ให้ศาลแจ้งให้จำเลยทราบ หากจำเลยให้การประการใดหรือไม่ประสงค์จะให้การให้ศาลบันทึกไว้ ถ้าหากจำเลยประสงค์จะทำคำให้การเป็นหนังสือให้ศาลกำหนดระยะเวลายื่นคำให้การตามที่เห็นสมควร และเมื่อพนักงานอัยการสืบพยานเสร็จศาลจะอนุญาตให้ผู้เสียหายนำพยานเข้าสืบถึงค่าสินไหมทดแทนได้เท่าที่จำเป็น หรือศาลจะพิจารณาพิพากษาคดีอาญาไปก่อนแล้วพิจารณาพิพากษาคดีส่วนแพ่งในภายหลังก็ได้ถ้าความปรากฏต่อศาลว่าผู้ยื่นคำร้องตามมาตรา ๔๔/๑ เป็นคนยากจนไม่สามารถจัดหาทนายความได้เอง ให้ศาลมีอำนาจตั้งทนายความให้แก่ผู้นั้น โดยทนายความที่ได้รับแต่งตั้งมีสิทธิได้รับเงินรางวัลและค่าใช้จ่ายตามระเบียบที่คณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรมกำหนด</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44/2 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44-2/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา