มาตรา 20: ดุลพินิจลงโทษจำคุกอย่างเดียว

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้

1. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 33/2568 (2025)

   มาตรา 20 เป็นกฎหมายทั่วไป และไม่อาจใช้เพื่องดโทษปรับได้ เมื่อกฎหมายยาเสพติดเฉพาะบัญญัติให้ลงทั้งจำคุกและปรับ ต้องบังคับตามกฎหมายเฉพาะและลงโทษปรับด้วย

   ในคดีจำหน่ายเมทแอมเฟตามีน ศาลเห็นว่าแม้จะลงโทษต่ำกว่าอัตราขั้นต่ำได้ตามบทที่เป็นคุณกว่า แต่ก็ยังต้องลงทั้งจำคุกและปรับ เพราะกฎหมายยาเสพติดเฉพาะบังคับให้ลงทั้งสองโทษ ไม่อาจอาศัยดุลพินิจทั่วไปตามมาตรา 20 เพื่องดโทษปรับได้ อย่างไรก็ตาม ศาลไม่อาจแก้ไขที่ศาลอุทธรณ์งดปรับได้ เพราะโจทก์มิได้ฎีกาและจะเป็นการเพิ่มเติมโทษ

2. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3961/2563 (2020)

   เมื่อกฎหมายกำหนดให้ลงทั้งจำคุกและปรับ ศาลอาจลงโทษจำคุกอย่างเดียวได้ตามมาตรา 20 แต่เงินสินบนนำจับซึ่งต้องคำนวณจากค่าปรับจะสั่งจ่ายไม่ได้หากไม่ได้ลงโทษปรับ

   ศาลตีความกฎหมายการพนันว่ากำหนดให้ลงทั้งจำคุกและปรับ แต่มิได้บังคับให้ลงทั้งสองโทษเสมอไป ศาลจึงลงโทษจำคุกอย่างเดียวได้ตามมาตรา 20 เมื่อเห็นสมควร และชี้ว่าเงินสินบนนำจับตามกฎหมายการพนันจะสั่งจ่ายได้ต่อเมื่อมีการลงโทษปรับ เพราะต้องคำนวณจากจำนวนค่าปรับ เมื่อศาลอุทธรณ์ลงโทษจำคุกอย่างเดียวจึงจ่ายสินบนนำจับไม่ได้

3. คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3584/2557 (2014)

   มาตรา 20 เป็นบทบัญญัติที่ให้อำนาจศาลใช้ดุลพินิจลงโทษจำคุกอย่างเดียว มิใช่บทความผิดหรือบทกำหนดโทษ คำพิพากษาจึงไม่เป็นการไม่ชอบเพียงเพราะไม่ได้อ้างมาตรา 20

   โจทก์อ้างว่าคำพิพากษาไม่ชอบเพราะไม่ได้อ้างมาตรา 20 ศาลเห็นว่ามาตรา 20 เป็นเพียงบทให้อำนาจศาลใช้ดุลพินิจลงโทษจำคุกอย่างเดียวเมื่อกฎหมายกำหนดให้ลงทั้งจำคุกและปรับ มิใช่บทที่กำหนดความผิดหรือโทษ การไม่อ้างมาตรานี้จึงไม่ทำให้คำพิพากษาไม่ชอบ

คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา