316: ลดโทษเมื่อจัดให้ผู้ถูกเอาตัวไปได้รับเสรีภาพ
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าผู้กระทำความผิดตามมาตรา ๓๑๓ มาตรา ๓๑๔ หรือมาตรา ๓๑๕ จัดให้ผู้ถูกเอาตัวไป ผู้ถูกหน่วงเหนี่ยวหรือผู้ถูกกักขังได้รับเสรีภาพก่อนศาลชั้นต้นพิพากษา โดยผู้นั้นมิได้รับอันตรายสาหัสหรือตกอยู่ในภาวะอันใกล้จะเป็นอันตรายต่อชีวิต ให้ลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ แต่ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง
คำแปลภาษาอังกฤษ
Where an offender under Section 313, Section 314 or Section 315 arranges for the person taken away, detained or confined to regain liberty before the judgment of the court of first instance, and that person has not suffered grievous bodily harm and has not been placed in a condition of imminent danger to life, the punishment shall be less than that prescribed by law, but not less than one half of it.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 316 เป็นบทลดโทษที่บังคับ มิใช่ฐานความผิด และร่างขึ้นเป็นแรงจูงใจที่ยังใช้ได้ตลอดเวลาที่ยังมีการควบคุมตัวผู้เสียหายอยู่ เงื่อนไขมีห้าประการและต้องครบถ้วนทั้งหมด คือ ผู้กระทำเป็นผู้กระทำความผิดตามมาตรา 313 มาตรา 314 หรือมาตรา 315 ผู้นั้นจัดให้ผู้ถูกเอาตัวไป ผู้ถูกหน่วงเหนี่ยว หรือผู้ถูกกักขังได้รับเสรีภาพ การได้รับเสรีภาพนั้นเกิดขึ้นก่อนศาลชั้นต้นพิพากษา ผู้นั้นมิได้รับอันตรายสาหัส และผู้นั้นมิได้ตกอยู่ในภาวะอันใกล้จะเป็นอันตรายต่อชีวิต เมื่อครบเงื่อนไขแล้ว ศาลต้องลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ แต่ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง ถ้อยคำนี้มีผลสองประการ ประการแรก การลดโทษเป็นการบังคับ มิใช่ดุลพินิจ ศาลจะลงโทษตามอัตราที่กฎหมายกำหนดโดยไม่ลดเลยไม่ได้ ประการที่สอง กึ่งหนึ่งเป็นเพดานล่าง ศาลจะลงโทษต่ำกว่านั้นไม่ได้ ข้อสำคัญคือผู้กระทำต้องเป็นผู้จัดให้ได้รับเสรีภาพ การที่เจ้าพนักงานช่วยเหลือออกมาได้ หรือผู้เสียหายหลบหนีมาเอง ย่อมไม่ทำให้ได้รับประโยชน์จากมาตรานี้ ไม่ว่าจะเกิดขึ้นเร็วเพียงใด และมาตรานี้ใช้เฉพาะกับมาตรา 313 มาตรา 314 และมาตรา 315 เท่านั้น ไม่ขยายไปถึงบทอื่นในหมวดนี้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรานี้เป็นช่องทางที่มีน้ำหนักที่สุดในคดีเรียกค่าไถ่ เพราะเป็นการลดโทษที่บังคับ มิใช่ดุลพินิจ และใช้ได้กับผู้กระทำตามมาตรา 313 มาตรา 314 และมาตรา 315 ทุกคน รวมทั้งผู้สนับสนุนและคนกลาง เมื่อโทษตั้งต้นอาจถึงประหารชีวิต การลดลงกึ่งหนึ่งจึงมีผลอย่างยิ่ง เงื่อนไขที่มักแพ้คดีกันคือคำว่าจัดให้ได้รับเสรีภาพ ผู้กระทำต้องเป็นผู้จัดให้เอง การที่เจ้าพนักงานเข้าช่วยเหลือหรือผู้เสียหายหลบหนีออกมาได้ไม่นับ และต้องเกิดขึ้นก่อนศาลชั้นต้นพิพากษา อีกทั้งผู้เสียหายต้องมิได้รับอันตรายสาหัสและมิได้ตกอยู่ในภาวะอันใกล้จะเป็นอันตรายต่อชีวิต ในทางปฏิบัติ นี่เป็นเหตุผลที่การปล่อยตัวผู้เสียหายโดยปลอดภัยควรถูกหยิบยกขึ้นพิจารณาตั้งแต่ชั้นแรกสุดของคดี
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 21 คดี (พ.ศ. 2504 ถึง 2557)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2306/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2306-2307/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3075/2527 (1984)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 465/2527 (1984)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 257/2523 (1980)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2277/2521 (1978)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2209/2521 (1978)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 228-231/2521 (1978)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 316 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 316. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-316/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 316 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-316/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-316/"><p>ถ้าผู้กระทำความผิดตามมาตรา ๓๑๓ มาตรา ๓๑๔ หรือมาตรา ๓๑๕ จัดให้ผู้ถูกเอาตัวไป ผู้ถูกหน่วงเหนี่ยวหรือผู้ถูกกักขังได้รับเสรีภาพก่อนศาลชั้นต้นพิพากษา โดยผู้นั้นมิได้รับอันตรายสาหัสหรือตกอยู่ในภาวะอันใกล้จะเป็นอันตรายต่อชีวิต ให้ลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ แต่ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง</p><footer>Penal Code, s. 316 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-316/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา