มาตรา 316: ลดโทษเมื่อจัดให้ผู้ถูกเอาตัวไปได้รับเสรีภาพ
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าผู้กระทำความผิดตามมาตรา ๓๑๓ มาตรา ๓๑๔ หรือมาตรา ๓๑๕ จัดให้ผู้ถูกเอาตัวไป ผู้ถูกหน่วงเหนี่ยวหรือผู้ถูกกักขังได้รับเสรีภาพก่อนศาลชั้นต้นพิพากษา โดยผู้นั้นมิได้รับอันตรายสาหัสหรือตกอยู่ในภาวะอันใกล้จะเป็นอันตรายต่อชีวิต ให้ลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ แต่ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง
คำแปลภาษาอังกฤษ
ถ้าผู้กระทำความผิดตามมาตรา ๓๑๓ มาตรา ๓๑๔ หรือมาตรา ๓๑๕ จัดให้ผู้ถูกเอาตัวไป ผู้ถูกหน่วงเหนี่ยวหรือผู้ถูกกักขังได้รับเสรีภาพก่อนศาลชั้นต้นพิพากษา โดยผู้นั้นมิได้รับอันตรายสาหัสหรือตกอยู่ในภาวะอันใกล้จะเป็นอันตรายต่อชีวิต ให้ลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ แต่ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 316 เป็นบทลดโทษที่บังคับ มิใช่ฐานความผิด และร่างขึ้นเป็นแรงจูงใจที่ยังใช้ได้ตลอดเวลาที่ยังมีการควบคุมตัวผู้เสียหายอยู่ เงื่อนไขมีห้าประการและต้องครบถ้วนทั้งหมด คือ ผู้กระทำเป็นผู้กระทำความผิดตามมาตรา 313 มาตรา 314 หรือมาตรา 315 ผู้นั้นจัดให้ผู้ถูกเอาตัวไป ผู้ถูกหน่วงเหนี่ยว หรือผู้ถูกกักขังได้รับเสรีภาพ การได้รับเสรีภาพนั้นเกิดขึ้นก่อนศาลชั้นต้นพิพากษา ผู้นั้นมิได้รับอันตรายสาหัส และผู้นั้นมิได้ตกอยู่ในภาวะอันใกล้จะเป็นอันตรายต่อชีวิต เมื่อครบเงื่อนไขแล้ว ศาลต้องลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ แต่ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง ถ้อยคำนี้มีผลสองประการ ประการแรก การลดโทษเป็นการบังคับ มิใช่ดุลพินิจ ศาลจะลงโทษตามอัตราที่กฎหมายกำหนดโดยไม่ลดเลยไม่ได้ ประการที่สอง กึ่งหนึ่งเป็นเพดานล่าง ศาลจะลงโทษต่ำกว่านั้นไม่ได้ ข้อสำคัญคือผู้กระทำต้องเป็นผู้จัดให้ได้รับเสรีภาพ การที่เจ้าพนักงานช่วยเหลือออกมาได้ หรือผู้เสียหายหลบหนีมาเอง ย่อมไม่ทำให้ได้รับประโยชน์จากมาตรานี้ ไม่ว่าจะเกิดขึ้นเร็วเพียงใด และมาตรานี้ใช้เฉพาะกับมาตรา 313 มาตรา 314 และมาตรา 315 เท่านั้น ไม่ขยายไปถึงบทอื่นในหมวดนี้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรานี้เป็นช่องทางที่มีน้ำหนักที่สุดในคดีเรียกค่าไถ่ เพราะเป็นการลดโทษที่บังคับ มิใช่ดุลพินิจ และใช้ได้กับผู้กระทำตามมาตรา 313 มาตรา 314 และมาตรา 315 ทุกคน รวมทั้งผู้สนับสนุนและคนกลาง เมื่อโทษตั้งต้นอาจถึงประหารชีวิต การลดลงกึ่งหนึ่งจึงมีผลอย่างยิ่ง เงื่อนไขที่มักแพ้คดีกันคือคำว่าจัดให้ได้รับเสรีภาพ ผู้กระทำต้องเป็นผู้จัดให้เอง การที่เจ้าพนักงานเข้าช่วยเหลือหรือผู้เสียหายหลบหนีออกมาได้ไม่นับ และต้องเกิดขึ้นก่อนศาลชั้นต้นพิพากษา อีกทั้งผู้เสียหายต้องมิได้รับอันตรายสาหัสและมิได้ตกอยู่ในภาวะอันใกล้จะเป็นอันตรายต่อชีวิต ในทางปฏิบัติ นี่เป็นเหตุผลที่การปล่อยตัวผู้เสียหายโดยปลอดภัยควรถูกหยิบยกขึ้นพิจารณาตั้งแต่ชั้นแรกสุดของคดี
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 21 คดี (พ.ศ. 2504 ถึง 2557)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2306/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2306-2307/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3075/2527 (1984)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 465/2527 (1984)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 257/2523 (1980)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2277/2521 (1978)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2209/2521 (1978)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 228-231/2521 (1978)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 316 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 316. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-316/ (accessed 24 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 316 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-316/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-316/"><p>ถ้าผู้กระทำความผิดตามมาตรา ๓๑๓ มาตรา ๓๑๔ หรือมาตรา ๓๑๕ จัดให้ผู้ถูกเอาตัวไป ผู้ถูกหน่วงเหนี่ยวหรือผู้ถูกกักขังได้รับเสรีภาพก่อนศาลชั้นต้นพิพากษา โดยผู้นั้นมิได้รับอันตรายสาหัสหรือตกอยู่ในภาวะอันใกล้จะเป็นอันตรายต่อชีวิต ให้ลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ แต่ไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่ง</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 316 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-316/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา