321: ความผิดต่อเสรีภาพที่ยอมความได้
ตัวบทกฎหมาย
ความผิดตามมาตรา ๓๐๙ วรรคแรก มาตรา ๓๑๐ วรรคแรก และมาตรา ๓๑๑ วรรคแรก เป็นความผิดอันยอมความได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
The offences under Section 309 paragraph one, Section 310 paragraph one and Section 311 paragraph one are compoundable offences.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 321 กำหนดว่าความผิดใดในหมวดความผิดต่อเสรีภาพยอมความได้ โดยระบุไว้สามมาตรา คือมาตรา 309 วรรคแรก (ข่มขืนใจพื้นฐาน) มาตรา 310 วรรคแรก (หน่วงเหนี่ยวกักขังพื้นฐาน) และมาตรา 311 วรรคแรก (ประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นปราศจากเสรีภาพ) นอกจากสามมาตรานี้แล้วยอมความไม่ได้ทั้งสิ้น วรรคที่เพิ่มโทษของมาตรา 309 ถูกกันออก ได้แก่ การมีอาวุธ การร่วมกระทำความผิดตั้งแต่ห้าคนขึ้นไป การกระทำต่อเอกสารสิทธิ และการอ้างอำนาจอั้งยี่หรือซ่องโจร เช่นเดียวกับวรรคสองของมาตรา 310 และมาตรา 311 ซึ่งใช้เมื่อการกระทำเป็นเหตุให้ถึงแก่ความตายหรือรับอันตรายสาหัส และความผิดฐานเรียกค่าไถ่ ความมุ่งหมายทางเพศ การพาไป และข้ามพรมแดนตามมาตรา 312 ถึงมาตรา 319 การเป็นความผิดอันยอมความได้ทำให้เป็นความผิดต่อส่วนตัว การยอมความโดยชอบของผู้เสียหายทำให้สิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และผู้เสียหายต้องร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิดตามมาตรา 96 ผลจึงอยู่ที่ว่าคดีจะดำเนินต่อไปได้หรือไม่ มิใช่เพียงเรื่องการกำหนดโทษ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
การยอมความได้หรือไม่เป็นตัวชี้ขาดว่าคดีจะจบด้วยการตกลงกันได้หรือไม่ วรรคที่ถูกฟ้องจึงสำคัญที่สุด หากการกระทำเข้าข่ายข่มขืนใจพื้นฐาน (มาตรา 309 วรรคแรก) กักขังพื้นฐาน (มาตรา 310 วรรคแรก) หรือประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นปราศจากเสรีภาพ (มาตรา 311 วรรคแรก) การยอมความของผู้เสียหายที่ทำโดยชอบทำให้คดีระงับ แต่เมื่อข้อเท็จจริงเพิ่มอาวุธ การร่วมกันตั้งแต่ห้าคนขึ้นไป หรือผลคือความตายหรืออันตรายสาหัส ข้อหาจะเลื่อนไปเข้าวรรคที่ยอมความไม่ได้ และไม่มีข้อตกลงใดหยุดคดีได้ ด้วยเหตุนี้ทั้งพนักงานอัยการและผู้เสียหายจึงกำหนดข้อเท็จจริงให้รวมหรือกันเหตุฉกรรจ์ออก และจำเลยควรตรวจสอบวรรคที่ถูกฟ้องก่อนจ่ายเงินยอมความที่อาจไม่ทำให้คดีจบ ทั้งนี้ความผิดอันยอมความได้ยังมีกำหนดร้องทุกข์ภายในสามเดือนตามมาตรา 96 ด้วย สำหรับผู้เยาว์ การยอมความที่ทำแทนโดยผู้แทนโดยชอบธรรมอาจสมบูรณ์ได้ ผู้ที่จะยอมความควรตรวจสอบข้อหาที่แน่นอนก่อนโดยปรึกษาทนายความ
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาฎีกาที่ 1288/2564 (2021)
ความผิดฐานร่วมกันหน่วงเหนี่ยวกักขังตามมาตรา 310 วรรคแรก เป็นความผิดอันยอมความได้ตามมาตรา 321 การยอมความโดยชอบของผู้เสียหายจึงทำให้สิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับไป
จำเลยทั้งสองตกลงชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ผู้เสียหายที่ 2 ซึ่งเป็นบิดาของผู้เสียหายที่ 1 ผู้เยาว์ และได้ปฏิบัติตามข้อตกลงแล้ว ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าถือเป็นกรณีที่ผู้เสียหายที่ 2 ยอมความแทนผู้เสียหายที่ 1 ซึ่งเป็นผู้เยาว์ เมื่อความผิดฐานร่วมกันหน่วงเหนี่ยวกักขังผู้อื่นให้ปราศจากเสรีภาพในร่างกายตามมาตรา 310 วรรคแรก เป็นความผิดอันยอมความได้ตามมาตรา 321 สิทธินำคดีอาญามาฟ้องในความผิดฐานนั้นจึงระงับไป และเป็นข้อกฎหมายเกี่ยวกับความสงบเรียบร้อยที่ศาลฎีกายกขึ้นวินิจฉัยเอง โดยมีผลไปถึงจำเลยที่มิได้ฎีกาด้วย
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 693/2559 (2016)
เมื่อการข่มขืนใจตามมาตรา 309 กระทำโดยมีอาวุธและร่วมกันตั้งแต่ห้าคนขึ้นไป ย่อมเป็นความผิดตามวรรคสอง ไม่ใช่ความผิดอันยอมความได้ตามมาตรา 321 การยอมความจึงไม่ทำให้คดีระงับ
ศาลวินิจฉัยว่าการข่มขืนใจโดยมีอาวุธและร่วมกันกระทำตั้งแต่ห้าคนขึ้นไปเป็นความผิดตามมาตรา 309 วรรคสอง ซึ่งไม่ใช่ความผิดต่อส่วนตัวหรือความผิดอันยอมความได้ตามมาตรา 321 สิทธินำคดีอาญามาฟ้องจึงไม่อาจระงับไปด้วยการยอมความตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ต่างจากวรรคแรกที่ยอมความได้
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 5521/2537 (1994)
ความผิดฐานข่มขืนใจตามมาตรา 309 วรรคแรก เป็นความผิดอันยอมความได้ตามมาตรา 321 เมื่อผู้เสียหายแจ้งต่อศาลว่าไม่ประสงค์จะดำเนินคดี ย่อมถือเป็นการยอมความและสิทธินำคดีอาญามาฟ้องระงับไป
พยานหลักฐานรับฟังได้เพียงว่าจำเลยขู่บังคับผู้เสียหายให้ไปกับจำเลย อันเป็นความผิดตามมาตรา 309 วรรคแรก เมื่อวรรคดังกล่าวเป็นความผิดอันยอมความได้ตามมาตรา 321 และผู้เสียหายยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นว่าไม่ประสงค์จะดำเนินคดีทุกข้อหาก่อนคดีถึงที่สุด จึงถือเป็นการยอมความในความผิดต่อส่วนตัว สิทธินำคดีอาญามาฟ้องย่อมระงับไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 8 คดี (พ.ศ. 2505 ถึง 2564)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 22714/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2031/2525 (1982)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2279/2521 (1978)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 609/2505 (1962)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 693/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5521/2537 (1994)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1288/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 188/2537 (1994)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
ความผิดต่อการปฏิบัติตามมาตรา 321
สามฐาน คือข่มขืนใจพื้นฐานตามมาตรา 309 วรรคแรก หน่วงเหนี่ยวกักขังพื้นฐานตามมาตรา 310 วรรคแรก และประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นปราศจากเสรีภาพตามมาตรา 311 วรรคแรก ส่วนวรรคที่เพิ่มโทษ และความผิดตามมาตรา 312 ถึงมาตรา 319 ยอมความไม่ได้
เหตุใดวรรคหนึ่งของมาตรา 309 เอกสารสำคัญ
เพราะเฉพาะวรรคแรกเท่านั้นที่ยอมความได้ควบคุมหรือร่วมกันตั้งแต่ห้าคนจะเข้าวรรคสองซึ่งยอมให้คดีระงับไม่ได้
การยอมจำนนโดยชอบในคดียอมจำนนได้อย่างไรบ้าง
การยอมความในความผิดที่กระทำโดยชอบทำให้สิทธินำคดีอาญามาส่งผลให้มีการระงับคดีจึงดำเนินต่อไม่ได้ผลจึงเกิดต่อตัวคดีเองเป็นเพียงต่อระบบของไวรัส
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 321 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 321. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-321/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 321 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-321/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-321/"><p>ความผิดตามมาตรา ๓๐๙ วรรคแรก มาตรา ๓๑๐ วรรคแรก และมาตรา ๓๑๑ วรรคแรก เป็นความผิดอันยอมความได้</p><footer>Penal Code, s. 321 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-321/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา