มาตรา 4: ความผิดในราชอาณาจักร
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดกระทำความผิดในราชอาณาจักร ต้องรับโทษตามกฎหมาย การกระทำความผิดในเรือไทยหรืออากาศยานไทย ไม่ว่าจะอยู่ ณ ที่ใด ให้ถือว่ากระทำความผิดในราชอาณาจักร
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever commits an offence within the Kingdom shall be punished according to law.
An offence committed on a Thai vessel or Thai aircraft, wherever it may be, shall be deemed to have been committed within the Kingdom.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 4 เป็นบทตั้งหลักดินแดนซึ่งเปิดหมวดการใช้กฎหมายอาญาว่าด้วยขอบเขตการบังคับใช้ วรรคหนึ่งกำหนดว่ากฎหมายอาญาไทยใช้กับความผิดที่กระทำในราชอาณาจักรไม่ว่าผู้กระทำจะมีสัญชาติใด วรรคสองเพิ่มหลักธง โดยขยายขอบเขตดินแดนไปยังเรือและอากาศยานที่จดทะเบียนไทยไม่ว่าอยู่ที่ใด บทนี้ใช้ควบคู่กับมาตรา 5 ซึ่งให้ถือว่าความผิดกระทำในราชอาณาจักรเมื่อการกระทำแม้แต่ส่วนหนึ่ง หรือผลที่ประสงค์หรือเล็งเห็นได้เกิดในราชอาณาจักร และกับมาตรา 6 ถึง 11 ซึ่งใช้กับผู้ร่วมกระทำนอกราชอาณาจักรและเขตอำนาจนอกดินแดนโดยแท้ การกระทำที่อยู่นอกบทเหล่านี้ทั้งหมดย่อมลงโทษในไทยไม่ได้ เว้นแต่มีกฎหมายเฉพาะขยายความรับผิด
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ในคดีทั่วไป คำถามสำคัญคือการกระทำเกิดในประเทศไทยหรือไม่ หากใช่ กฎหมายไทยย่อมใช้บังคับทั้งคนไทยและคนต่างด้าว ปัญหาในทางปฏิบัติมักเกิดกับการกระทำข้ามพรมแดน เช่น การฉ้อโกงออนไลน์และแก๊งหลอกลวงข้ามชาติ ซึ่งมักมีการกระทำบางส่วนในต่างประเทศ กรณีเช่นนี้ต้องอ่านมาตรา 4 ประกอบมาตรา 5 และหากการกระทำเกิดนอกราชอาณาจักรทั้งหมดจริง การฟ้องในไทยขึ้นอยู่กับว่ามีบทว่าด้วยความผิดนอกราชอาณาจักรหรือกฎหมายเฉพาะใช้บังคับหรือไม่ คนต่างด้าวไม่ควรเข้าใจว่าการกระทำจากต่างประเทศจะพ้นเขตอำนาจไทยเมื่อการกระทำหรือผลส่วนใดเกี่ยวข้องกับไทย
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1172/2566 (2023)
เมื่อส่วนหนึ่งส่วนใดของการกระทำความผิดได้กระทำในราชอาณาจักร ย่อมถือว่าความผิดนั้นได้กระทำในราชอาณาจักรตามมาตรา 4 วรรคหนึ่ง และมาตรา 5 วรรคหนึ่ง ผู้กระทำจึงต้องรับโทษตามกฎหมายไทย การโฆษณาชักชวนให้ร่วมลงทุนผ่านเว็บไซต์ซึ่งมีที่อยู่ในประเทศไทยขณะเกิดเหตุ เป็นการกระทำในราชอาณาจักร
จำเลยที่ 1 โฆษณาชักชวนโจทก์ร่วมทั้งยี่สิบหกให้ร่วมลงทุน โดยจัดสัมมนาและใช้โบรชัวร์ที่ประเทศญี่ปุ่น และผ่านเว็บไซต์ managedsavings.com ซึ่งเปลี่ยนที่อยู่จากประเทศสิงคโปร์เป็นประเทศไทยขณะเกิดเหตุ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อการโฆษณาชักชวนผ่านเว็บไซต์ดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของการกระทำความผิดและได้กระทำในราชอาณาจักร ย่อมถือว่าความผิดนั้นได้กระทำในราชอาณาจักรตามมาตรา 4 วรรคหนึ่ง และมาตรา 5 วรรคหนึ่ง จึงพิพากษากลับคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์ที่ว่าลงโทษจำเลยที่ 1 ในความผิดฐานร่วมกันกู้ยืมเงินที่เป็นการฉ้อโกงประชาชนและฐานร่วมกันประกอบธุรกิจเงินทุนโดยมิได้รับอนุญาตไม่ได้ และลงโทษทั้งสองฐาน
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 45 คดี (พ.ศ. 2505 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 514/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4371/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4683/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7499/2540 (1997)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5091/2539 (1996)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2461/2538 (1995)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 204/2538 (1995)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 62/2536 (1993)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
กฎหมายอาญาไทยใช้กับคนต่างด้าวหรือไม่
ใช่ ตามมาตรา 4 ผู้ใดกระทำความผิดในราชอาณาจักรต้องรับโทษตามกฎหมายไทย ไม่ว่าจะมีสัญชาติใด
ความผิดที่กระทำในอากาศยานไทยขณะบินอยู่ต่างประเทศเป็นอย่างไร
มาตรา 4 วรรคสองให้ถือว่าความผิดที่กระทำในเรือไทยหรืออากาศยานไทยไม่ว่าอยู่ ณ ที่ใด เป็นการกระทำความผิดในราชอาณาจักร
หากการกระทำบางส่วนเกิดในต่างประเทศ ไทยยังฟ้องได้หรือไม่
มักได้ ต้องอ่านมาตรา 4 ประกอบมาตรา 5 ซึ่งให้ถือว่าความผิดกระทำในราชอาณาจักรเมื่อการกระทำแม้แต่ส่วนหนึ่งหรือผลที่ประสงค์เกิดในราชอาณาจักร
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 4 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 4. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-4/ (accessed 6 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 4 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-4/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-4/"><p>ผู้ใดกระทำความผิดในราชอาณาจักร ต้องรับโทษตามกฎหมาย การกระทำความผิดในเรือไทยหรืออากาศยานไทย ไม่ว่าจะอยู่ ณ ที่ใด ให้ถือว่ากระทำความผิดในราชอาณาจักร</p><footer>Penal Code, s. 4 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-4/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา