55: โทษจำคุกไม่เกินสามเดือน
ตัวบทกฎหมาย
ถ้าโทษจำคุกที่ผู้กระทำความผิดจะต้องรับมีกำหนดเวลาเพียงสามเดือนหรือน้อยกว่า ศาลจะกำหนดโทษจำคุกให้น้อยลงอีกก็ได้ หรือถ้าโทษจำคุกที่ผู้กระทำความผิดจะต้องรับมีกำหนดเวลาเพียงสามเดือนหรือน้อยกว่าและมีโทษปรับด้วย ศาลจะกำหนดโทษจำคุกให้น้อยลง หรือจะยกโทษจำคุกเสีย คงให้ปรับแต่อย่างเดียวก็ได้
คำแปลภาษาอังกฤษ
If the imprisonment that the offender is to receive is only three months or less, the court may fix a lesser term of imprisonment; or if the offender is to receive imprisonment of only three months or less together with a fine, the court may fix a lesser term of imprisonment, or may waive the imprisonment and impose only the fine.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 55 ให้ศาลมีดุลพินิจผ่อนโทษจำคุกระยะสั้นมาก สะท้อนนโยบายว่าการจำคุกสั้น ๆ อาจก่อผลเสียมากกว่าผลดี ใช้เฉพาะเมื่อโทษจำคุกที่จะลงมีเพียงสามเดือนหรือน้อยกว่า ในกรณีนั้นศาลจะลดโทษให้น้อยลงอีกก็ได้ และเมื่อโทษสั้นเช่นนั้นมาพร้อมโทษปรับ ศาลจะลดจำคุกหรือยกเว้นจำคุกคงให้ปรับสถานเดียวก็ได้ อำนาจนี้เป็นดุลพินิจ ศาลสูงจึงอาจไม่เห็นพ้องด้วยกับการใช้ และเป็นอิสระจากการลดโทษตามมาตรา 52, 53 และ 78
ความสำคัญต่อ
สำหรับความผิดเล็กน้อยมาตรานี้ไม่จำเป็นต้องจำเลยไม่จำเป็นต้องมีเลยเพราะว่าเกิดอุบัติเหตุสั้นที่มาพร้อมปรับอาจถือได้ว่าปรับสถานเดียว แต่อำนาจนี้เป็นระบบดุลยพินิจ ศาลสูงมักจะกลับมาลงโทษเมื่อเห็นว่าเป็นผลสำเร็จสถานเดียวเบาเกินไปสำหรับพฤติการสูญเสียเช่นในคดีหมิ่นประมาท เชื่อถือโทษจำคุกสั้น การเสนอเหตุประกอบการพิจารณาคดีประวัติและลักษณะการทำงานอย่างตรงไปตรงมาคือสิ่งที่โน้มน้าวให้ศาลใช้มาตรา 55 ผู้บริหารปรึกษาทนายแต่เนิ่นๆ
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 7256/2567 (2024)
การยกเว้นโทษจำคุกระยะสั้นคงให้ปรับสถานเดียวตามมาตรา 55 เป็นดุลพินิจ และอาจถูกกลับในชั้นสูงหากศาลเห็นว่าการปรับอย่างเดียวเบาเกินไปสำหรับความผิด
ฐานหมิ่นประมาทตามมาตรา 328 ศาลอุทธรณ์ลงโทษจำคุก 3 เดือนและปรับ 1,000 บาท แล้วยกโทษจำคุกตามมาตรา 55 ศาลฎีกาไม่เห็นพ้องด้วยกับการยกโทษจำคุก และให้จำคุก 3 เดือนแต่รอการลงโทษไว้
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 762/2556 (2013)
เมื่อศาลอุทธรณ์ปรับบทลงโทษให้ถูกต้องเป็นบทที่มีโทษหนักกว่า ย่อมไม่อาจแก้ไขโทษให้สูงขึ้นในคราวเดียวกัน เพราะเป็นการพิพากษาเพิ่มเติมโทษ ต้องห้ามตาม ป.วิ.อ. มาตรา 212 การยกโทษจำคุกตามมาตรา 55 และให้ปรับสถานเดียวจึงมิใช่โทษที่กำหนดสำหรับบทที่ปรับใหม่ ข้ออ้างว่าโทษปรับต่ำกว่าอัตราขั้นต่ำของบทนั้นจึงตกไป
โจทก์ฎีกาว่าโทษปรับ 4,000 บาท ก่อนลดโทษ ต่ำกว่าอัตราโทษขั้นต่ำของความผิดตาม พ.ร.บ.สถานบริการ พ.ศ. 2509 มาตรา 28/2 วรรคสอง ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าที่ศาลอุทธรณ์ภาค 8 ลงโทษตามมาตรา 28/2 วรรคสอง เป็นเพียงการปรับบทลงโทษให้ถูกต้อง มิได้แก้ไขโทษให้สูงขึ้น เพราะจะเป็นการพิพากษาเพิ่มเติมโทษ ต้องห้ามตาม ป.วิ.อ. มาตรา 212 การยกโทษจำคุกตามมาตรา 55 และโทษปรับนั้น เป็นการกำหนดโทษให้เหมาะสมสำหรับความผิดตาม พ.ร.บ.อาวุธปืนฯ พ.ศ. 2490 ที่ศาลอุทธรณ์ภาค 8 เห็นว่ายังไม่สมควรลงโทษจำคุกจำเลย หาใช่โทษที่กำหนดสำหรับความผิดตาม พ.ร.บ.สถานบริการฯ มาตรา 28/2 วรรคสอง ไม่
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 164/2553 (2010)
เมื่อโทษจำคุกแต่ละกระทงมีเพียงสามเดือน มาตรา 55 ให้ศาลใช้ดุลพินิจกำหนดโทษจำคุกให้น้อยลงอีกได้
เมื่อโทษจำคุกกระทงละสามเดือน ศาลฎีกาใช้ดุลพินิจตามมาตรา 55 ลดโทษแต่ละกระทง โดยวางโทษจำคุกกระทงละ 14 วัน รวม 17 กระทง
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 28 คดี (พ.ศ. 2506 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7256/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 762/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4299/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7009/2549 (2006)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 161/2549 (2006)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2517/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2043/2539 (1996)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6746/2537 (1994)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
ศาลไทยจะยกเว้นโทษจำคุกในเวลาใดก็ได้
ตามมาตรา 55 ในสภาวะปกติในช่วงสามเดือนหรือสภาพอากาศปกติปรับด้วยศาลอาจยกเว้นคงให้ปรับสถานเดียวหรือบันทึกเหตุการณ์ให้น้อยลงก็ได้
การยกเว้นโทษจำคุกตามมาตรา 55 เป็นไปหรือไม่
ไม่ใช่ดุลพินิจศาลสูงอาจกลับมาลงโทษหากมองว่าเป็นจุดเดียวเกินไปสำหรับความผิดนั้น
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 55 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 55. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-55/ (accessed 17 สิงหาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 55 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-55/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-55/"><p>ถ้าโทษจำคุกที่ผู้กระทำความผิดจะต้องรับมีกำหนดเวลาเพียงสามเดือนหรือน้อยกว่า ศาลจะกำหนดโทษจำคุกให้น้อยลงอีกก็ได้ หรือถ้าโทษจำคุกที่ผู้กระทำความผิดจะต้องรับมีกำหนดเวลาเพียงสามเดือนหรือน้อยกว่าและมีโทษปรับด้วย ศาลจะกำหนดโทษจำคุกให้น้อยลง หรือจะยกโทษจำคุกเสีย คงให้ปรับแต่อย่างเดียวก็ได้</p><footer>Penal Code, s. 55 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-55/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา