ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
มาตรา 74: การส่งโดยวิธีธรรมดา
ตัวบทกฎหมาย
การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดโดยเจ้าพนักงานศาลนั้นให้ปฏิบัติดังนี้
(๑) ให้ส่งในเวลากลางวันระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นและพระอาทิตย์ตก และ
(๒) ให้ส่งแก่คู่ความหรือบุคคลซึ่งระบุไว้ในคำคู่ความหรือเอกสาร ณ ภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของคู่ความหรือบุคคลนั้น แต่ให้อยู่ในบังคับแห่งบทบัญญัติหกมาตราต่อไปนี้
คำแปลภาษาอังกฤษ
The service of a pleading or any other document by a court officer shall be carried out as follows:
(1) it shall be served in the daytime, between sunrise and sunset; and
(2) it shall be served on the party or the person named in the pleading or document, at the domicile or place of business of that party or person, but subject to the provisions of the following six sections.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 74 กำหนดการส่งโดยวิธีธรรมดา อันเป็นวิธีหลักที่เจ้าพนักงานศาลต้องใช้ก่อนจะใช้วิธีอื่นแทนได้ มีสองเงื่อนไข คือส่งในเวลากลางวัน และส่ง ณ ภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของคู่ความหรือบุคคลที่ระบุไว้ ถ้อยคำท้ายที่ว่าอยู่ในบังคับบทหกมาตราต่อไป ผูกกับมาตรา 75 ถึง 80 ซึ่งครอบคลุมการส่งแก่ทนายความ การส่งแก่ผู้ใหญ่ ณ ที่อยู่ การส่ง ณ ที่อื่น การปฏิเสธ การส่งโดยวิธีปิดตามมาตรา 79 และรายงานการส่ง การข้ามการส่งวิธีธรรมดาไปปิดหมายตามมาตรา 79 โดยไม่มีเหตุอันสมควรเป็นเหตุให้เพิกถอนกระบวนพิจารณาได้บ่อยครั้ง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากท่านเป็นโจทก์ ควรยืนยันให้เจ้าพนักงานลองส่งวิธีธรรมดาในเวลากลางวัน ณ ภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานที่ถูกต้องก่อน การลัดไปปิดหมายอาจทำให้คดีทั้งเรื่องเสียไปในภายหลัง หากท่านเป็นจำเลยที่ไม่เคยได้รับการส่งโดยชอบ ข้อนี้มักเป็นเหตุที่แข็งแรงที่สุดในการขอให้พิจารณาคดีใหม่ การระบุที่อยู่ให้ถูกตั้งแต่ต้นช่วยประหยัดเวลาได้หลายเดือน
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1001/2568 (2025)
ศาลต้องส่งหมายนัดฟังคำพิพากษาไปยังภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของคู่ความหรือทนายความโดยวิธีธรรมดาตามมาตรา 74 ก่อน การปิดประกาศที่หน้าศาลโดยมิได้ส่งวิธีธรรมดาก่อนเป็นการผิดขั้นตอนและขัดต่อมาตรา 79 ทำให้กระบวนพิจารณาเฉพาะส่วนของผู้นั้นในภายหลังไม่ชอบ
ศาลชั้นต้นแจ้งวันนัดฟังคำพิพากษาโดยปิดประกาศที่หน้าศาลโดยมิได้ส่งหมายให้ผู้คัดค้านโดยวิธีธรรมดาก่อน ศาลเห็นว่าเป็นการข้ามขั้นตอนการส่งวิธีธรรมดาตามมาตรา 74 ขัดต่อมาตรา 79 และทำให้การแจ้งวันนัดและกระบวนพิจารณาต่อมาเฉพาะส่วนของผู้คัดค้านไม่ชอบ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 13165/2558 (2015)
เมื่อบริษัทมิได้แสดงเจตนาชัดแจ้งว่าให้ที่ตั้งสำนักงานแห่งใหญ่เป็นภูมิลำเนาเฉพาะการเพื่อการอย่างจำกัดเท่านั้น การส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องโดยวิธีปิดหมายที่ภูมิลำเนาสำนักงานแห่งใหญ่ตามคำสั่งศาลย่อมชอบด้วยมาตรา 74 ประกอบมาตรา 79
บริษัทจำเลยอ้างว่าสำนักงานแห่งใหญ่เป็นภูมิลำเนาเฉพาะการเพื่อเรื่องภาษีเท่านั้น ศาลไม่รับฟังเพราะไม่ปรากฏเจตนาจำกัดชัดแจ้ง และเห็นว่าการปิดหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องที่ภูมิลำเนาสำนักงานแห่งใหญ่ตามคำสั่งศาลชอบด้วยมาตรา 74 ประกอบมาตรา 79 จึงถือว่าจำเลยได้รับหมายเรียกแล้ว
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10173/2558 (2015)
ตามมาตรา 74 (2) ต้องส่งแก่คู่ความหรือบุคคลที่ระบุไว้ การส่งหมายนัดฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ให้แก่ทนายจำเลยซึ่งมิใช่ตัวจำเลยหรือคู่ความ ไม่ถือเป็นการส่งให้จำเลย และเป็นการพิจารณาที่ผิดระเบียบ
การส่งหมายนัดฟังคำพิพากษาศาลอุทธรณ์กระทำต่อทนายจำเลยที่ 2 แทนที่จะส่งแก่จำเลยที่ 2 ศาลเห็นว่าทนายมิใช่คู่ความ การส่งแก่ทนายจึงไม่ถือเป็นการส่งแก่จำเลยที่ 2 ตามมาตรา 74 (2) เป็นการพิจารณาที่ผิดระเบียบและทำให้เสียหาย ศาลฎีกามีอำนาจเพิกถอนได้
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 48 คดี (พ.ศ. 2517 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1001/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4494/2560 (2017)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15324/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5845/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4655/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8852/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6852/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6062-6063/2551 (2008)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
หมายเรียกต้องส่งเวลาใดและที่ใด
ตามมาตรา 74 การส่งโดยวิธีธรรมดาของเจ้าพนักงานศาลต้องทำในเวลากลางวันระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นและตก และ ณ ภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของคู่ความหรือบุคคลที่ระบุไว้ ภายใต้บทหกมาตราที่ตามมา
ศาลปิดประกาศได้เลยโดยไม่ลองส่งวิธีธรรมดาก่อนหรือไม่
ไม่ได้ ต้องลองส่งวิธีธรรมดาตามมาตรา 74 ก่อน การปิดประกาศที่หน้าศาลโดยไม่ส่งวิธีธรรมดาก่อนอาจขัดต่อมาตรา 79 และทำให้กระบวนพิจารณาต่อมาไม่ชอบ
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 74 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Civil Procedure Code (Thailand), s. 74. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-74/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.พ. มาตรา 74 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-74/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-74/"><p>การส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นใดโดยเจ้าพนักงานศาลนั้นให้ปฏิบัติดังนี้ (๑) ให้ส่งในเวลากลางวันระหว่างพระอาทิตย์ขึ้นและพระอาทิตย์ตก และ (๒) ให้ส่งแก่คู่ความหรือบุคคลซึ่งระบุไว้ในคำคู่ความหรือเอกสาร ณ ภูมิลำเนาหรือสำนักทำการงานของคู่ความหรือบุคคลนั้น แต่ให้อยู่ในบังคับแห่งบทบัญญัติหกมาตราต่อไปนี้</p><footer>Civil Procedure Code, s. 74 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-civil-procedure-code/section-74/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา