ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 123: การร้องทุกข์ของผู้เสียหาย
ตัวบทกฎหมาย
ผู้เสียหายอาจร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนได้คำร้องทุกข์นั้นต้องปรากฏชื่อและที่อยู่ของผู้ร้องทุกข์ ลักษณะแห่งความผิด พฤติการณ์ต่าง ๆ ที่ความผิดนั้นได้กระทำลง ความเสียหายที่ได้รับและชื่อหรือรูปพรรณของผู้กระทำผิดเท่าที่จะบอกได้คำร้องทุกข์นี้จะทำเป็นหนังสือหรือร้องด้วยปากก็ได้ ถ้าเป็นหนังสือต้องมีวันเดือนปีและลายมือชื่อของผู้ร้องทุกข์ ถ้าร้องด้วยปาก ให้พนักงานสอบสวนบันทึกไว้ ลงวันเดือนปีและลงลายมือชื่อผู้บันทึกกับผู้ร้องทุกข์ในบันทึกนั้น
คำแปลภาษาอังกฤษ
An injured person may lodge a complaint with an investigating officer. The complaint must state the name and address of the complainant, the nature of the offence, the various circumstances in which the offence was committed, the damage suffered, and the name or description of the offender so far as this can be given. The complaint may be made in writing or orally. If in writing, it must bear the date and the signature of the complainant. If made orally, the investigating officer shall record it, entering the date and the signatures of the person recording it and of the complainant on that record.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัติในหมวดหลักทั่วไปนี้กำหนดว่าคำร้องทุกข์ที่ชอบคืออะไรและต้องมีสาระสำคัญใด สำคัญเพราะสำหรับความผิดต่อส่วนตัว คำร้องทุกข์ที่ชอบเป็นเงื่อนไขก่อนการสอบสวน (มาตรา 121 วรรคสอง) และก่อนอำนาจฟ้องของอัยการ (มาตรา 120) รายละเอียดที่กำหนด ทั้งลักษณะความผิด พฤติการณ์ และความเสียหาย เป็นข้อมูลขั้นต่ำที่ทำให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจดำเนินการ วรรคสามกำหนดเรื่องคำร้องทุกข์ด้วยปากซึ่งต้องบันทึกและลงชื่อ บทนี้ใช้ร่วมกับมาตรา 124 ถึง 127
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
เมื่อแจ้งความ ควรให้รายละเอียดครบถ้วน ทั้งตัวตนของท่าน เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ความเสียหายที่ได้รับ และตัวผู้กระทำผิดหากทราบ รายละเอียดเหล่านี้เป็นสิ่งที่ก่อให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจ โดยเฉพาะความผิดต่อส่วนตัวที่คำร้องทุกข์บกพร่องอาจทำให้คดีล้มทั้งคดี พึงทราบว่าการแจ้งชื่อและพฤติการณ์เป็นหน้าที่ตามกฎหมายของผู้ร้องทุกข์ มิใช่การยินยอมให้เปิดเผยตัวต่อสาธารณะ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 326/2566 (2023)
คำร้องทุกข์ที่แจ้งลักษณะความผิด พฤติการณ์ และความเสียหายตามมาตรา 123 เป็นข้อมูลเบื้องต้นที่ทำให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวน จากนั้นพนักงานสอบสวนย่อมรวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิดได้ รวมทั้งที่สืบหามาได้เอง โดยไม่ต้องแจ้งให้จำเลยทราบ
ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อโจทก์ร่วมร้องทุกข์โดยแจ้งลักษณะความผิด พฤติการณ์ และความเสียหายตามมาตรา 123 ย่อมทำให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวน และพนักงานสอบสวนย่อมรวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิด รวมทั้งความเสียหายที่สืบพบจากบัญชีธนาคาร โดยไม่ต้องแจ้งให้จำเลยทราบ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 29/2564 (2021)
การมิได้อ้างส่งบันทึกการร้องทุกข์ด้วยปากตามมาตรา 123 วรรคสาม มิได้หมายความว่าจะไม่มีบันทึกนั้นเสมอไป และสำหรับความผิดอาญาแผ่นดิน พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวนได้เองโดยไม่ต้องมีคำร้องทุกข์ก่อน
จำเลยฎีกาว่าไม่มีการอ้างส่งบันทึกการร้องทุกข์ด้วยปากตามมาตรา 123 วรรคสาม ศาลฎีกาเห็นว่ามิได้หมายความว่าจะไม่มีบันทึกนั้น และเมื่อคดีเป็นความผิดอาญาแผ่นดิน พนักงานสอบสวนย่อมมีอำนาจสอบสวนได้เองโดยไม่ต้องมีคำร้องทุกข์ก่อน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4893/2558 (2015)
การที่ผู้เสียหายแจ้งชื่อ ลักษณะความผิด และพฤติการณ์เมื่อร้องทุกข์ เป็นหน้าที่ที่มาตรา 123 กำหนดไว้เพื่อปกป้องสิทธิของตน จะถือว่าเป็นการยินยอมให้เปิดเผยตัวต่อสาธารณชนไม่ได้
ศาลฎีกาไม่รับข้อโต้แย้งที่ว่าการที่โจทก์เปิดเผยชื่อและเหตุการณ์ต่อพนักงานสอบสวนเป็นการยินยอมให้เผยแพร่ได้ เพราะการให้ข้อมูลนั้นเป็นหน้าที่ของผู้ร้องทุกข์ตามมาตรา 123 เพื่อปกป้องสิทธิของตน และเนื้อหาข่าวเกินกว่าการเสนอข่าวการดำเนินคดี
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 27 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 266/2569 (2026)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 326/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1729/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6637/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4560/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1287/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3915/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4826/2550 (2007)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 2 14
- ป.อ. มาตรา 83 8
- ป.อ. มาตรา 91 8
- มาตรา 121 8
- ป.อ. มาตรา 341 6
- มาตรา 120 5
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คำร้องทุกข์ต้องมีข้อความอะไรบ้าง
ตามมาตรา 123 ต้องระบุชื่อและที่อยู่ผู้ร้องทุกข์ ลักษณะความผิด พฤติการณ์ต่าง ๆ ความเสียหายที่ได้รับ และชื่อหรือรูปพรรณของผู้กระทำผิดเท่าที่จะบอกได้
ร้องทุกข์ด้วยปากได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 123 ร้องด้วยปากได้ แต่พนักงานสอบสวนต้องบันทึกไว้ และทั้งผู้บันทึกกับผู้ร้องทุกข์ต้องลงวันที่และลงลายมือชื่อในบันทึก
การแจ้งชื่อในคำร้องทุกข์ถือว่ายินยอมให้เปิดเผยต่อสาธารณะหรือไม่
ไม่ ศาลฎีกาเห็นว่าการแจ้งชื่อและลักษณะความผิดเป็นหน้าที่ของผู้ร้องทุกข์ตามมาตรา 123 มิใช่การยินยอมให้เปิดเผยตัวต่อสาธารณชน
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 123 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 123. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-123/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 123 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-123/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-123/"><p>ผู้เสียหายอาจร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนได้คำร้องทุกข์นั้นต้องปรากฏชื่อและที่อยู่ของผู้ร้องทุกข์ ลักษณะแห่งความผิด พฤติการณ์ต่าง ๆ ที่ความผิดนั้นได้กระทำลง ความเสียหายที่ได้รับและชื่อหรือรูปพรรณของผู้กระทำผิดเท่าที่จะบอกได้คำร้องทุกข์นี้จะทำเป็นหนังสือหรือร้องด้วยปากก็ได้ ถ้าเป็นหนังสือต้องมีวันเดือนปีและลายมือชื่อของผู้ร้องทุกข์ ถ้าร้องด้วยปาก ให้พนักงานสอบสวนบันทึกไว้ ลงวันเดือนปีและลงลายมือชื่อผู้บันทึกกับผู้ร้องทุกข์ในบันทึกนั้น</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 123 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-123/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา