ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 123: การร้องทุกข์ของผู้เสียหาย
ตัวบทกฎหมาย
ผู้เสียหายอาจร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนได้คำร้องทุกข์นั้นต้องปรากฏชื่อและที่อยู่ของผู้ร้องทุกข์ ลักษณะแห่งความผิด พฤติการณ์ต่าง ๆ ที่ความผิดนั้นได้กระทำลง ความเสียหายที่ได้รับและชื่อหรือรูปพรรณของผู้กระทำผิดเท่าที่จะบอกได้คำร้องทุกข์นี้จะทำเป็นหนังสือหรือร้องด้วยปากก็ได้ ถ้าเป็นหนังสือต้องมีวันเดือนปีและลายมือชื่อของผู้ร้องทุกข์ ถ้าร้องด้วยปาก ให้พนักงานสอบสวนบันทึกไว้ ลงวันเดือนปีและลงลายมือชื่อผู้บันทึกกับผู้ร้องทุกข์ในบันทึกนั้น
คำแปลภาษาอังกฤษ
ผู้เสียหายอาจร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนได้คำร้องทุกข์นั้นต้องปรากฏชื่อและที่อยู่ของผู้ร้องทุกข์ ลักษณะแห่งความผิด พฤติการณ์ต่าง ๆ ที่ความผิดนั้นได้กระทำลง ความเสียหายที่ได้รับและชื่อหรือรูปพรรณของผู้กระทำผิดเท่าที่จะบอกได้คำร้องทุกข์นี้จะทำเป็นหนังสือหรือร้องด้วยปากก็ได้ ถ้าเป็นหนังสือต้องมีวันเดือนปีและลายมือชื่อของผู้ร้องทุกข์ ถ้าร้องด้วยปาก ให้พนักงานสอบสวนบันทึกไว้ ลงวันเดือนปีและลงลายมือชื่อผู้บันทึกกับผู้ร้องทุกข์ในบันทึกนั้น
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
บทบัญญัติในหมวดหลักทั่วไปนี้กำหนดว่าคำร้องทุกข์ที่ชอบคืออะไรและต้องมีสาระสำคัญใด สำคัญเพราะสำหรับความผิดต่อส่วนตัว คำร้องทุกข์ที่ชอบเป็นเงื่อนไขก่อนการสอบสวน (มาตรา 121 วรรคสอง) และก่อนอำนาจฟ้องของอัยการ (มาตรา 120) รายละเอียดที่กำหนด ทั้งลักษณะความผิด พฤติการณ์ และความเสียหาย เป็นข้อมูลขั้นต่ำที่ทำให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจดำเนินการ วรรคสามกำหนดเรื่องคำร้องทุกข์ด้วยปากซึ่งต้องบันทึกและลงชื่อ บทนี้ใช้ร่วมกับมาตรา 124 ถึง 127
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
เมื่อแจ้งความ ควรให้รายละเอียดครบถ้วน ทั้งตัวตนของท่าน เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ความเสียหายที่ได้รับ และตัวผู้กระทำผิดหากทราบ รายละเอียดเหล่านี้เป็นสิ่งที่ก่อให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจ โดยเฉพาะความผิดต่อส่วนตัวที่คำร้องทุกข์บกพร่องอาจทำให้คดีล้มทั้งคดี พึงทราบว่าการแจ้งชื่อและพฤติการณ์เป็นหน้าที่ตามกฎหมายของผู้ร้องทุกข์ มิใช่การยินยอมให้เปิดเผยตัวต่อสาธารณะ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 326/2566 (2023)
คำร้องทุกข์ที่แจ้งลักษณะความผิด พฤติการณ์ และความเสียหายตามมาตรา 123 เป็นข้อมูลเบื้องต้นที่ทำให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวน จากนั้นพนักงานสอบสวนย่อมรวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิดได้ รวมทั้งที่สืบหามาได้เอง โดยไม่ต้องแจ้งให้จำเลยทราบ
ศาลฎีกาเห็นว่าเมื่อโจทก์ร่วมร้องทุกข์โดยแจ้งลักษณะความผิด พฤติการณ์ และความเสียหายตามมาตรา 123 ย่อมทำให้พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวน และพนักงานสอบสวนย่อมรวบรวมพยานหลักฐานทุกชนิด รวมทั้งความเสียหายที่สืบพบจากบัญชีธนาคาร โดยไม่ต้องแจ้งให้จำเลยทราบ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 29/2564 (2021)
การมิได้อ้างส่งบันทึกการร้องทุกข์ด้วยปากตามมาตรา 123 วรรคสาม มิได้หมายความว่าจะไม่มีบันทึกนั้นเสมอไป และสำหรับความผิดอาญาแผ่นดิน พนักงานสอบสวนมีอำนาจสอบสวนได้เองโดยไม่ต้องมีคำร้องทุกข์ก่อน
จำเลยฎีกาว่าไม่มีการอ้างส่งบันทึกการร้องทุกข์ด้วยปากตามมาตรา 123 วรรคสาม ศาลฎีกาเห็นว่ามิได้หมายความว่าจะไม่มีบันทึกนั้น และเมื่อคดีเป็นความผิดอาญาแผ่นดิน พนักงานสอบสวนย่อมมีอำนาจสอบสวนได้เองโดยไม่ต้องมีคำร้องทุกข์ก่อน
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4893/2558 (2015)
การที่ผู้เสียหายแจ้งชื่อ ลักษณะความผิด และพฤติการณ์เมื่อร้องทุกข์ เป็นหน้าที่ที่มาตรา 123 กำหนดไว้เพื่อปกป้องสิทธิของตน จะถือว่าเป็นการยินยอมให้เปิดเผยตัวต่อสาธารณชนไม่ได้
ศาลฎีกาไม่รับข้อโต้แย้งที่ว่าการที่โจทก์เปิดเผยชื่อและเหตุการณ์ต่อพนักงานสอบสวนเป็นการยินยอมให้เผยแพร่ได้ เพราะการให้ข้อมูลนั้นเป็นหน้าที่ของผู้ร้องทุกข์ตามมาตรา 123 เพื่อปกป้องสิทธิของตน และเนื้อหาข่าวเกินกว่าการเสนอข่าวการดำเนินคดี
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 27 คดี (พ.ศ. 2492 ถึง 2569)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 266/2569 (2026)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 326/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1729/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6637/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4560/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1287/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3915/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4826/2550 (2007)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 2 14
- ป.อ. มาตรา 83 8
- ป.อ. มาตรา 91 8
- มาตรา 121 8
- ป.อ. มาตรา 341 6
- มาตรา 120 5
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คำร้องทุกข์ต้องมีข้อความอะไรบ้าง
ตามมาตรา 123 ต้องระบุชื่อและที่อยู่ผู้ร้องทุกข์ ลักษณะความผิด พฤติการณ์ต่าง ๆ ความเสียหายที่ได้รับ และชื่อหรือรูปพรรณของผู้กระทำผิดเท่าที่จะบอกได้
ร้องทุกข์ด้วยปากได้หรือไม่
ได้ ตามมาตรา 123 ร้องด้วยปากได้ แต่พนักงานสอบสวนต้องบันทึกไว้ และทั้งผู้บันทึกกับผู้ร้องทุกข์ต้องลงวันที่และลงลายมือชื่อในบันทึก
การแจ้งชื่อในคำร้องทุกข์ถือว่ายินยอมให้เปิดเผยต่อสาธารณะหรือไม่
ไม่ ศาลฎีกาเห็นว่าการแจ้งชื่อและลักษณะความผิดเป็นหน้าที่ของผู้ร้องทุกข์ตามมาตรา 123 มิใช่การยินยอมให้เปิดเผยตัวต่อสาธารณชน
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 123 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 123. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-123/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 123 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-123/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-123/"><p>ผู้เสียหายอาจร้องทุกข์ต่อพนักงานสอบสวนได้คำร้องทุกข์นั้นต้องปรากฏชื่อและที่อยู่ของผู้ร้องทุกข์ ลักษณะแห่งความผิด พฤติการณ์ต่าง ๆ ที่ความผิดนั้นได้กระทำลง ความเสียหายที่ได้รับและชื่อหรือรูปพรรณของผู้กระทำผิดเท่าที่จะบอกได้คำร้องทุกข์นี้จะทำเป็นหนังสือหรือร้องด้วยปากก็ได้ ถ้าเป็นหนังสือต้องมีวันเดือนปีและลายมือชื่อของผู้ร้องทุกข์ ถ้าร้องด้วยปาก ให้พนักงานสอบสวนบันทึกไว้ ลงวันเดือนปีและลงลายมือชื่อผู้บันทึกกับผู้ร้องทุกข์ในบันทึกนั้น</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 123 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-123/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา