ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 188: วันที่คำพิพากษามีผลบังคับ
ตัวบทกฎหมาย
คำพิพากษาหรือคำสั่งมีผลตั้งแต่วันที่ได้อ่านในศาลโดยเปิดเผยเป็นต้นไป
คำแปลภาษาอังกฤษ
A judgment or order takes effect from the day it is read in open court onward.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 188 กำหนดจุดเวลาที่คำวินิจฉัยมีผลในลักษณะ 3 คำพิพากษาและคำสั่ง คือ มีผลตั้งแต่วันอ่านโดยเปิดเผย เชื่อมโยงกับวิธีการอ่านตามมาตรา 182 อันเป็นจุดยึดของผลต่อเนื่องหลายประการ รวมถึงเวลาที่โทษเริ่มมีผลและเวลาที่กำหนดอุทธรณ์เริ่มนับ ศาลฎีกาปรับใช้เพื่อกำหนดว่าคำพิพากษาศาลชั้นต้นมีผลบังคับเมื่อใด และเพื่อกำหนดวันที่คดีถึงที่สุดเมื่ออ่านคำพิพากษาให้จำเลยหลายคนต่างวันกัน โดยถือการอ่านครั้งแรกของคำพิพากษาที่ไม่อาจอุทธรณ์ฎีกาต่อไปได้ กฎนี้ให้ความแน่นอนโดยชี้ไปที่เหตุการณ์สาธารณะเดียว คือการอ่าน เป็นที่มาของผลทางกฎหมาย
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตราสั้นนี้มีผลปฏิบัติมาก คำพิพากษาผูกพันและกำหนดเวลาต่างๆ เริ่มนับแต่วันอ่าน การรู้ว่าอ่านเมื่อใดจึงจำเป็นต่อการคำนวณกำหนดอุทธรณ์และโทษ เมื่อมีจำเลยหลายคนและอ่านต่างวันกัน วันที่คดีถึงที่สุดอาจขึ้นกับการอ่านครั้งแรกของคำพิพากษาที่ไม่อาจอุทธรณ์ต่อไปได้ ซึ่งกระทบว่าการนับเวลาขังหรือบังคับคดีเริ่มเมื่อใด อย่าถือว่าเวลานับจากวันที่ปรากฏบนเอกสาร ควรตรวจวันอ่านจริงและจดกำหนดเวลาจากวันนั้น หากไม่แน่ใจ ควรรีบปรึกษาก่อนสิ้นกำหนดอุทธรณ์
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3618/2566 (2023)
คำพิพากษาศาลชั้นต้นมีผลบังคับนับตั้งแต่วันที่อ่านตามมาตรา 188 ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของผลที่กฎหมายสารบัญญัติกำหนดไว้เมื่อมีการลงโทษ
ศาลชั้นต้นอ่านคำพิพากษาเมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน 2561 ลงโทษจำเลยบางคนตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ศาลฎีกาปรับใช้มาตรา 188 ว่าคำพิพากษามีผลบังคับนับแต่วันที่อ่านดังกล่าว อันเป็นจุดเริ่มต้นของผลตามพระราชบัญญัตินั้น
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 425/2559 (2016)
มาตรา 188 บัญญัติเพียงว่าคำพิพากษามีผลตั้งแต่วันที่ได้อ่านในศาลโดยเปิดเผยเป็นต้นไป โดยมิได้บัญญัติว่าคดีถึงที่สุดเมื่อใด จึงต้องนำ ป.วิ.พ. มาตรา 147 มาใช้บังคับเท่าที่พอจะใช้บังคับได้ตามมาตรา 15 การอ่านคำพิพากษาให้จำเลยคนใดฟังเป็นเรื่องเฉพาะตัวของจำเลยแต่ละคน คดีของจำเลยแต่ละคนจึงถึงที่สุดในวันที่ได้อ่านคำพิพากษาให้จำเลยผู้นั้นฟัง
จำเลยที่ 1 ถูกคุมขังอยู่ที่เรือนจำเขาบิน จังหวัดราชบุรี ส่วนจำเลยที่ 2 อยู่ที่เรือนจำกลางคลองเปรม ศาลชั้นต้นจึงให้อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาให้จำเลยที่ 1 ฟังก่อน แล้วจึงอ่านให้จำเลยที่ 2 ฟังเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2555 จำเลยที่ 2 อ้างว่าต้องยึดถือผลแห่งการอ่านเมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม 2555 ศาลฎีกาไม่เห็นด้วย เพราะไม่มีกฎหมายใดบัญญัติไว้เช่นนั้น ทั้งการอ่านคำพิพากษาให้จำเลยคนใดฟังเป็นเรื่องเฉพาะตัวของจำเลยแต่ละคน คดีของจำเลยที่ 2 จึงถึงที่สุดในวันที่ 18 กันยายน 2555 และหมายจำคุกที่ระบุวันดังกล่าวชอบแล้ว
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 13 คดี (พ.ศ. 2514 ถึง 2566)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3618/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 425/2559 (2016)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 12750/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1831/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3659/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4897/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4895/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1819/2546 (2003)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.อ. มาตรา 78 5
- ป.อ. มาตรา 29 5
- ป.อ. มาตรา 30 5
- มาตรา 245 5
- มาตรา 195 4
- มาตรา 182 3
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
คำพิพากษาคดีอาญามีผลเมื่อใด
ตามมาตรา 188 มีผลตั้งแต่วันที่อ่านในศาลโดยเปิดเผย มิใช่ตั้งแต่วันที่เขียนหรือวินิจฉัย วันนี้เป็นจุดยึดของกำหนดเวลาอุทธรณ์และการบังคับคดี
ถ้าอ่านคำพิพากษาให้จำเลยหลายคนต่างวันกัน คดีถึงที่สุดเมื่อใด
วันที่คดีถึงที่สุดอาจขึ้นกับการอ่านครั้งแรกของคำพิพากษาที่ไม่อาจอุทธรณ์ฎีกาต่อไปได้ ศาลฎีกาปรับใช้มาตรา 188 กำหนดวันดังกล่าวแก่จำเลยทุกคน
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 188 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 188. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-188/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 188 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-188/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-188/"><p>คำพิพากษาหรือคำสั่งมีผลตั้งแต่วันที่ได้อ่านในศาลโดยเปิดเผยเป็นต้นไป</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 188 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-188/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา