ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 4: สิทธิฟ้องคดีของหญิงมีสามี
ตัวบทกฎหมาย
ในคดีอาญาซึ่งผู้เสียหายเป็นหญิงมีสามี หญิงนั้นมีสิทธิฟ้องคดีได้เอง โดยมิต้องได้รับอนุญาตของสามีก่อนภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๕
(๒) สามีมีสิทธิฟ้องคดีอาญาแทนภริยาได้ ต่อเมื่อได้รับอนุญาตโดยชัดแจ้งจากภริยา
คำแปลภาษาอังกฤษ
In a criminal case where the injured person is a married woman, that woman has the right to prosecute the case herself without first obtaining her husband's permission, subject to Section 5.
(2) The husband has the right to prosecute a criminal case on behalf of his wife only when he has been expressly authorized by the wife.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 4 อยู่ในหมวดบททั่วไปว่าด้วยผู้มีอำนาจจัดการแทนผู้เสียหาย ร่วมกับมาตรา 3, 5 และ 6 บทนี้ยืนยันสิทธิของหญิงมีสามีในการฟ้องคดีด้วยตนเองภายใต้บังคับมาตรา 5 และจำกัดให้สามีฟ้องแทนภริยาได้เฉพาะเมื่อได้รับอนุญาตโดยชัดแจ้ง เมื่ออ่านประกอบมาตรา 3 บทนี้กำหนดฐานะผู้แทนประเภทหนึ่ง และศาลถือว่าผู้มีอำนาจจัดการแทนตามมาตรา 4, 5 และ 6 เป็นรายการที่จำกัดไว้เฉพาะ
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ในทางปฏิบัติ ภริยาไม่จำต้องได้รับความยินยอมจากสามีในการดำเนินคดีอาญา แต่สามีที่ประสงค์จะทำการแทนภริยาควรมีหนังสืออนุญาตโดยชัดแจ้ง เรื่องนี้สำคัญอย่างยิ่งในการยอมความ ซึ่งศาลไม่ถือว่าการลงชื่อของคู่สมรสฝ่ายหนึ่งเป็นการกระทำแทนอีกฝ่ายได้ หากไม่มีอำนาจโดยชอบตามมาตรา 4, 5 และ 6
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 54 คดี (พ.ศ. 2485 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2802/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 13535/2553 (2010)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2208/2552 (2009)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7471/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4146/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8822/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1305/2547 (2004)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9275/2544 (2001)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- ป.อ. มาตรา 91 19
- มาตรา 5 18
- มาตรา 6 17
- ป.อ. มาตรา 78 14
- มาตรา 2 11
- ป.อ. มาตรา 83 10
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
หญิงมีสามีต้องขออนุญาตสามีก่อนฟ้องคดีอาญาหรือไม่
ไม่ต้อง ตามมาตรา 4 หญิงมีสามีซึ่งเป็นผู้เสียหายมีสิทธิฟ้องคดีได้เองโดยไม่ต้องได้รับอนุญาตจากสามีก่อน ภายใต้บังคับมาตรา 5
สามีฟ้องคดีอาญาแทนภริยาได้หรือไม่
ได้เฉพาะเมื่อได้รับอนุญาตโดยชัดแจ้ง มาตรา 4 ให้สามีฟ้องคดีแทนภริยาได้ต่อเมื่อภริยาอนุญาตโดยชัดแจ้งเท่านั้น
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 4 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 4. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-4/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 4 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-4/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-4/"><p>ในคดีอาญาซึ่งผู้เสียหายเป็นหญิงมีสามี หญิงนั้นมีสิทธิฟ้องคดีได้เอง โดยมิต้องได้รับอนุญาตของสามีก่อนภายใต้บังคับแห่งมาตรา ๕ (๒) สามีมีสิทธิฟ้องคดีอาญาแทนภริยาได้ ต่อเมื่อได้รับอนุญาตโดยชัดแจ้งจากภริยา</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 4 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-4/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา