ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 44: วิธีและเวลายื่นคำขอเรียกทรัพย์คืน
ตัวบทกฎหมาย
การเรียกทรัพย์สินหรือราคาคืนตามมาตราก่อน พนักงานอัยการจะขอรวมไปกับคดีอาญาหรือจะยื่นคำร้องในระยะใดระหว่างที่คดีอาญากำลังพิจารณาอยู่ในศาลชั้นต้นก็ได้คำพิพากษาในส่วนเรียกทรัพย์สินหรือราคาให้รวมเป็นส่วนหนึ่งแห่งคำพิพากษาในคดีอาญา
คำแปลภาษาอังกฤษ
การเรียกทรัพย์สินหรือราคาคืนตามมาตราก่อน พนักงานอัยการจะขอรวมไปกับคดีอาญาหรือจะยื่นคำร้องในระยะใดระหว่างที่คดีอาญากำลังพิจารณาอยู่ในศาลชั้นต้นก็ได้คำพิพากษาในส่วนเรียกทรัพย์สินหรือราคาให้รวมเป็นส่วนหนึ่งแห่งคำพิพากษาในคดีอาญา
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 44 เป็นบทวิธีพิจารณาที่คู่กับมาตรา 43 กำหนดสองเรื่อง คือ กรอบเวลา ตั้งแต่คำฟ้องจนถึงระยะใดก็ได้ระหว่างที่คดีอยู่ในศาลชั้นต้น และรูปแบบผล คือให้คำพิพากษาส่วนเรียกทรัพย์รวมเป็นส่วนหนึ่งของคำพิพากษาคดีอาญา มิได้แยกออกต่างหาก ในทางปฏิบัติ เมื่อศาลลงโทษ ศาลจะวินิจฉัยในคำพิพากษาเดียวกันว่าให้คืนทรัพย์ของกลางแก่ผู้เสียหาย โดยอาศัยมาตรานี้ประกอบมาตรา 186 (9) เรื่องข้อความในคำพิพากษา ส่วนค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายแก่ร่างกายหรือความเสียหายอื่นนอกเหนือจากการคืนทรัพย์ เป็นไปตามมาตรา 44/1 ต่างหาก
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ช่วงเวลาที่จะเพิ่มคำขอเรียกทรัพย์เปิดอยู่เฉพาะขณะคดีอยู่ในศาลชั้นต้น จึงไม่ควรปล่อยไว้จนถึงชั้นอุทธรณ์ หากท่านเป็นผู้เสียหายและต้องการทรัพย์หรือราคาคืน ควรตรวจแต่เนิ่นๆ ว่าอัยการได้ขอเรียกไว้จริง เพราะอำนาจศาลที่จะสั่งคืนขึ้นอยู่กับการที่มีคำขอเข้ามาโดยชอบ หากต้องการค่าสินไหมทดแทนความเสียหายอื่นด้วย ต้องดำเนินการตามอีกมาตราหนึ่งซึ่งมีกำหนดเวลาของตนเอง จึงควรวางแผนทั้งสองส่วนตั้งแต่ต้น
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1336/2564 (2021)
หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยร่วมกันลักทรัพย์ของโจทก์ร่วม ศาลต้องมีคำวินิจฉัยในคำพิพากษาให้คืนทรัพย์ของกลางแก่โจทก์ร่วม ตามมาตรา 186 (9) ประกอบมาตรา 44
ศาลอธิบายว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยร่วมกันลักทรัพย์ของโจทก์ร่วม ในคำพิพากษาศาลต้องมีคำวินิจฉัยให้คืนทรัพย์ของกลางแก่โจทก์ร่วม ตามมาตรา 186 (9) ประกอบมาตรา 44 ส่วนบุคคลภายนอกที่อ้างว่าเป็นเจ้าของแท้จริงเข้ามาเป็นคู่ความในคดีอาญาไม่ได้ ต้องไปฟ้องเป็นคดีแพ่งตามมาตรา 48
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1037/2568 (2025)
ศาลจะพิพากษาให้ค่าสินไหมทดแทน เช่น ค่าขาดประโยชน์ ที่มิได้เรียกร้องโดยชอบตามมาตรา 43, 44 และ 44/1 ไม่ได้ แม้จำเลยจะยอมชดใช้ก็ตาม
โจทก์ร่วมเข้าร่วมเป็นโจทก์แต่ไม่ได้ยื่นคำร้องขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทน ศาลวินิจฉัยว่าไม่อาจพิพากษาให้จำเลยชดใช้ค่าขาดประโยชน์ได้ แม้จำเลยยอมชดใช้ เพราะไม่ชอบด้วยมาตรา 43, 44, 44/1 การกำหนดเพียงราคารถจักรยานยนต์ที่ต้องใช้แทนจึงชอบแล้ว
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 22 คดี (พ.ศ. 2490 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1037/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1336/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2412/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7280-7281/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3659/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1439/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3979/2549 (2006)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3973/2549 (2006)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 43 15
- มาตรา 50 6
- มาตรา 47 5
- ป.อ. มาตรา 83 5
- ป.อ. มาตรา 78 5
- มาตรา 249 5
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
อัยการเพิ่มคำขอให้คืนทรัพย์ได้ถึงเมื่อใด
ได้ในระยะใดก็ได้ระหว่างที่คดีอาญายังพิจารณาอยู่ในศาลชั้นต้น โดยขอรวมไปกับคำฟ้องหรือยื่นคำร้องภายหลังตามมาตรา 44
การเรียกทรัพย์คืนพิพากษาแยกต่างหากหรือไม่
ไม่ ตามมาตรา 44 คำพิพากษาส่วนเรียกทรัพย์หรือราคาให้รวมเป็นส่วนหนึ่งของคำพิพากษาคดีอาญา ไม่ได้แยกต่างหาก
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 44. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 44 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44/"><p>การเรียกทรัพย์สินหรือราคาคืนตามมาตราก่อน พนักงานอัยการจะขอรวมไปกับคดีอาญาหรือจะยื่นคำร้องในระยะใดระหว่างที่คดีอาญากำลังพิจารณาอยู่ในศาลชั้นต้นก็ได้คำพิพากษาในส่วนเรียกทรัพย์สินหรือราคาให้รวมเป็นส่วนหนึ่งแห่งคำพิพากษาในคดีอาญา</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 44 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา