ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 44: วิธีและเวลายื่นคำขอเรียกทรัพย์คืน
ตัวบทกฎหมาย
การเรียกทรัพย์สินหรือราคาคืนตามมาตราก่อน พนักงานอัยการจะขอรวมไปกับคดีอาญาหรือจะยื่นคำร้องในระยะใดระหว่างที่คดีอาญากำลังพิจารณาอยู่ในศาลชั้นต้นก็ได้คำพิพากษาในส่วนเรียกทรัพย์สินหรือราคาให้รวมเป็นส่วนหนึ่งแห่งคำพิพากษาในคดีอาญา
คำแปลภาษาอังกฤษ
The claim for return of the property or its value under the preceding section may be included by the public prosecutor together with the criminal case, or may be filed by motion at any time while the criminal case is being tried in the Court of First Instance. The judgment on the part claiming the property or its value shall form part of the judgment in the criminal case.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 44 เป็นบทวิธีพิจารณาที่คู่กับมาตรา 43 กำหนดสองเรื่อง คือ กรอบเวลา ตั้งแต่คำฟ้องจนถึงระยะใดก็ได้ระหว่างที่คดีอยู่ในศาลชั้นต้น และรูปแบบผล คือให้คำพิพากษาส่วนเรียกทรัพย์รวมเป็นส่วนหนึ่งของคำพิพากษาคดีอาญา มิได้แยกออกต่างหาก ในทางปฏิบัติ เมื่อศาลลงโทษ ศาลจะวินิจฉัยในคำพิพากษาเดียวกันว่าให้คืนทรัพย์ของกลางแก่ผู้เสียหาย โดยอาศัยมาตรานี้ประกอบมาตรา 186 (9) เรื่องข้อความในคำพิพากษา ส่วนค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายแก่ร่างกายหรือความเสียหายอื่นนอกเหนือจากการคืนทรัพย์ เป็นไปตามมาตรา 44/1 ต่างหาก
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
ช่วงเวลาที่จะเพิ่มคำขอเรียกทรัพย์เปิดอยู่เฉพาะขณะคดีอยู่ในศาลชั้นต้น จึงไม่ควรปล่อยไว้จนถึงชั้นอุทธรณ์ หากท่านเป็นผู้เสียหายและต้องการทรัพย์หรือราคาคืน ควรตรวจแต่เนิ่นๆ ว่าอัยการได้ขอเรียกไว้จริง เพราะอำนาจศาลที่จะสั่งคืนขึ้นอยู่กับการที่มีคำขอเข้ามาโดยชอบ หากต้องการค่าสินไหมทดแทนความเสียหายอื่นด้วย ต้องดำเนินการตามอีกมาตราหนึ่งซึ่งมีกำหนดเวลาของตนเอง จึงควรวางแผนทั้งสองส่วนตั้งแต่ต้น
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1336/2564 (2021)
หากข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยร่วมกันลักทรัพย์ของโจทก์ร่วม ศาลต้องมีคำวินิจฉัยในคำพิพากษาให้คืนทรัพย์ของกลางแก่โจทก์ร่วม ตามมาตรา 186 (9) ประกอบมาตรา 44
ศาลอธิบายว่า เมื่อข้อเท็จจริงฟังได้ว่าจำเลยร่วมกันลักทรัพย์ของโจทก์ร่วม ในคำพิพากษาศาลต้องมีคำวินิจฉัยให้คืนทรัพย์ของกลางแก่โจทก์ร่วม ตามมาตรา 186 (9) ประกอบมาตรา 44 ส่วนบุคคลภายนอกที่อ้างว่าเป็นเจ้าของแท้จริงเข้ามาเป็นคู่ความในคดีอาญาไม่ได้ ต้องไปฟ้องเป็นคดีแพ่งตามมาตรา 48
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1037/2568 (2025)
ศาลจะพิพากษาให้ค่าสินไหมทดแทน เช่น ค่าขาดประโยชน์ ที่มิได้เรียกร้องโดยชอบตามมาตรา 43, 44 และ 44/1 ไม่ได้ แม้จำเลยจะยอมชดใช้ก็ตาม
โจทก์ร่วมเข้าร่วมเป็นโจทก์แต่ไม่ได้ยื่นคำร้องขอให้บังคับจำเลยชดใช้ค่าสินไหมทดแทน ศาลวินิจฉัยว่าไม่อาจพิพากษาให้จำเลยชดใช้ค่าขาดประโยชน์ได้ แม้จำเลยยอมชดใช้ เพราะไม่ชอบด้วยมาตรา 43, 44, 44/1 การกำหนดเพียงราคารถจักรยานยนต์ที่ต้องใช้แทนจึงชอบแล้ว
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 22 คดี (พ.ศ. 2490 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1037/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1336/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2412/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7280-7281/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3659/2556 (2013)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1439/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3979/2549 (2006)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3973/2549 (2006)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 43 16
- ป.อ. มาตรา 78 6
- มาตรา 50 6
- ป.อ. มาตรา 341 5
- มาตรา 47 5
- ป.อ. มาตรา 83 5
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
อัยการเพิ่มคำขอให้คืนทรัพย์ได้ถึงเมื่อใด
ได้ในระยะใดก็ได้ระหว่างที่คดีอาญายังพิจารณาอยู่ในศาลชั้นต้น โดยขอรวมไปกับคำฟ้องหรือยื่นคำร้องภายหลังตามมาตรา 44
การเรียกทรัพย์คืนพิพากษาแยกต่างหากหรือไม่
ไม่ ตามมาตรา 44 คำพิพากษาส่วนเรียกทรัพย์หรือราคาให้รวมเป็นส่วนหนึ่งของคำพิพากษาคดีอาญา ไม่ได้แยกต่างหาก
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Criminal Procedure Code, s. 44 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 44. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44/ (accessed 1 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 44 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44/"><p>การเรียกทรัพย์สินหรือราคาคืนตามมาตราก่อน พนักงานอัยการจะขอรวมไปกับคดีอาญาหรือจะยื่นคำร้องในระยะใดระหว่างที่คดีอาญากำลังพิจารณาอยู่ในศาลชั้นต้นก็ได้คำพิพากษาในส่วนเรียกทรัพย์สินหรือราคาให้รวมเป็นส่วนหนึ่งแห่งคำพิพากษาในคดีอาญา</p><footer>Criminal Procedure Code, s. 44 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-44/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา