มาตรา 21: การคำนวณระยะเวลาจำคุก
ตัวบทกฎหมาย
ในการคำนวณระยะเวลาจำคุก ให้นับวันเริ่มจำคุกรวมคำนวณเข้าด้วย และให้นับเป็นหนึ่งวันเต็มโดยไม่ต้องคำนึงถึงจำนวนชั่วโมง ถ้าระยะเวลาที่คำนวณนั้นกำหนดเป็นเดือน ให้นับสามสิบวันเป็นหนึ่งเดือน ถ้ากำหนดเป็นปี ให้คำนวณตามปีปฏิทินในราชการ เมื่อผู้ต้องคำพิพากษาถูกจำคุกครบกำหนดแล้ว ให้ปล่อยตัวในวันถัดจากวันที่ครบกำหนด
คำแปลภาษาอังกฤษ
In calculating the term of imprisonment, the day shall be counted as the unit. If the term is fixed in months, thirty days shall count as one month; if fixed in years, it shall be calculated by the calendar year. A person sentenced to imprisonment shall be released on the day following the day on which the term of imprisonment is completed.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 21 เป็นหลักทางเทคนิคในภาคทั่วไปที่กำหนดวิธีวัดระยะเวลาจำคุกและวันปล่อยตัว วิธีคำนวณแบบผสมนี้มีความสำคัญ คือโทษที่กำหนดเป็นเดือนให้นับเดือนละ 30 วัน ดังนั้นสิบสองเดือนเท่ากับ 360 วัน ในขณะที่โทษที่กำหนดเป็นปีให้คำนวณตามปีปฏิทินซึ่งอาจเป็น 365 หรือ 366 วัน ความแตกต่างนี้กระทบต่อระยะเวลาที่ผู้ต้องโทษต้องรับจริงและเป็นประเด็นที่พบบ่อยในการอุทธรณ์ฎีกาเรื่องการคำนวณโทษ ส่วนหลักการปล่อยตัวในวันถัดจากวันครบกำหนดให้จุดสิ้นสุดที่ชัดเจนซึ่งสอดคล้องกับการหักวันคุมขังก่อนพิพากษาตามมาตรา 22
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หลักนี้อาจเปลี่ยนระยะเวลาโทษที่แท้จริง เนื่องจากเดือนหนึ่งมีเพียง 30 วัน โทษที่กำหนดเป็นเดือนจึงสั้นกว่าระยะเวลาเดียวกันที่กำหนดเป็นปีเล็กน้อยในทางปฏิบัติ เมื่อมีการรวมและลดโทษหลายกระทง วิธีการนับอาจกระทบต่อยอดรวม จึงควรตรวจสอบการคำนวณในคำพิพากษา ข้อผิดพลาดในการคำนวณโทษเป็นข้อที่ยกขึ้นว่ากล่าวได้ และทนายความสามารถตรวจสอบว่าคำนวณระยะเวลาและวันปล่อยตัวถูกต้องหรือไม่
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 25 คดี (พ.ศ. 2508 ถึง 2567)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 418/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3044/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2164/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 415/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 9174/2551 (2008)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5347/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6632/2544 (2001)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 6396/2544 (2001)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 91 22
- มาตรา 78 18
- ป.วิ.อาญา มาตรา 225 7
- มาตรา 83 7
- ป.วิ.อาญา มาตรา 195 6
- มาตรา 29 5
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
โทษจำคุกหนึ่งเดือนมีกี่วัน
ตามมาตรา 21 หนึ่งเดือนนับเป็นสามสิบวัน ดังนั้นโทษจำคุกสิบสองเดือนเท่ากับ 360 วัน ซึ่งน้อยกว่าหนึ่งปีปฏิทิน
ผู้ต้องโทษได้รับการปล่อยตัวเมื่อใด
ตามมาตรา 21 ให้ปล่อยตัวผู้ต้องโทษในวันถัดจากวันที่ครบกำหนดโทษจำคุก
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 21 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 21. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-21/ (accessed 6 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 21 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-21/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-21/"><p>ในการคำนวณระยะเวลาจำคุก ให้นับวันเริ่มจำคุกรวมคำนวณเข้าด้วย และให้นับเป็นหนึ่งวันเต็มโดยไม่ต้องคำนึงถึงจำนวนชั่วโมง ถ้าระยะเวลาที่คำนวณนั้นกำหนดเป็นเดือน ให้นับสามสิบวันเป็นหนึ่งเดือน ถ้ากำหนดเป็นปี ให้คำนวณตามปีปฏิทินในราชการ เมื่อผู้ต้องคำพิพากษาถูกจำคุกครบกำหนดแล้ว ให้ปล่อยตัวในวันถัดจากวันที่ครบกำหนด</p><footer>Penal Code, s. 21 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-21/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา