251: ปลอมดวงตราของทบวงการเมืองหรือของเจ้าพนักงาน
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดทำปลอมขึ้นซึ่งดวงตราหรือรอยตราของทบวงการเมือง ขององค์การสาธารณะ หรือของเจ้าพนักงาน ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever forges a seal or a seal impression of a government department, of a public organisation, or of an official shall be liable to imprisonment from one year to seven years and a fine from twenty thousand baht to one hundred and forty thousand baht.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 251 คุ้มครองดวงตราชั้นรองของรัฐ ต่างจากดวงตราแผ่นดินและพระปรมาภิไธยซึ่งได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 250 องค์ประกอบความผิดคือ (1) ทำปลอมขึ้น (2) ซึ่งดวงตราหรือรอยตรา (3) ของทบวงการเมือง ขององค์การสาธารณะ หรือของเจ้าพนักงาน ความผิดสำเร็จเมื่อทำปลอมขึ้นเท่านั้น โดยไม่จำต้องมีการนำดวงตราที่ปลอมนั้นไปใช้ และไม่จำต้องปรากฏความเสียหายใด ๆ โทษคือจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท โดยโทษปรับเป็นโทษบังคับมิใช่ทางเลือก เทียบกับมาตรา 250 ซึ่งกำหนดโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี บทบัญญัติข้างเคียงอีกสามมาตราทำให้โครงสร้างครบถ้วน คือ การใช้ดวงตราที่ทำปลอมขึ้นไม่ว่าชนิดใดเป็นความผิดตามมาตรา 252 ซึ่งนำอัตราโทษของมาตราที่ดวงตรานั้นสังกัดมาใช้ การได้ดวงตราอันแท้จริงมาแล้วใช้โดยมิชอบในประการที่น่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้อื่นหรือประชาชนเป็นความผิดตามมาตรา 253 ซึ่งมีโทษสองในสามของอัตรานั้น และการนำดวงตราปลอมหรือแปลงเข้ามาในราชอาณาจักรเป็นความผิดตามมาตรา 255 ทั้งนี้ ถ้าผู้ปลอมได้ใช้ดวงตรานั้นด้วย มาตรา 263 ให้ลงโทษเพียงกระทงเดียวตามมาตรานี้ อัตราโทษปัจจุบันแก้ไขโดยมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 26) พ.ศ. 2560
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
โทษตามมาตรานี้คือจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท ซึ่งตัวบทใช้คำว่าและ จึงต้องลงทั้งโทษจำคุกและโทษปรับ ความผิดสำเร็จเมื่อทำปลอมขึ้น โดยไม่จำต้องมีการนำดวงตราที่ปลอมนั้นไปใช้ การตรวจพบแม่พิมพ์ ตราปั๊ม หรือไฟล์งานสำหรับผลิตดวงตราปลอม จึงเพียงพอแก่การเป็นความผิดสำเร็จแล้ว ต้องแยกจากบทข้างเคียงให้ชัด การนำดวงตราปลอมตามมาตรา 250 หรือมาตรา 251 ไปใช้ เป็นความผิดตามมาตรา 252 ซึ่งต้องระวางโทษดังที่บัญญัติไว้ในมาตราที่ถูกปลอมนั้น ส่วนการได้ดวงตราอันแท้จริงมาแล้วใช้โดยมิชอบในประการที่น่าจะทำให้ผู้อื่นหรือประชาชนเสียหาย เป็นความผิดตามมาตรา 253 ซึ่งมีโทษสองในสามส่วนของโทษที่บัญญัติไว้ และการทำปลอมดวงตราแผ่นดิน รอยตราแผ่นดิน หรือพระปรมาภิไธย เป็นความผิดตามมาตรา 250 ซึ่งมีโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี หนักกว่ามาตรานี้มาก อนึ่ง มาตรา 263 มิได้เพิ่มโทษแต่อย่างใด แต่กำหนดว่าหากผู้กระทำความผิดตามมาตรา 251 ได้กระทำความผิดอื่นในหมวดเดียวกันอันเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดจากการกระทำความผิดนั้นด้วย ให้ลงโทษตามมาตรา 251 แต่กระทงเดียว ความผิดนี้เป็นความผิดอาญาแผ่นดิน ยอมความไม่ได้ แม้หน่วยงานเจ้าของดวงตราจะไม่ติดใจดำเนินคดี
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 41 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2563)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 657/2541 (1998)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3800/2540 (1997)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1293/2537 (1994)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1191/2536 (1993)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3887/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3704/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3942/2529 (1986)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3593/2524 (1981)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 251 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 251. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-251/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 251 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-251/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-251/"><p>ผู้ใดทำปลอมขึ้นซึ่งดวงตราหรือรอยตราของทบวงการเมือง ขององค์การสาธารณะ หรือของเจ้าพนักงาน ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท หมายเหตุ: [อัตราโทษ แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔ แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ ๒๖) พ.ศ. ๒๕๖๐]</p><footer>Penal Code, s. 251 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-251/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา