252: ใช้ดวงตรา รอยตรา หรือพระปรมาภิไธยที่ทำปลอมขึ้น
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดใช้ดวงตรา รอยตราหรือพระปรมาภิไธยดังกล่าวมาในมาตรา ๒๕๐ หรือมาตรา ๒๕๑ อันเป็นดวงตรา รอยตราหรือพระปรมาภิไธยที่ทำปลอมขึ้น ต้องระวางโทษดังที่บัญญัติไว้ในมาตรานั้น ๆ
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever uses a seal, a seal impression, or the Royal Signature referred to in Section 250 or Section 251, being a seal, seal impression, or Royal Signature that has been forged, shall be liable to the punishment prescribed in that Section.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 252 เป็นบทว่าด้วยการใช้ในกลุ่มความผิดเกี่ยวกับดวงตรา และเป็นบทที่ยืมอัตราโทษของมาตราที่ว่าด้วยการปลอมแทนการกำหนดโทษของตนเอง มาตรา 250 ลงโทษการปลอมดวงตราแผ่นดิน รอยตราแผ่นดิน หรือพระปรมาภิไธย โดยมีโทษจำคุกตั้งแต่ห้าปีถึงยี่สิบปี และปรับตั้งแต่หนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท ส่วนมาตรา 251 ลงโทษการปลอมดวงตราหรือรอยตราของทบวงการเมือง ขององค์การสาธารณะ หรือของเจ้าพนักงาน โดยมีโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงเจ็ดปี และปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท เมื่อผู้ใดใช้ดวงตรา รอยตรา หรือพระปรมาภิไธยที่ทำปลอมขึ้นเช่นว่านั้น มาตรา 252 ให้ลงโทษตามที่บัญญัติไว้ในมาตราที่วัตถุนั้นสังกัดอยู่ การปลอมกับการใช้เป็นการกระทำคนละอย่าง ผู้ที่ทั้งปลอมดวงตราและนำไปใช้จึงอาจต้องรับผิดตามทั้งสองบท ส่วนมาตรา 253 เป็นคนละกรณี คือ การได้ดวงตราหรือรอยตราอันแท้จริงมาแล้วนำไปใช้โดยมิชอบในประการที่น่าจะเกิดความเสียหาย ซึ่งกำหนดโทษไว้สองในสามของโทษตามมาตรา 250 หรือมาตรา 251
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
คำถามแรกคือวัตถุนั้นอยู่ในมาตราใด เพราะอัตราโทษต่างกันมาก ดวงตราแผ่นดินหรือพระปรมาภิไธยที่ปลอมขึ้นมีโทษจำคุกห้าปีถึงยี่สิบปีตามมาตรา 250 ส่วนดวงตราของทบวงการเมืองหรือของเจ้าพนักงานมีโทษจำคุกหนึ่งปีถึงเจ็ดปีตามมาตรา 251 คำถามที่สองคือข้อกล่าวหาเป็นการใช้ดวงตราปลอมซึ่งเป็นมาตรานี้ การทำปลอมซึ่งเป็นมาตรา 250 หรือมาตรา 251 โดยตรง หรือการนำดวงตราอันแท้จริงไปใช้โดยมิชอบซึ่งเป็นมาตรา 253 และมีโทษสองในสาม ในทางปฏิบัติข้อหาการใช้มักไม่ปรากฏโดยลำพัง แต่ถูกฟ้องรวมกับการปลอมและใช้เอกสารที่ประทับดวงตรานั้น ความผิดนี้ยอมความไม่ได้
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 5134/2563 (2020)
การปลอมดวงตราของเจ้าพนักงานกับการใช้ดวงตราปลอมเป็นความผิดคนละฐาน เมื่อผู้กระทำมิได้ปลอมดวงตราขึ้นใหม่ แต่นำดวงตราปลอมอันเดิมไปประทับในเอกสารอีกฉบับ ย่อมเป็นความผิดฐานใช้ดวงตราปลอมของเจ้าพนักงาน มิใช่การทำปลอมขึ้นใหม่อีก
จำเลยนำดวงตราของเจ้าพนักงานที่ปลอมไว้แล้วไปประทับลงในใบอนุญาตประกอบธุรกิจโรงแรมปลอม เมื่อจำเลยมิได้ปลอมดวงตราขึ้นอีก คงใช้ดวงตราปลอมอันเดิม ศาลจึงถือว่าเป็นความผิดฐานใช้ดวงตราปลอมของเจ้าพนักงานอีกกระทงหนึ่ง ควบคู่กับความผิดฐานปลอมดวงตราและปลอมเอกสาร
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 8379/2557 (2014)
เมื่อการทำปลอมรอยตราของเจ้าพนักงานกระทำเป็นส่วนหนึ่งของการกระทำเดียวกันกับการปลอมเอกสารราชการและเอกสารสิทธิอันเป็นเอกสารราชการ ย่อมเป็นความผิดกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท และต้องลงโทษตามบทที่มีโทษหนักที่สุด
จำเลยทำปลอมรอยตราของเจ้าพนักงานพร้อมกับปลอมเอกสารราชการและเอกสารสิทธิอันเป็นเอกสารราชการ ศาลถือเป็นการกระทำกรรมเดียวผิดต่อกฎหมายหลายบท และลงโทษตามบทที่หนักที่สุด คือฐานปลอมเอกสารสิทธิอันเป็นเอกสารราชการ
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 37 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2563)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3887/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3704/2531 (1988)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5134/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3520/2527 (1984)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2254/2521 (1978)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 8490/2552 (2009)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1001/2533 (1990)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 242/2511 (1968)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
มาตรา 252 ลงโทษการกระทำใด
การใช้ดวงตรา รอยตรา หรือพระปรมาภิไธยดังกล่าวมาในมาตรา 250 หรือมาตรา 251 อันเป็นของที่ทำปลอมขึ้น
การใช้ดวงตราของทางราชการที่ปลอมขึ้นมีโทษเท่าใด
ต้องระวางโทษดังที่บัญญัติไว้ในมาตราที่วัตถุนั้นสังกัดอยู่ ดวงตราแผ่นดินหรือพระปรมาภิไธยปลอมอยู่ในมาตรา 250 โทษจำคุกห้าปีถึงยี่สิบปี และปรับหนึ่งแสนบาทถึงสี่แสนบาท ส่วนดวงตราของทบวงการเมือง องค์การสาธารณะ หรือของเจ้าพนักงานอยู่ในมาตรา 251 โทษจำคุกหนึ่งปีถึงเจ็ดปี และปรับสองหมื่นบาทถึงหนึ่งแสนสี่หมื่นบาท
การใช้ดวงตราปลอมกับการปลอมดวงตราเป็นคนละความผิดหรือไม่
เป็นคนละความผิด การปลอมเป็นความผิดตามมาตรา 250 หรือมาตรา 251 ส่วนการใช้ดวงตราปลอมเป็นความผิดตามมาตรานี้ และการนำดวงตราอันแท้จริงไปใช้โดยมิชอบเป็นอีกกรณีหนึ่งตามมาตรา 253 ซึ่งมีโทษสองในสาม
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 252 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 252. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-252/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 252 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-252/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-252/"><p>ผู้ใดใช้ดวงตรา รอยตราหรือพระปรมาภิไธยดังกล่าวมาในมาตรา ๒๕๐ หรือมาตรา ๒๕๑ อันเป็นดวงตรา รอยตราหรือพระปรมาภิไธยที่ทำปลอมขึ้น ต้องระวางโทษดังที่บัญญัติไว้ในมาตรานั้น ๆ</p><footer>Penal Code, s. 252 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-252/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา