มาตรา 329: ข้อยกเว้นความผิดหมิ่นประมาท
ตัวบทกฎหมาย
ผู้ใดแสดงความคิดเห็นหรือข้อความใดโดยสุจริต (๑) เพื่อความชอบธรรม ป้องกันตนหรือป้องกันส่วนได้เสียเกี่ยวกับตนตามคลองธรรม (๒) ในฐานะเป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติการตามหน้าที่ (๓) ติชมด้วยความเป็นธรรม ซึ่งบุคคลหรือสิ่งใดอันเป็นวิสัยของประชาชนย่อมกระทำ หรือ (๔) ในการแจ้งข่าวด้วยความเป็นธรรมเรื่องการดำเนินการอันเปิดเผยในศาลหรือในการประชุม ผู้นั้นไม่มีความผิดฐานหมิ่นประมาท
คำแปลภาษาอังกฤษ
Whoever, in good faith, expresses an opinion or a statement:
(1) by way of self-justification or self-defence, or to protect a legitimate interest of his own according to righteousness;
(2) in the capacity of an official in the performance of his duties;
(3) by way of fair comment on a person or a thing which is open to public criticism; or
(4) by way of fair report of proceedings openly conducted in a court or at a meeting,is not guilty of defamation.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 329 กำหนดข้อยกเว้นความสุจริตที่ทำให้ไม่เป็นความผิดฐานหมิ่นประมาท เงื่อนไขร่วมของทั้งสี่กรณีคือต้องแสดงความคิดเห็นหรือข้อความโดยสุจริต ได้แก่ (1) เพื่อความชอบธรรม ป้องกันตนหรือป้องกันส่วนได้เสียของตนตามคลองธรรม (2) ในฐานะเจ้าพนักงานปฏิบัติการตามหน้าที่ (3) ติชมด้วยความเป็นธรรมซึ่งบุคคลหรือสิ่งใดอันเป็นวิสัยของประชาชน และ (4) แจ้งข่าวด้วยความเป็นธรรมเรื่องการดำเนินการอันเปิดเผยในศาลหรือที่ประชุม บทนี้เป็นข้อยกเว้น มิใช่การพิสูจน์ความจริงซึ่งอยู่ในมาตรา 330 ประเด็นชี้ขาดในคดีส่วนใหญ่คือความสุจริต หากพยานหลักฐานแสดงเจตนาประจานหรือทำร้ายมากกว่าการแสดงความเห็นโดยชอบ ข้อยกเว้นย่อมไม่ปรับใช้
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
มาตรา 329 เป็นแนวต่อสู้ที่สำคัญที่สุดในคดีหมิ่นประมาท เพราะเป็นสิ่งที่เปลี่ยนข้อความที่ดูเหมือนหมิ่นประมาทให้ชอบด้วยกฎหมาย ประเด็นอยู่ที่ความสุจริต จึงต้องรวบรวมพยานหลักฐานแสดงวัตถุประสงค์ที่ชอบ มูลเหตุตามข้อเท็จจริง และถ้อยคำที่ได้สัดส่วน การติชมบุคคลสาธารณะและเรื่องที่ประชาชนสนใจตามอนุมาตรา (3) เป็นข้อต่อสู้ที่พบและสำเร็จบ่อย แต่จะล้มเมื่อศาลเห็นว่ามีเจตนาประจาน เนื่องจากเป็นข้อยกเว้นโดยสมบูรณ์ หากตั้งได้จะนำไปสู่การยกฟ้อง มิใช่เพียงลดโทษ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 406/2567 (2024)
เมื่อโจทก์พิสูจน์เจตนาหมิ่นประมาทไม่ได้ และข้อความเป็นการติชมด้วยความเป็นธรรมโดยสุจริตในเรื่องที่ประชาชนสนใจอันเป็นวิสัยที่ย่อมกระทำ ย่อมได้รับความคุ้มครองตามมาตรา 329 (3) ไม่เป็นความผิด
ผู้เสียหายเป็นข้าราชการชั้นผู้ใหญ่ ศาลฎีกาเห็นว่าไม่พึงนำข้อเท็จจริงจากการนำสืบของจำเลยมาลงโทษเมื่อโจทก์ไม่พิสูจน์ตามภาระ และวินิจฉัยว่าเป็นการติชมโดยสุจริตตามมาตรา 329 (3) จึงพิพากษากลับให้ยกฟ้อง
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 321/2568 (2025)
ข้อยกเว้นความสุจริตตามมาตรา 329 (1) และ (3) ไม่ปรับใช้เมื่อผู้กระทำสามารถใช้สิทธิตามกระบวนการยุติธรรมได้ แต่กลับเลือกวิธีหมิ่นประมาทต่อสาธารณะ
จำเลยอ้างว่าป้ายสาธารณะเป็นการติชมโดยสุจริตและป้องกันส่วนได้เสียตามมาตรา 329 (1) (3) ศาลไม่รับ เพราะหากจำเลยเห็นว่าการกระทำของโจทก์ร่วมไม่ชอบด้วยกฎหมาย ก็สามารถใช้สิทธิตามกระบวนการยุติธรรมได้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 418/2567 (2024)
เมื่อพยานหลักฐานแสดงว่ามีเจตนาประจานให้ผู้เสียหายได้รับความอับอาย มิใช่การแสดงความคิดเห็นโดยสุจริตเพื่อความชอบธรรม ผู้กระทำย่อมอ้างข้อยกเว้นตามมาตรา 329 (1) ไม่ได้
ศาลเห็นว่าจำเลยมีเจตนาประจานโจทก์ให้ได้รับความอับอาย อันเป็นการใส่ความที่น่าจะทำให้เสียชื่อเสียง จึงไม่รับข้ออ้างว่าเป็นการแสดงความเห็นโดยสุจริตเพื่อความชอบธรรมตามมาตรา 329 (1) และพิพากษาว่าจำเลยมีความผิด
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 97 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 321/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 7256/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 418/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 406/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 655/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1861/2561 (2018)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 11119/2558 (2015)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5602-5604/2555 (2012)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
ข้อต่อสู้คดีหมิ่นประมาทมีอะไรบ้าง
มาตรา 329 ยกเว้นความผิดสำหรับความคิดเห็นหรือข้อความโดยสุจริต เพื่อความชอบธรรมหรือป้องกันส่วนได้เสีย ในฐานะเจ้าพนักงานตามหน้าที่ ติชมโดยเป็นธรรมในเรื่องที่วิจารณ์ได้ หรือแจ้งข่าวโดยเป็นธรรมเรื่องที่เปิดเผยในศาลหรือที่ประชุม
วิจารณ์บุคคลสาธารณะโดยไม่ผิดหมิ่นประมาทได้หรือไม่
ได้ หากเป็นการติชมด้วยความเป็นธรรมโดยสุจริตในเรื่องที่วิจารณ์ได้ตามมาตรา 329 (3) แต่ข้อยกเว้นจะล้มหากศาลเห็นว่าเจตนาแท้จริงคือการประจานมากกว่าการแสดงความเห็น
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 329 (Thailand) -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 329. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-329/ (accessed 6 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 329 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-329/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-329/"><p>ผู้ใดแสดงความคิดเห็นหรือข้อความใดโดยสุจริต (๑) เพื่อความชอบธรรม ป้องกันตนหรือป้องกันส่วนได้เสียเกี่ยวกับตนตามคลองธรรม (๒) ในฐานะเป็นเจ้าพนักงานปฏิบัติการตามหน้าที่ (๓) ติชมด้วยความเป็นธรรม ซึ่งบุคคลหรือสิ่งใดอันเป็นวิสัยของประชาชนย่อมกระทำ หรือ (๔) ในการแจ้งข่าวด้วยความเป็นธรรมเรื่องการดำเนินการอันเปิดเผยในศาลหรือในการประชุม ผู้นั้นไม่มีความผิดฐานหมิ่นประมาท</p><footer>Penal Code, s. 329 (Thailand): <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-329/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา