330: การพิสูจน์ความจริงในคดีหมิ่นประมาท
ตัวบทกฎหมาย
ในกรณีหมิ่นประมาท ถ้าผู้ถูกหาว่ากระทำความผิด พิสูจน์ได้ว่าข้อที่หาว่าเป็นหมิ่นประมาทนั้นเป็นความจริง ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ แต่ห้ามไม่ให้พิสูจน์ ถ้าข้อที่หาว่าเป็นหมิ่นประมาทนั้นเป็นการใส่ความในเรื่องส่วนตัว และการพิสูจน์จะไม่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน
คำแปลภาษาอังกฤษ
In a case of defamation, where the person accused proves that the imputation alleged to be defamatory is true, that person is not punished.
But proof is not admitted where the imputation alleged to be defamatory concerns a personal matter and the proof would not benefit the public.
คำแปลโดย ThaiLawOnline แปลจากต้นฉบับภาษาไทยและตรวจสอบแล้ว
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา 330 ให้ข้อต่อสู้เรื่องการพิสูจน์ความจริงในคดีหมิ่นประมาท และต้องเข้าใจข้อจำกัดของบทนี้ การพิสูจน์ว่าข้อความเป็นจริงมิได้แปลว่าข้อความนั้นไม่เป็นหมิ่นประมาท แต่ทำให้จำเลยไม่ต้องรับโทษ ความจริงจึงเป็นเหตุยกเว้นโทษ ต่างจากข้อยกเว้นความสุจริตตามมาตรา 329 ที่ทำให้ไม่เป็นความผิด วรรคสองกำหนดข้อยกเว้นสำคัญคือ ห้ามพิสูจน์หากเป็นเรื่องส่วนตัวและการพิสูจน์ไม่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน ดังนั้นข้อความจริงแต่เป็นเรื่องส่วนตัวและไร้ประโยชน์สาธารณะยังอาจถูกลงโทษได้ การแยกเรื่องส่วนตัวออกจากเรื่องที่ประชาชนสนใจมักเป็นข้อชี้ขาด และจำเลยมีภาระพิสูจน์ความจริง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
หากตั้งใจต่อสู้ด้วยความจริง ต้องวางแผนแต่เนิ่นๆ เพราะจำเลยมีภาระพิสูจน์ข้อความ และต้องผ่านด่านประโยชน์สาธารณะก่อน เนื่องจากความจริงที่เป็นเรื่องส่วนตัวล้วนพิสูจน์ไม่ได้ กรณีที่กล่าวหาเรื่องการรีดไถหรือทุจริต ศาลถือว่าเป็นเรื่องที่ประชาชนสนใจซึ่งจำเลยมีสิทธินำสืบพิสูจน์ได้ ความจริงตามมาตรา 330 เพียงยกเว้นโทษ จึงมักต่อสู้ควบคู่กับเหตุสุจริตตามมาตรา 329 ซึ่งหากสำเร็จจะทำให้ไม่เป็นความผิดเลย เนื่องจากเป็นคดีที่ต้องอาศัยข้อเท็จจริงมาก การรวบรวมพยานหลักฐานก่อนสืบพยานจึงสำคัญ
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 1362/2514 (1971)
จำเลยที่ถูกฟ้องหมิ่นประมาทมีสิทธินำสืบพิสูจน์ความจริงเพื่อไม่ต้องรับโทษตามมาตรา 330 ได้ เมื่อเรื่องนั้นไม่ใช่เรื่องส่วนตัวแต่เกี่ยวกับความสงบสุขของประชาชน เช่น การกล่าวหาเรื่องรีดไถหรือรับสินบน
จำเลยกล่าวหาเรื่องการรีดไถและรับสินบน ศาลอุทธรณ์เห็นว่าไม่ใช่เรื่องส่วนตัวแต่เป็นเรื่องความสงบสุขของประชาชน จำเลยจึงมีสิทธินำสืบพิสูจน์ความจริงตามมาตรา 330 และให้ย้อนสำนวนไปสืบพยานจำเลย
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 11 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2557)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 14401/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 353-354/2529 (1986)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1320/2513 (1970)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1010/2503 (1960)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1362/2514 (1971)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 563-565/2508 (1965)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 16275/2557 (2014)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1312/2542 (1999)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
สิ่งที่พูดเป็นความจริงยังคงผิดหมิ่นประมาทหรือไม่
ความจริงตามมาตรา 330 ไม่จำเป็นต้องรับโทษแต่ต่อเมื่อไม่ใช่เรื่องส่วนตัวที่ไร้ประโยชน์สาธารณะที่แท้จริงแต่เป็นเรื่องส่วนบุคคลและไม่จำเป็นต้องลงโทษได้
ใครๆก็มีโปรพิสูจน์ความจริง
จำเลยมีพิสูจน์พิสูจน์ตามมาตรา 330 ผู้มีอำนาจถูกต้องต้องพิสูจน์ว่าข้อความเป็นจริงและต้องแสดงก่อนว่าการพิสูจน์ประโยชน์ของประชาชน
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 330 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 330. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-330/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 330 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-330/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-330/"><p>ในกรณีหมิ่นประมาท ถ้าผู้ถูกหาว่ากระทำความผิด พิสูจน์ได้ว่าข้อที่หาว่าเป็นหมิ่นประมาทนั้นเป็นความจริง ผู้นั้นไม่ต้องรับโทษ แต่ห้ามไม่ให้พิสูจน์ ถ้าข้อที่หาว่าเป็นหมิ่นประมาทนั้นเป็นการใส่ความในเรื่องส่วนตัว และการพิสูจน์จะไม่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน</p><footer>Penal Code, s. 330 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-330/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา