มาตรา 96: อายุความร้องทุกข์ความผิดยอมความได้
ตัวบทกฎหมาย
ภายใต้บังคับมาตรา ๙๕ ในกรณีความผิดอันยอมความได้ ถ้าผู้เสียหายมิได้ร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด เป็นอันขาดอายุความ
คำแปลภาษาอังกฤษ
Subject to Section 95, in the case of a compoundable offence, if the injured person does not lodge a complaint within three months from the date of becoming aware of the offence and of the offender, the case is barred by prescription.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา ๙๖ เป็นบทอายุความสำหรับความผิดอันยอมความได้ เช่น ยักยอกและฉ้อโกง อันเป็นความผิดที่ผู้เสียหายอาจยอมความได้ โดยเพิ่มกำหนดร้องทุกข์สั้นสามเดือนนับแต่ผู้เสียหายรู้ทั้งเรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ ซึ่งเป็นกำหนดที่เพิ่มขึ้นและอยู่ภายใต้บังคับอายุความทั่วไปตามมาตรา ๙๕ เงื่อนไขสองประการต้องเกิดพร้อมกันก่อนเริ่มนับ คือรู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ เมื่อมาตรานี้ขึ้นต้นว่าภายใต้บังคับมาตรา ๙๕ กำหนดสามเดือนจึงไม่อาจขยายการฟ้องเกินกรอบที่มาตรา ๙๕ วางไว้ ความผิดใดยอมความได้ให้ดูบทความผิดเฉพาะเรื่อง เช่น มาตรา ๓๕๖ สำหรับยักยอก
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
สำหรับผู้เสียหายในความผิดอันยอมความได้ เช่น ฉ้อโกงหรือยักยอก กำหนดสามเดือนคือกับดัก หากปล่อยเกินสามเดือนนับแต่รู้ทั้งเรื่องและรู้ตัวผู้กระทำ สิทธิฟ้องย่อมสิ้นไปแม้อายุความทั่วไปตามมาตรา 95 ยังไม่หมด ควรร้องทุกข์โดยเร็วและบันทึกไว้ว่ารู้ตัวผู้กระทำเมื่อใด เพราะวันเริ่มนับขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและมักมีข้อโต้แย้ง สำหรับจำเลย การร้องทุกข์ล่าช้าเป็นข้อต่อสู้เรื่องขาดอายุความที่ชัดเจน
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2212/2567 (2024)
ความผิดฐานยักยอกตามมาตรา 352 เป็นความผิดอันยอมความได้ หากผู้เสียหายมิได้ร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ คดีย่อมขาดอายุความตามมาตรา 96
ศาลยืนยันว่าความผิดฐานยักยอกตามมาตรา 352 เป็นความผิดอันยอมความได้ตามมาตรา 356 จึงอยู่ภายใต้กำหนดร้องทุกข์สามเดือนตามมาตรา 96 นับแต่ผู้เสียหายรู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 485/2567 (2024)
ความผิดฐานฉ้อโกงตามมาตรา 341 เป็นความผิดอันยอมความได้ เมื่อผู้เสียหายฟ้องคดีเอง ผู้เสียหายมีหน้าที่นำสืบว่าฟ้องภายในกำหนดตามมาตรา 96
ผู้เสียหายกล่าวหาว่าจำเลยฉ้อโกงตามมาตรา 341 อันเป็นความผิดยอมความได้ เมื่อผู้เสียหายมิได้ร้องทุกข์แต่ฟ้องคดีเอง ศาลเห็นว่าผู้เสียหายมีหน้าที่นำสืบว่าฟ้องภายในกำหนดสามเดือนตามมาตรา 96
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 135 คดี (พ.ศ. 2503 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3674/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5770/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2212/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 485/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 532/2566 (2023)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 3477/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2853/2564 (2021)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1933/2564 (2021)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
กำหนดสามเดือนเริ่มนับเมื่อใด
ตามมาตรา 96 กำหนดสามเดือนเริ่มนับเมื่อผู้เสียหายรู้ทั้งว่ามีการกระทำความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ ต้องรู้ทั้งสองประการก่อนจึงเริ่มนับ
มาตรา 96 ใช้กับทุกความผิดหรือไม่
ไม่ มาตรา 96 ใช้เฉพาะความผิดอันยอมความได้ ความผิดใดยอมความได้เป็นไปตามบทเฉพาะ เช่น มาตรา 356 สำหรับยักยอก และอยู่ภายใต้บังคับมาตรา 95
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 96. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-96/ (accessed 10 กันยายน 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 96 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-96/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-96/"><p>ภายใต้บังคับมาตรา ๙๕ ในกรณีความผิดอันยอมความได้ ถ้าผู้เสียหายมิได้ร้องทุกข์ภายในสามเดือนนับแต่วันที่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำความผิด เป็นอันขาดอายุความ</p><footer>ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-96/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา